Category: Мақолаҳои сиёсӣ

Мо, кормандони шуъбаи илм ва инноватсияи Донишкадаи иқтисод ва савдои Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон дар шаҳри Хуҷанд, қаблан зимни изҳоротҳои хеш нисбат ба яке аз пайравони фаъоли наҳзат Муҳаммадиқболи Садриддин, ки мунтазам тавассути канали YouTube – «Ислоҳ.tv» («Ислоҳ.net») дар барномаи «Минбари муҳоҷир» баромадҳои иғвоангезона ва хусусияти ифротидошта анҷом медиҳад, андешаҳои худро баён намуда будем.

Бояд қайд кард, ки зимни изҳороту мақолаҳои ташкилоту муассисаҳои кишвар, бахусус ҳайати омӯзгорону профессорони муассисаҳои таҳсилоти олии касбӣ, бо назардошти далелҳои асоснок ва раднашаванда баромадҳои М. Садриддин борҳо шадидан маҳкум гардидаанд. Аммо то ҳол ӯ аз ин хулосаи зарурӣ набароварда, аз оғози соли равон то имрӯз, аз ҷумла 24 майи соли ҷорӣ, дар барномаи «Минбари муҳоҷир» боз ровигиро ба уҳда гирифта, бо ҷалби ҳаммаслакон ва думравони худ, ки бо лақабҳои гуногун баромад мекунанд, роҳбарияти сатҳҳои гуногунро мавриди танқид ва ғайбат қарор дода, оид ба тағйири вазъияти кишвар андешаҳои беасос баён намудааст.

Пеш аз ҳама бояд таъкид намуд, ки шахси соҳибмаърифат ва дорои фарҳанги баланди суханронӣ дар минбар бо риояи қоидаҳои забони давлатӣ ва меъёрҳои имло сухан мегӯяд. Вале аз муҳтавои баромадҳо ва ҳатто навиштаҳои ҷонибдорони онҳо дар шабакаҳои иҷтимоӣ маълум мегардад, ки аксаран ба хатогиҳои зиёди забонӣ ва имлоӣ роҳ медиҳанд. Барои мисол, дар шарҳҳои зерини онҳо чунин ҳолатҳо мушоҳида мешаванд:

@SUMAYA-m3s: «АХМАД АЛЛОХ ДАР КУРОН МИГА ТО КИ ЩУМО ТАГИР НАГИРЭД КАС БАШУМО КУМАК НАМЭКУНАД …»

@Zvezda19989: «халк бз охи хар руз конуни нав хама хован»

@Тимур123-у3з: «33сол химояа назад намекнаа бедоршен»

Ба хонандаи закӣ шарҳу эзоҳи бештар зарур нест.

Мо аз баромадҳои бадхоҳони миллат хулосабарорӣ намуда, бори дигар иброз медорем, ки М. Садриддин ва думравони ӯ, инчунин пайравони андешаҳои ифротӣ, ҳаргиз дар фикри амният, осоиштагӣ ва пешрафти миллату Ватани азизи мо нестанд. Ҳар як фарди солимақл борҳо дидаву шунидааст, ки ӯ тавассути шабакаҳои интернетӣ чӣ гуна мардумро ба низоъ ва муқобилгузорӣ таҳрик медиҳад.

Мо ба мардуми бедору зирак ва ҳушёри кишварамон, махсусан ҳамватанони бурунмарзиамон, боварии комил дорем, ки ба чунин даъватҳои иғвоангез дода нашуда, ҳамеша манфиатҳои миллӣ ва суботи ҷомеаро аз ҳама боло мегузоранд.

Мубориза бар зидди чунин хатарҳо на танҳо вазифаи давлат ва Ҳукумат, балки масъулияти тамоми ҷомеа, аз ҷумла ташкилотҳои ҷамъиятӣ ва иттиҳодияҳои шаҳрвандӣ мебошад. Аз ин рӯ, ҳар яки мо бояд барои таҳким ва пойдории сулҳу ваҳдати миллӣ ва рушди Тоҷикистони соҳибистиқлол саҳми арзандаи худро гузорем.

Имрӯз раванди сиёсии ҷаҳони муосир собит месозад, ки давлатҳои муайян барои манфиатҳои сиёсӣ, иқтисодӣ, фарҳангӣ ва идеологии худ бо ҳар роҳу восита ва шиору ваъдаҳои дурӯғ мехоҳанд ба мардуми кишварҳои дигар ҳукумат намоянд.
Мо шоҳиди воқеаҳои даҳшатноку фоҷеаовар дар як қатор кишварҳои олам ҳастем. Масалан, ҳамсоякишвар – Афғонистон бар асари рақобатҳои шадид қурбони манфиатҳои геополитикӣ гаштааст. Алалхусус, созмони тундрав «Давлати исломии Ироқу Шом» (ДИИШ) ё бо номи “Давлати исломӣ”, ки на танҳо дар қаламрави кишвари ҳамсоя амалҳои террористӣ содир менамояд, балки баробари дигар пайравони гурӯҳҳои ифротгарою террористӣ тавассути иттилоот ба мафкураи мардум таъсир расонида, онҳоро бар зидди давлат омодаи ҷанг менамояд.
Хуллас, то имрӯз гурӯҳи террористии ДИИШ дар Афғонистон як таҳдиди амниятии ҷиддӣ боқӣ мондааст. Бо вуҷуди саркӯб шуданаш аз ҷониби ҳаракати “Толибон”, ин гурӯҳ ҳамчунон ба низомиён ва манотиқи мухталиф ҳамла мекунад. Масалан, 19 январи соли 2026, дар маркази шаҳри Кобул, дар тарабхонаи чинӣ, ки шаҳрвандони Чин бештар ба он ташриф меоранд, амали террористӣ содир шуд.
Баробари ин, бояд қайд кард, ки тибқи гузоришҳои Созмони Милали Муттаҳид (СММ), ҷангҷӯёни ДИИШ минтақаи Хуросонро ҳамчун маркази умдаи тарҳрезии ҳамлаҳои байналмилалӣ ва минтақавӣ нигоҳ медоранд. Ба сари қудрат омадани “Толибон” иддао дорад, ки фаъолияти гурӯҳро маҳдуд кардаанд, аммо коршиносони International Crisis Group таъкид мекунанд, ки онҳо зарфияти комили решакан кардани ДИИШ-ро надоранд.
Созмони мазкур ҳамчунон ба кишварҳои Осиёи Марказӣ низ хатари идеологӣ ва амалиётӣ дорад. Баробари ин, бояд қайд кард, ки дар гузориши Шӯрои Амнияти СММ дар соли 2026 таъкид гардид, ки созмонҳои террористӣ аз қаламрави Афғонистон ҳамчун паноҳгоҳ истифода карда, хатари ҷиддӣ ба амнияти Осиёи Марказӣ эҷод мекунанд.
Воқеан, омӯзиш ва таҳлили масъалаи зикргардида собит менамояд, ки барои сарнавишти минбаъдаи кишварҳои ҷаҳон, алалхусус минтақаи Осиёи Марказӣ, омили ифротишавии ҷомеа ва пайвастани шаҳрвандон ба созмонҳои террористии хусусияти динӣ дошта, дар шароити кунунӣ низ ҳамчун таҳдиди ҷиддӣ боқӣ мемонад ва дар сурати пешгирӣ нагардидани ин раванд оқибати ногувор хоҳад дошт.
Дар интиҳои андешаи хеш хулосабарорӣ намуда, бояд қайд кард, ки дар вазъияти мураккаби ҷаҳони муосир мо вазифадорем, ки ба хотири ҳифзи истиқлолу озодӣ ва амнияти давлату ҷомеа, дар баробари риояи талаботи қонунҳои давлати дунявӣ ба арзишҳои динӣ оқилона муносибат намуда, ҳам арзишҳои созандаи дини мубини Исломро ҳифз намоем ва ҳушёрии сиёсиро аз даст надода, пеши роҳи паҳншавии тафриқаандозиву ифротгароиро гирем.

М. МАМАДҶОНОВА,
устоди ДИС ДДТТ

Мушоҳидаву таҳлилҳо собит менамоянд, ки созмону гурӯҳҳои гумроҳзадаи ифротӣ, имрӯзҳо бо пуштибонии хоҷагони хориҷиашон дар кишварҳои Аврупо маскан гирифта, тавассути шабакаҳои иҷтимоӣ дар барномаҳои ифротии худ пайи дигаргунсозии мафкураи миллат ва парокандасозии он, таҳқиру туҳмати роҳбарияти олии давлату Ҳукумати кишвар ва байни шаҳрвандони дохиливу хориҷии ҷумҳурӣ иғво меангезанд.

Бояд зикр кард, ки аслу ҳадафи гумроҳзадогони ифротӣ аз нопокиву беиттиҳодӣ дарак медиҳад. Амалиётҳои ифротгароиву террористии худро баҳри ба даст овардани ҳокимият бо дини мубини Ислом пардапӯш карда, миллати тоҷик ва хусусан ҷавононро ба ҷангҳои иттилоотии бемаънӣ даъват менамоянд.

Чунончи, яке аз пайравони фаъоли наҳзат Муҳаммадиқболи Садриддин мебошад, ки ба ҷуз наҳсию касофат, бадбахтию хушунат ва пайгирии амалҳои вайронкорона, ба ғайр аз иғво ва фитнаандохтан кори дигар надорад.

Наҳзату навнаҳзатӣ ва умуман раванди афзоиши паҳншавии ақидаҳои ифротӣ, гаравидан ва пайвастани ҷавонон ба гурӯҳу ҳаракатҳои тундгаро ва террористӣ моро водор месозад, ки бар зидди ин зуҳуроти номатлуб мубориза барем.

Албатта, мубориза бар зидди ин хатар на танҳо вазифаи давлат ва ҳукумат аст, балки бояд тамоми ҳаракатҳои ҷамъиятӣ ва иттиҳодияву созмонҳои ғайриҳукуматӣ дар ин ҷода фаъол бошанд ва ҳамарӯза дар таҳкиму пойдории сулҳу ваҳдати миллии кишвар саҳмгузор бошанд.

Ф. ҚУРБОНОВ,
мудири шуъбаи кор бо ҷавонони ДИС ДДТТ

Мо, ҷавонони даврони соҳибистиқлол қаблан зимни изҳороти хеш, борҳо якдилонаю якзабона баромадҳои иғвоангезонаи Муҳаммадиқболи Садриддин, ки дар яке аз кишвари Аврупо қарор дошта, бештар дар канали YouTube, тавассути сомонаи пойгоҳ бо номи “Ислоҳ.” – Ислоҳ.tv, дар барномаи “Минбари муҳоҷир” ровигӣ намуда, бо ҷалби шогирдону думравонаш нисбат ба кишварамон иғвогарӣ менамояд, андешаҳоиямонро иброз дошта, онро маҳкум намуда будем.

Ин навбат низ дар атрофи баромадҳои ииғвогаронаи М. Садриддин, ки санаҳои 3, 6, 13, 17 ва 20 майи соли равон боз бо ҷалби шогирдону думравонаш, аз ҷумла афроде бо номи Абдулло баромади ифротӣ намуд, андешаҳоямонро иброз менамоем.

Бадхоҳони зикршуда зимни баромадҳояшон иғвоангезию ҳангомаҷӯиро пеша карда, зери суханҳои мардуми гузаштагон “аз пашша фил” сохта, бо ин роҳ мехоҳанд сохти сиёсӣ ва тарзи зиндагиро тағйир диҳанд.

Баробари ин, боз такроран гуфтанием, ки М. Садриддин ва думравонаш, нафароне ҳастанд, ки аз шукуфоии Тоҷикистони соҳистиқлол дар таҳлука афтодаанд. Имрӯз ба либоси М. Садриддин ва пайравонаш кайк даромадаасту онҳоро ором гузошта наметавонад. Ба ғайр аз туҳмату иғвогарӣ дигар коре надоранд.

Ин бадхоҳони миллат аз аввали фаъолияташон ба пешрафту тараққиёти кишвари мо, сулҳу суботи пойдор назари нек надоштанду надоранд.

Баробари ин, бояд қайд кард, ки вақт довар аст ва имрӯз кулли мардуми медонанд, ки М. Садриддин ва думравонаш кистанд ва чӣ ният доранд. Воқеан, имрӯз мардуми тоҷик ба ҳар гуна гапҳои бардуруғи ифротиву ихтилофангези бадхоҳони ифротӣ комилан бовар намекунанд.

Хулоса, натиҷаҳои нохалафиву иҳвогариҳои афроди зикршуда бори дигар моро ҳушдор медиҳанд, ки барои амалиёти ҳар гуна гурӯҳҳои ифротиву ихтилофангез набояд фазои мусоид фароҳам оварем.

Тамоми кӯшишро ба харҷ диҳем, то ин ки ватани хешро аз дасисаҳои бадхоҳони ифротӣ эмин нигаҳ дорем. Мо ҷавонони тоҷик бояд кӯшиш намоем, ки кишвари ободгаштаистодаи худро боз ҳам ободтар намоему баҳри пешрафти ҳамаҷонибаи кишварамон ҷидду чаҳд созем.

Танҳо ҷавонони солимфикру бомаърифат қодир ҳастанд, ки дар шароити таҳаввулоти рӯзафзуни авзои сиёсии ҷаҳон ва вусъат гирифтани низоъҳои байнидавлативу байнимазҳабӣ ҳимояи марзу буми кишвар ва ҳифзи амнияти давлату миллатро дарк намуда, барои ҳифзи дастовардҳои азими Истиқлолияти дякҷо бо ниҳодҳои масъул амал намоянд.

Дар ҷаҳони муосир равандҳо ва зуҳуроти номатлуб, аз ҷумла терроризм ва ифротгароӣ мавҷуданд, ки хатари минтақавию байналмилалиро ба бор оварда, боиси таваҷҷуҳи ҳаматарафаи созмону ташкилотҳои байналмилалӣ ва давлатҳои ҷаҳон гардидаанд. Дар тамоми манотиқи кишварҳои олам террористону экстремистон танҳо як ҳадафи асосиро амалӣ мекунанд, ки ин ҳам бошад, онҳо тавассути қурбониҳои бузурги инсонӣ ва харобкорӣ дар байни омма тарсу ҳарос ва нифоқ меандозанду ба ин васила ба сиёсати давлатҳо фишор меоранд.

Чунончи, яке аз гурӯҳҳои тундрав бо номи «Давлати исломӣ дар Ироқ ва Шом», ки дар расонаҳои хабарӣ дар шакли “Давлати исломӣ”, ДИИШ, ДОИШ ва шохаи “Хуросон” зикр мегардад, имрӯз аз вазъияти кунунии Афғонистон истифода бурда, фаъолияти ошкоро дорад ва вазъи ин кишварро мураккабтар намудааст. Усули рафтор ва кирдорҳои аъзои ДИИШ аз он шаҳодат медиҳад, ки ягон меъёр ва арзиши динӣ барои онҳо эътибор надорад. Созмону ҳизбҳои ба ном динӣ иртиботе ба дини мубини Ислом надошта, балки назди онҳо меъёрҳои ҳуқуқӣ ва ахлоқии Қуръон арзиш ва эҳтиром надоранд. Кирдорҳои террористону экстремистон хилофи таълимоти дини мубини Ислом ва зидди конвенсияҳои ҳуқуқи башар мебошад.

Хулоса, ифротгароӣ ва терроризми муосир сарҳад надорад ва ба як зуҳуроти номатлуби ҷаҳонӣ табдил ёфтааст. Хатарафканӣ ва бесарҳадии терроризм хусусияти фарқкунандаи терроризми муосир мебошад. Омӯзиш ва таҳлили масъалаи зикргардида собит менамояд, ки барои сарнавишти минбаъдаи кишварҳои ҷаҳон, алалхусус минтақаи Осиёи Марказӣ, омили ифротишавии ҷомеа ва пайвастани шаҳрвандон ба созмонҳои террористии хусусияти динидошта дар шароити кунунӣ низ ҳамчун таҳдиди ҷиддӣ боқӣ мемонад ва дар сурати пешгирӣ нагардидани ин раванд оқибати ногувор хоҳад дошт.

Умуман, дар вазъияти мураккаби ҷаҳони муосир мо вазифадорем, ки ба хотири ҳифзи истиқлолу озодӣ ва амнияти давлату ҷомеа, дар баробари риояи талаботи қонунҳои давлати дунявӣ, ба арзишҳои динӣ оқилона муносибат намуда, ҳам арзишҳои созандаи дини мубини Исломро ҳифз намоем ва ҳушёрии сиёсиро аз даст надода, пеши роҳи паҳншавии тафриқаандозиву ифротгароиро гирем.

М. МАМАДҶОНОВА, устоди ДИС ДДТТ

Дар шароити кунунӣ интиқоли ҷангҷӯёни террорист аз навоҳии ҷангзадаи Ховари Миёна ба минтақаҳои дигар ва дар ин замина тақвият ёфтани мавқеи созмонҳои террористии байналмилалӣ дар Афғонистон барои давлатҳои Осиёи Марказӣ хавфи ҷиддиро ба миён овардааст. Баробари ин, бояд қайд кард, ки таҳмили ғояҳои тундгароёна бар афкори ҷавонон ва мавҷудияти ба истилоҳ «гурӯҳҳои хуфта»-и ифротиву террористии байналмилалӣ аз ҷумлаи таҳдидҳои ҷиддӣ ба амнияти минтақа маҳсуб меёбанд. Илова бар ин, имрӯз технологияҳои муосири иттилоотӣ дар баробари осон намудани фаъолияти корӣ дар соҳаҳои гуногуни ҳаёт, ҳамчунин шаклу намудҳои гуногуни расонидани хатару зарарро ба худи инсоният эҷод менамоянд.

Махсусан, гурӯҳҳо ва ташкилотҳои террористиву ифротгаро бо истифода аз технологияҳои муосири иттилоотӣ, бахусус шабакаҳои иҷтимоии интернет, дар мафкураи ҷавонони камтаҷрибаву ноогоҳ ғояҳои нодурусти динӣ ва тундгароиро паҳн карда, онҳоро ба қатлу куштор ва ноором сохтани суботу оромӣ ва амнияти давлат ташвиқ менамоянд. Ҳоло истифодабарандагони шабакаи интернет дар кишвар зиёда аз 4,5 миллион нафарро ташкил медиҳанд. Бештари онҳо ҷавонон мебошанд, ки ба шабакаҳои иҷтимоии интернет ворид гашта, фирефтаи гурӯҳҳои ифротиву тундгаро мешаванд.

Дар ин радиф, ҷомеашиносони барҷастаи ҷаҳон мегӯянд: “Агар давлаткунониро нобуд кардан хоҳӣ, пеш аз ҳама насли наврасу ҷавонашро мағзшӯӣ намо, давлат худ гирифтори парокандагӣ гашта, аз байн хоҳад рафт”. Аз ин лиҳоз, ҷавонони кишвар ҳангоми ворид шудан ба фазои интернет бояд ҳамеша бомаърифату бомулоҳиза, ҳушёру зирак ва барои ҳимояи сулҳу оромӣ, суботи сиёсӣ ва ҳифзи манфиатҳои кишвар омода бошанд. Зеро манфиатҳои миллӣ ва таъмини амнияти давлат аз дигар манфиатҳо волотару афзалтар маҳсуб мешаванд. Ҷавонон, ки табақаи асосӣ ва созандаи ҷомеа ба ҳисоб мераванд, саҳми онҳо дар таҳкими сулҳу субот, муқовимат бо терроризму ифротгароӣ ва рушду тараққиёти кишвар хеле муҳим арзёбӣ мегардад.

Имрӯз, тибқи маълумоти оморӣ, зиёда аз 70 фоизи аҳолии кишварро ҷавонони то 35-сола ташкил медиҳанд ва маҳз ба ҳамин хотир Тоҷикистон мамлакати ҷавонон ба ҳисоб меравад. Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ — Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон доимо дар баромадҳои хеш таъкид менамоянд, ки: “Ҷавонон — қувваи бузург ва ояндаи миллатанд”. Аз ин хотир, ҷавонони кишварро зарур аст, ки аз падидаҳои номатлуби ҷомеа чун терроризму ифротгароӣ дар канор бошанд ва дар таъмини сулҳу субот ва ҳимояи манфиатҳои миллии кишвар саҳми арзандаи худро минбаъд низ гузоранд.

Хуллас, Ҷумҳурии Тоҷикистон дар муқовимат бо хавфу таҳдидҳои ҷаҳон бо созмонҳои бонуфузи байналмилалӣ чун Созмони Миллали Муттаҳид, Иттиҳоди Аврупо, Созмони амният ва ҳамкорӣ дар Аврупо ҳамкории судманд менамояд. Ҳамчунин, кишвари мо бо сохторҳои минтақавӣ чун Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил, Созмони Аҳдномаи амнияти дастаҷамъӣ ва Созмони ҳамкории Шанхай ҳамкорӣ менамояд.

Ҷумҳурии Тоҷикистон аз рӯзҳои аввали ба даст овардани Истиқлоли давлатӣ ба масъалаҳои баланд бардоштани маърифати ҷавонон, сифати таҳсилот дар соҳаҳои илму маориф диққати ҷиддӣ медиҳад. Зеро дар шароити имрӯза таъмини сулҳу субот ва амнияти давлат аз соҳаҳои илму маориф вобастагии бузург дорад. Ин масъала дар моддаи 6-уми Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи амният» зикр карда шудааст: “Паст шудани сифати таҳсилот ва нерӯи зеҳнии мамлакат ҳамчун таҳдид ба амнияти давлат арзёбӣ мегардад”. Аз ин ҷост, ки бесаводӣ, ҷаҳолат ва хурофот таҳдид ба амнияти давлат маҳсуб мешаванд. Барои рушди давлату ҷомеа омӯзиши илму дониш, хусусан илмҳои табиӣ, риёзӣ, дақиқ ва касбу ҳунар роҳи дурусти муқовимат ба терроризм ва ифротгароӣ маҳсуб мешаванд.

Вобаста ба ин, Президенти кишвар муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар Паёми худ ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 26 декабри соли 2019 солҳои 2020-2040-ро «Бистсолаи омӯзиш ва рушди фанҳои табиатшиносӣ, дақиқ ва риёзӣ дар соҳаи илму маориф» пешниҳод намуданд. Зеро омӯзиши фанҳои табиӣ тафаккури техникии ҷавононро тавсеа бахшида, онҳоро ба рушди ихтироъкориву кашфиёт ҷалб менамояд.

Бо баробари ин, ба хотири ҷалби бештари наврасону ҷавонон ва омӯзгорону олимони ҷавон ба омӯзиши илмҳои риёзиву дақиқ ва табиӣ ҳамасола озмуни ҷумҳуриявӣ зери унвони «Иллм – фурӯғи маърифат» баргузор карда мешавад.

Тайи солҳои охир бо мақсади боз ҳам баланд бардоштани сатҳи маърифатнокии мардуми Тоҷикистон, алалхусус наврасону ҷавонон, завқи китобхонӣ, сухандону суханварӣ, арҷ гузоштан ба арзишҳои милливу фарҳангӣ, худшиносиву худогоҳӣ озмунҳои ҷумҳуриявии «Фурӯғи субҳи доноӣ китоб аст» ва «Тоҷикистон – Ватани азизи ман» баргузор шуда истодаанд.

Ҳамаи ин ташаббусу тадбирҳои Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бевосита аз дастгирии наврасон ва ҷавонон гувоҳӣ медиҳанд. Ҷавонони тоҷик, ки аз ҷониби Пешвои муаззами миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон қишри ояндасоз ва хазинаи тиллоии миллат дониста шудаанд, ҳеҷ гоҳ фирефтаи гурӯҳҳои иртиҷоӣ ва нооромкунандаи ҷомеа нахоҳанд шуд. Бо эътимоди қавӣ ва боварии комил метавон гуфт, ки ҷавонони даврони соҳибистиқлол аз ин падидаҳои номатлуби асри нав худро дур гирифта, барои ворид нашудан ба гурӯҳҳои террористию ифротгароӣ нангу номуси миллии худро баланд бардошта, барои таъмини амнияти кишвар, пойдории ваҳдати миллӣ ва рушди босуботи Тоҷикистони соҳибистиқлол кӯшиш хоҳанд кард.

М. МАМАДҶОНОВА, устоди ДИС ДДТТ дар ш. Хуҷанд

Дар ҷаҳони муосир равандҳо ва зуҳуроте мавҷуданд, ки на танҳо ба як кишвар ва ё як минтақа, дар маҷмуъ ба кулли мардумони сайёра таҳдид мекунанд, ин терроризм ва ифротгароӣ мебошад. Танҳо дар тӯли даҳсолаи охир садҳо ҳазор нафар мардуми осоишта қурбони амалҳои террористӣ ва ифротгароӣ гардида, ҳазорҳо нафари дигар маъюбу корношоям шуданд. Ҳалокати ҳазорон мардуми осоиштаи сайёра, алалхусус қисми осебпазири ҷомеа — занону кӯдакон аз ин хатари марговар гувоҳи он аст, ки ин амалу кирдори ваҳшиёна ба касеву чизе раҳм надорад ва ҳамчун василаи амалӣ сохтани ҳадафу мақсадҳои нопок аз ҷониби як тӯдаи аз фарҳангу маърифат дур, бехирад ва ҷоҳилу нотавонбин истифода мегардад. Пайомадҳои чунин вазъро қаблан мо дар мисоли Сурия, Ироқ, Либия, Яман ва имрӯзҳо бошад, дар Афғонистон ба назар мерасад.

Бояд қайд кард, ки фаъолияти тахрибкоронаи ҳизбу ҳаракатҳои динӣ-ифротгароӣ ва созмону ташкилотҳои террористӣ, бахусус «Давлати исломии Ироқу Шом» (ДИИШ) ва ё бо номи “Давлати исломӣ”, дар расонаҳои хабарӣ бештар шакли ДОИШ ва ДИИШ ва шохаи “Хуросон” зикр мегардад, ки дар қаламрави Афғонистон ошкору пинҳонӣ фаъолият дорад ва вазъи минтақаро мураккаб месозад. Имрӯзҳо ҷангҷӯёни ДИИШ шакли зоҳиршавии худро тағйир дода, бо ҷаҳлу хурофот ва роҳу усулҳои нав мақсадҳои муғризонашонро дар қаламрави Афғонистон амалӣ менамоянд.

Чунончи, 19 январи соли 2026 дар маркази шаҳри Кобул, дар тарабхонаи чинӣ, ки шаҳрвандони Чин бештар ба он ташриф меоранд, амали террористӣ содир шуд. Дар натиҷаи ин амали мудҳиш ҳафт нафар ба ҳалокат расида, беш аз даҳ кас захмӣ шудаанд. Масъулияти ин амали террористиро ДИИШ ба уҳда гирифта, бо нашри баёнияе иброз доштааст, ки ҳадафи ҳамлаи маргталабона шаҳрвандони Чин будааст. Инчунин рӯзҳои 26 ва 30-юми ноябри соли 2025 аз хоки Афғонистон ба ду ноҳияи марзии Тоҷикистон ҳамла анҷом шуда, панҷ шаҳрванди Чин кушта ва панҷ тани дигар захмӣ гаштаанд, ки дар як корхонаи заршӯйӣ дар ноҳияи Шамсиддин Шоҳини вилояти Хатлон ва ширкати роҳсозӣ дар ноҳияи Дарвози вилояти Бадахшон кор мекарданд. Инчунин ҷангҷӯёни ДИИШ моҳи декабри соли 2022 ба як меҳмонхонаи чиниҳо дар шаҳри Кобул ҳамлаи хунин анҷом дода буданд. Бояд ёдовар шуд, ки мақомоти “Толибон” баъди бозгашти дубора ба қудрат дар соли 2021 борҳо гуфтаанд, ки иҷозаи ҳамла аз хоки Афғонистон ба кишварҳои ҳамсояро намедиҳанд. Аммо, давоми чор соли охир чанд маротиба аз хоки Афғонистон ба Тоҷикистон ҳамла шуд.

Хулоса, бо дарназардошти авзои кишвари ҳамсоя — Афғонистон ва умуман шиддат гирифтани вазъи сиёсии ҷаҳон, вусъати бесобиқаи низоъҳои байнидавлатию байнидинӣ, авҷи ҷиноятҳои муташаккили фаромарзӣ, ҳимояи марзу буми кишвар ва ҳифзи амнияти давлату миллат барои мо масъалаи аввалиндараҷа ба шумор меравад.

Дар интиҳои андешаи хеш бояд қайд кард, ки фаъолияти тахрибкоронаи ҳизбу ҳаракатҳои динӣ-ифротгароӣ ва созмону ташкилотҳои террористӣ падидаҳои хатарзо барои ҷомеаи ҷаҳони имрӯза буда, то ба ҳол бо тамоми роҳу воситаҳо кӯшиш карда истодаанд, ки ҷомеаи моро ноором сохта, фарҳангу мазҳаби бегонаро ба сари мардуми мо таҳмил кунанд. Аз ин лиҳоз, мардуми шарифи Тоҷикистон, махсусан ҷавонони бонангу номуси кишвар бояд ҳамеша ҳушёру зирак бошанд. Ҷавонони далеру ғаюри кишвар бо эҳсоси амиқи ватандӯстӣ ва масъулиятшиносӣ ба давлату ватани хеш содиқ бошанд, зарари бегонапарастӣ ва фиребу найранги созмонҳои террористиву ифротгаро, бахусус амалҳои фоҷиабори онҳоро дарк намоянд. Имрӯз ҷавонон аз илму ҳунари давру замон ҳар чӣ зиёдтар баҳравар шуда, баҳри рушди оилаи худ, маҳалла, ҷомеа ва давлати худ саҳми сазовор гузоранд ва аз фарҳангу маданияти худ баҳравар гарданд, таърихро хуб омӯзанду ҳамчун шахсиятҳои арзандаи давру замони худ ба воя расанд, то ки модар, аҳли ҷомеа ва ватан солҳои сол ба онҳо аҳсант хонанд.

Ф. МАМАДҶОНОВ, устоди ДИС ДДТТ

Мо, кормандони шуъбаи илм ва инноватсияи Донишкадаи иқтисод ва савдои Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон дар шаҳри Хуҷанд тариқи расонаҳои хабарӣ бохабарем, ки вақтҳои охир яке аз пайравони фаъоли наҳзат Муҳаммадиқболи Садриддин, ки қаблан сомонаи “Akhbor.com”-ро таъсис дода буд ва имрӯз номи пойгоҳро ба номи “Ислоҳ” иваз намуда, бештар дар канали YouTube- Ислоҳ.тv дар барномаи “Минбари муҳоҷир” бо ҷалби шогирдону думравонаш нисбат ба кишварамон дасисаю ҳангомаю ҳарза ва иғвогариро идома дода истодааст. Дар атрофи ин масоил андешаронӣ намуда, бояд қайд кард, ки М. Садриддин ва думравонаш имрӯз аз шукуфоии Тоҷикистони соҳибистиқлол дар таҳлука афтода, ба либосашон кайк даромадаасту онҳоро ором гузошта наметавонад. Ба ғайр аз тӯҳмату ғайбат дигар коре надоранд.

Масалан, 10 майи соли равон М. Садриддин таҳти унвони “Муҳоҷир байни ду оташ: Ватан, Русия ё куҷо” дар барномаи ифротии зикршуда бо ҷалби шогирдону пайравонаш, аз ҷумла афроде бо номи Абдулло ва як қатор бо номҳои ғайриоддӣ, аз қабили “7+70”, “Ватан 665”, “Ҷонсон” ва “Ватсап” боз чун баромадҳои қаблиаш аз зери нохун чиро мекофту мардумро хира карда, бо истифода аз номи халқ, шаҳр ва ё ким-кадом ниҳодҳои ормониашон иғвову буҳтонҳо бофта, оид ба масъалаи рушди кишварамонро бо Узбекистону Қазоқистон, Қирғизистону Афғонистон муқоиса кард. Гӯё аз кишвари ҳамсоя сатҳи зиндагии мардуми кишвари соҳибистиқлоламон боло аст. Умуман, баҳодиҳии бадхоҳони ифротӣ ба ягон қолиб рост намеояд. Пӯшида нест, ки имрӯз сатҳи зиндагии мардуми Афғонистон ва ҳуқуқи занон дар кадом сатҳ қарор дорад, ки ба хонандаи закӣ, ҳоҷат ба баён нест!

Илова ба баромади навбатии бадхоҳони ифротӣ бояд қайд кард, ки бо намоиши сабти навори видеоӣ, бахшида ба Иди Наврӯзи байналмилалӣ дар Олмон баргузоршударо нишон дода, онро нодуруст арзёбӣ намуданд. Баробари ин, М. Садриддин зимни баромадаш он шаҳравандони дар Олмон ба тиҷорат машғулбударо, ки дар арафаи Иди Қурбон ба мардуми кишварамон эҳсонкорӣ пеша кардаро даъват намуд, ки ин амали хайрро ба ҷо наоваранд. Бо ин васила ишора ба он кард, ки ба пойгоҳи “Ислоҳ” кӯмаки молиявӣ расонида шавад.

Хуллас, мо дар изҳоротҳои ҳамешагиамон даъват ба амал оварда будему боз меорем, ки ба ҳарфҳои пучу бемағзи иғвогарони ифротӣ, ки аз комёбиҳои соҳибистиқлол гардидани Тоҷикистон дар ҳаросанд ва намехоҳанд, ки ваҳдату якдилӣ дар Тоҷикистон ҳукмфармо бошад. Имрӯз М. Садриддину думраваш ва умуман наҳзату наваҳзатӣ ба худ хулосаи зарурӣ набароварда, пайи дигаргунсозии мафкураи миллат ва парокандасозии он, таҳқиру тӯҳмати мақомоти қудратӣ, Ҳукумати кишвар ҷаҳду талош дошта, байни шаҳрвандони дохиливу хориҷи ҷумҳурӣ иғво меангезанд. Бояд қайд кард, ки ҳар кас фикру ақидаи шахсии худро дорад, на дар минбару шабакаҳои иҷтимоӣ бо забони давлатӣ аз номи кишвар сухан гӯяд. Ёдовар мешавем, ки ягон миллати ҷомеаи имрӯза мисли М. Садриддин ва думравонаш нисбат ба миллату давлат сухани қабеҳ гуфтанаш ба назар намерасад. Ба андешаи мо, М. Садриддин аз ақл бегона шудааст ва ё як ифротии ба бемории рӯҳӣ гирифторшудае беш нест! Аслан инро аз баромадҳои видеоияш эҳсос карда будем, ки бо чунин авзои беҷо ё бемории рӯҳӣ дорад ё нашъаманд ҳаст.

Ба М. Садриддину шогирдону думравонаш, умуман ба бадхоҳони миллат гуфтанием, ки дар паҳнои замонҳо миллати мо аз шебу фарози таърих ва озмоишҳои сахту сангин гузашта бошад ҳам, дастовардҳои фарҳанги асил, ҳуввияти миллӣ, забони модарӣ, илму адабиёти оламгирашро нигоҳ доштааст. Ба ҳамагон маълум, ки бо талқини волотарин шиори тоҷикон дар масири таърих «Гуфтори нек, пиндори нек ва рафтори нек» беҳтарин ва равшантарин орзуву омоли инсоният ва рукнҳои ахлоқи ҳамидаро басо орифона ифода намудаанд, ки ин каломи пурҳикмат дар тӯли асрҳо барои ташаккули арзишҳои солими башардӯстона хидмат кардааст. Бешак, маҳз чунин тамаддуни пешрафта, суннату оинҳои дорои ҷанбаи ҳаётӣ, тафаккури зиндагисоз ва маърифати баланди ақлонии ниёгони мо буд, ки бар зидди чунин бадхоҳон ва душманони миллати тоҷик мубориза кардем.

Хулоса, баромади навбатии М. Садриддин ва думравонаш бори дигар моро ҳушдор медиҳанд, ки барои амалиёти ҳар гуна гурӯҳҳои ифротиву ихтилофангез набояд фазои мусоид фароҳам оварем. Бинобар ин, бахусус ҷавонони далеру ғаюри кишвар бояд бо эҳсоси амиқи ватандӯстӣ ва масъулиятшиносӣ ба давлату ватани хеш содиқ бошанд, зарари бегонапарастӣ ва фиребу найранги созмонҳои террористиву ифротгароро фаҳманд ва ҳимояи кишварро аз таҳдиди хатарҳои муосир вазифаи ҷонии худ қарор диҳанд.

Дар интиҳои изҳороти хеш бояд қайд кард, ки мо ҳамавақт суханҳои М. Садриддину думравонаш ва умуман, наҳзату навнаҳзатиро шадидан маҳкум намуда, намегузорем, ки ин бадхоҳони ифротӣ дар шабакаҳои иҷтимоӣ нисбати кишвари соҳибистиқлоламон сухан гӯянд!

Мо, ҷавонони зодаи даврони соҳибистиқлол, тариқи расонаҳои хабарӣ бохабарем, ки имрӯзҳо яке аз думравони фаъоли наҳзат, афроде бо номи Муҳаммадиқболи Садриддин, ки оқибат ба кишварҳои Аврупо фирорӣ шуда, бо дастгирии хоҷагони хориҷиаш пойгоҳи таҳлилӣ, сиёсӣ ва диниро бо номи “Ислоҳ.нет” ва “Номаҳо аз Ислоҳ.нет” таъсис додааст, бо ҳар роҳу восита, алалхусус тавассути шабакаҳои иҷтимоӣ ва амиқтараш тариқи канали YouTube, дар барномаи “Минбари муҳоҷир” баромад намуда, пайи дигаргунсозии мафкураи миллат, парокандасозии он ва таҳқиру тӯҳмати роҳбарияти олии давлату Ҳукумати кишвар миёни шаҳрвандони дохиливу хориҷии ҷумҳурӣ иғво меангезад.
Ин иғвогари бефарҳанги ифротӣ бо ҷалби думравонаш, агар рӯзе нисбати кишвари соҳибистиқлоламон тӯҳмату буҳтон наяфканад, худро ором намегирад ва кораш танҳо иғвоангезӣ, ғайбату тӯҳмат аст. Андешаҳои бегонапарастонаи М. Садриддин аз он шаҳодат медиҳанд, ки ӯ ба тоифаи гумроҳшудаи бефарҳанги ифротӣ дохил мешавад, ки наметавонад ҳарфе бидуни ғараз гӯяд ва ақлу тамиз надорад, ки боре аз дастовардҳои шоистаи даврони соҳибистиқлолии кишвар ҳарф занад.
Танҳо тоифаи бефарҳанги ифротӣ заррае дар вуҷуди худ меҳри Ватан надорад, ки пешравиҳои кишвари маҳбубамонро тан гирад ё боре баҳри тақвияти он пешниҳоди мушаххас карда бошад. Хулоса, ин қабил афроди пастфитрату бефарҳанги ифротӣ ва умуман наҳзативу навнаҳзатӣ наметавонанд мафкура ва тафаккури мардуми бофарҳанги миллати тоҷикро дигаргун созанд.
Чунки тамоми мардуми ҷаҳон, хусусан табақаи солимақлу соҳибфикр, аз таҷрибаи сулҳи тоҷикон, пешбурди иқтисодиёт, муносибатҳои муваффақи дипломатӣ, иқдомҳои наҷибонаи табиатдӯстӣ дар самти истифодаи оқилона ва ҳифзи захираҳои об, таъмини истиқлолияти энергетикӣ, раҳоӣ аз бунбасти коммуникатсионӣ, амнияти озуқавории мамлакат ва ҳаёти орому осудаи мардуми Тоҷикистон мегӯянду меомӯзанд.
Дар интиҳо, андешаи хешро хулосабарорӣ намуда, бояд қайд кард, ки халқи тоҷик сулҳу ҳамдигарфаҳмиро ба ивази азияту заҳмати сахту сангин ва муҳимтар аз ҳама, ба баҳои ҷони даҳҳо ҳазор қурбониёни ҷанги таҳмилии шаҳрвандӣ ба даст овард ва имрӯз шукргузор аст, ки дар фазои неъмати бузурги суботи сиёсӣ ва оромии ҷомеа кору зиндагӣ дорад.

Ф. ҚУРБОНОВ,
мудири шуъбаи кор бо ҷавонони ДИС ДДТТ
дар шаҳри Хуҷанд

Мутаассифона, дар байни ҷомеаи имрӯза ҷоҳилоне арзи вуҷуд доранд, ки тавассути шабакаҳои иҷтимоӣ иғвогарию тафриқаангезиро пеша намуда, барои ноором сохтани фазои ороми кишвари соҳибистиқлоламон баромад менамоянд. Бемаърифатони дурӯя, алалхусус наҳзатиҳо, пас аз носипосӣ ба халқу миллат ва хиёнат ба Тоҷикистон, дар кишварҳои Аврупо ба ҳайси паноҳандаи сиёсӣ сукунат доранду оромӣ надоранд ва зимни баромадҳояшон фитна ангехта, пешрафти Тоҷикистони соҳибистиқлолро нодида мегиранд. Бо иғвою дасисаҳои худ, ки нисбати халқи тоҷик доштанд, оқибат пушаймон гаштаанд, ки имрӯз он суде надорад. Дар натиҷа онҳо инсонҳои дарбадар ва дур аз Ватан мебошанд. Ин нафарони бетақдири гумроҳ ба мардуми кишвари соҳибистиқлоламон, дастовардҳои даврони Истиқлоли давлатӣ, толеи баланду заҳмати созандагию бунёдкорӣ, мақому манзалати волои кишвар дар арсаи ҷаҳонӣ ва неъматҳои насиби мардуми мо ҳавас мекунанду ҳасуд танашонро пӯшидаву нотавон кардааст.

Чунончи, яке аз мутаассибони ифротӣ, яке аз пайравони фаъоли наҳзат — Муҳаммадиқболи Садриддин мебошад, ки пойгоҳи таҳлилӣ, сиёсӣ ва диниро бо номи “Ислоҳ” таъсис додааст. Илова бар ин, муҷрии барномаи “Минбари муҳоҷир” низ мебошад. Ӯ зери шиорҳои динӣ бо ҷалби думравонаш баромад намуда, аз ҷумла афроде бо номи Абдулло ва Муҳаммад Тағоев аз номи дин ҳарф мезананд ва амалҳову аъмоли худро аҳкоми динӣ мешуморанд, ки ин, пеш аз ҳама, ба хотири сӯистифода аз шуури динии мардум равона гардида, ҳеҷ рабте ба арзишҳои динӣ ва аҳкоми он надорад. Яъне, ин амалкард ва рафтори барғалат боз ҳам аз маърифати паст дарак медиҳад.

Хулоса, М. Садриддин ва думравонаш — М. Тағоеву Абдулло бояд зӯри беҳуда назананд ва кӯшиши маънидодсозии беҳуда накунанд! Ин барои ҳар сокини бонангу ори кишвар маълум аст. Бо ибораи дигар, сафсатагӯиҳои мутаассиби ифротӣ аён аст. Мо, ҷавонони боору номуси кишвар, тӯҳмату ғайбат ва бадгумонии М. Садриддинро шадидан маҳкум карда, намегузорем, ки ин бефарҳанги иғвогари ифротӣ бар зидди кишвари соҳибистиқлоламон сухан гӯяд.

Бо сарбаландӣ метавон қайд кард, ки тоҷик миллати тавоност, зеро дар моварои таърих ягон хиёнат асолаташро шикаста натавонист ва ҳатто дар замони бедавлатӣ худро ғуломи аҷнабиёну бегонагон накард! Ин давлат побарҷост, то замоне ки дар садри он фарзандони бонангу ори ин миллат истодаанд! Зинда бод халқи Тоҷикистон, поянда бод Истиқлоли давлатӣ, ки мо имсол 35-умин солгарди онро бо шукуҳу шаҳомати хоса ва бо дастовардҳои назаррас таҷлил менамоем.

Маҳз ба шарофати ҳамин истиқлол ва Ваҳдати миллӣ, сулҳу суботи сартосарӣ ва хиради азалии халқамон мо мушт ба синаи пуркинаи бадхоҳони миллати тоҷик задем ва хатари аз байн рафтани ватани азизамон — Тоҷикистони тозаистиқлол ва пароканда гаштани миллати куҳанбунёдамонро тавонистем пешгирӣ намоем.

Заминаи асосии Ваҳдати миллӣ, пеш аз ҳама, ин хиради азалии худи мардуми худогоҳу ватанпарвар ва саъю талошҳои Сарвари давлати навини тоҷикон буд, ки моро ба ин рӯзҳои фараҳу хушу хуррам расонд.