Парчами давлатии мо дар фазои орому осудаи мамлакат ҳамеша роҳнамову роҳкушои мардуми шарафмандамон ба сӯи ояндаи неку осуда бошад.
Эмомалӣ Раҳмон
Парчами давлатӣ ҳамчун рамзи муқаддаси миллат дар ҳаёти сиёсӣ, фарҳангӣ ва маънавии ҳар як давлати соҳибистиқлол нақши муассир ва беназир дорад. Барои Тоҷикистон, ки даврони истиқлолро таҷриба мекунад, Парчам на танҳо як нишонаи расмӣ, балки рамзи соҳибихтиёрӣ, ваҳдат ва сарбаландии миллат ба ҳисоб меравад. Он ҳамчун пайванди байни гузашта, ҳозир ва ояндаи халқ хизмат мекунад ва арзишҳои миллӣ, фарҳангӣ ва маънавиро таҷассум менамояд.
Аз нуқтаи назари сиёсӣ, Парчами давлатӣ рамзи истиқлол ва якпорчагии Тоҷикистон мебошад. Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон борҳо таъкид намудаанд, ки Парчам «рамзи соҳибихтиёрӣ ва ваҳдати миллӣ» буда, иттиҳоди мардуми кишварро таъкид мекунад ва ҳамзамон масъулияти ҳар як шаҳрванди кишварро дар ҳифзи суботу сулҳ ва рушду ободии давлат нишон медиҳад. Дар ин маънӣ, Парчам рамзи сиёсати давлат, давлати демократӣ ва ҳуқуқбунёд ба ҳисоб меравад.
Ҳар миллате, ки давлати мустақил дорад, дорои рамзҳои давлатӣ мебошад. Ин рамзҳо на танҳо нишонаҳои зоҳирӣ, балки пояҳои ҳастии сиёсӣ, фарҳангӣ ва маънавии ҷомеа ба шумор мераванд. Парчами давлатӣ яке аз муҳимтарин рамзҳои ҳар давлат аст, ки бо таркиб, рангу нишонаҳои худ таърихи миллат, ормонҳои мардум ва ҳувияти кишварро таҷассум мекунад.
Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки соли 1991 истиқлолияти давлатӣ ба даст овард, эҳёи рамзҳои миллӣ ба яке аз аввалин қадамҳои муҳим табдил ёфт. Қабули Парчами давлатӣ 24 ноябри соли 1992 на танҳо як воқеаи расмӣ, балки оғози марҳалаи нави давлатсозӣ ва худшиносии миллӣ буд. Аз он рӯз Парчами давлатӣ ба рамзи суботи сиёсии кишвар, ваҳдати миллӣ ва рӯҳияи созандагӣ табдил ёфт. Имрӯз парчам танҳо як аломати давлатӣ нест, балки рамзе мебошад, ки миллатро муттаҳид месозад, ифтихор мебахшад ва ба сӯи ояндаи дурахшон раҳнамоӣ мекунад. Дар ин мақола мо арзиши сиёсӣ, фарҳангӣ ва маънавии Парчами давлатии Тоҷикистонро дар давраи эҳёи давлатдории миллӣ мавриди таҳлил қарор медиҳем.
Арзиши сиёсӣ – рамзи истиқлол, давлатдорӣ ва суботи миллӣ
Дар давраи истиқлол, Парчами давлатӣ аввалин рамзе буд, ки соҳибихтиёрии Тоҷикистонро ба ҷаҳониён эълон кард. Қабули он дар марҳалае сурат гирифт, ки кишвар ба номуайяниҳои сиёсӣ ва ҷустуҷӯи роҳҳои устувории давлатӣ рӯбарӯ буд. Бо бардоштани Парчами миллӣ Тоҷикистон ба ҷаҳониён паёми равшан дод: миллат қодир аст роҳи худро худаш интихоб кунад ва ба сӯи рушди комил ҳаракат намояд.
Парчам ҳамчун рамзи истиқлол дар тамоми соҳаҳои сиёсӣ танинандоз аст. Он дар биноҳои давлатӣ, порлумон, судҳо, сохторҳои қудратӣ, муассисаҳои маориф ва дар тамоми иншоот парафшон аст. Ҳузури он нишон медиҳад, ки ин кишвар дорои давлатдории мустақил, қонуни махсус ва сиёсати муайян мебошад.
Мақоми Парчам дар сиёсати дохилӣ ва хориҷӣ
Парчам ҳамчун рамзи асосии сиёсӣ дар баробари нишон додани соҳибихтиёрӣ, боз вазифаи намояндагии байналмилалиро иҷро мекунад. Ҳангоми вохӯриҳои дипломатӣ, нишастҳои байналмилалӣ, мусобиқаҳои ҷаҳонӣ ва ҳамоҳангсозии равобити хориҷӣ, парчам Тоҷикистонро ҳамчун узви комилҳуқуқи ҷомеаи ҷаҳонӣ муаррифӣ менамояд.
Дар сиёсати дохилӣ бошад, парчам рамзи суботи миллӣ ва ягонагии мардум аст. Дар давоми солҳои баъди истиқлол, ки Тоҷикистон роҳи сулҳу созишро пеш гирифт, Парчами миллӣ ба яке аз абзорҳои муҳими муттаҳидсозии ҷомеа табдил ёфт. Ҳузури он дар ҳар як чорабинии давлатӣ ва ҷашнҳои миллӣ мардумро ба ваҳдат, эҳтироми қонун ва масъулияти шаҳрвандӣ даъват мекунад.
Мафҳуми сиёсӣ дар рангу шакли парчам. Ранги сурхи парчам рамзи шуҷоат, қаҳрамонӣ ва муборизаҳои таърихӣ мебошад. Тоҷикон дар тӯли садсолаҳо барои ҳифзи замин, забон, фарҳанг ва арзишҳои миллӣ мубориза бурдаанд, ва ранги сурх зербинои ин таърихи пурифтихор аст.
Ранги сафед рамзи сулҳ, адолат, покизагӣ ва суботи ҷовидона мебошад. Сулҳ ва ваҳдат арзишҳои асосии сиёсати Тоҷикистони муосирро ташкил медиҳанд.
Ранги сабз рамзи рушди хоҷагидорӣ, табиати зебо, маънавият ва ҳаёти созанда аст. Ин ранги кишоварзӣ ва меҳнат аст – меҳнате, ки имрӯз асоси рушди иқтисоди кишвар мебошад.
Шакли офтобмонанди корона ва ҳафт ситора бошад рамзи бахту саодат, равшании фардо ва ризқу рӯзии мардуми Тоҷикистон аст. Он сиёсати ормонсози мамлакатро инъикос мекунад.
Арзиши фарҳангӣ- таҷассумгари таърихи куҳан ва фарҳанги бостонӣ пайванди парчам бо тамаддуни ориёӣ
Фарҳанги тоҷикон аз тамаддуни ориёӣ сарчашма гирифтааст. Дар ин тамаддун рангу рамзҳо ҷойгоҳи ҳалкунанда доштанд. Сурх рамзи нерӯ, сафед рамзи нур, сабз рамзи замин ва зиндагӣ ба шумор мерафт.
Парчами давлатӣ низ дар худ ҳамин маъниҳоро дар шакли муосир таҷассум мекунад. Ин пайванди таърихӣ парчамро на танҳо рамзи сиёсии имрӯзӣ, балки мероси фарҳангии ҳазорсола мегардонад.
Парчам ҳамчун ҷузъи фарҳанг ва санъати миллӣ. Дар солҳои истиқлол Парчами миллӣ дар фарҳанг, адабиёт ва санъати тоҷик нақши вижа пайдо кард. Шоирон ашъори миллӣ дар васфи парчам эҷод мекунанд, рассомон онро дар асарҳои худ таҷассум медиҳанд, композиторҳо гимнҳо ва сурудҳои ватанӣ ба шарафи он месозанд.
Хусусан дар фасли ҷашни Рӯзи Парчам, осорхонаҳо, театрҳо ва муассисаҳои фарҳангӣ барномаҳои махсус таҳия мекунанд, ки дар онҳо арзишҳои парчам ба таври илмиву бадеӣ шарҳ дода мешаванд.
Тарбияи насли нав ба воситаи рамзҳои миллӣ. Дар муассисаҳои таълимӣ омӯзиши рамзҳои давлатӣ яке аз бахшҳои муҳими тарбияи шаҳрвандӣ ба шумор меравад. Ҷавонон таърихи парчам, мазмуни рангҳо, таркиб ва тафсири онро меомӯзанд. Ин раванд ба ташаккули худшиносии миллӣ, ифтихори ватанӣ ва эҳтиром ба давлатдорӣ мусоидат мекунад.
Парчам дар ҳар синфхона, дар назди ҳар муассисаи таълимӣ ва дар ифтитоҳи ҳар дарси нав ҳамчун як рамзи муқаддас ҳузур дорад. Ин ҳузури доимӣ муҳаббат ба Ватан ва масъулияти шаҳрвандиро дар дили кӯдакон ва ҷавонон мустаҳкам месозад.
Парчам ва робитаҳои фарҳангии байналмилалӣ. Дар навбати худ Парчами миллӣ мост, ки фарҳанги тоҷикро ба ҷаҳон муаррифӣ мекунад. Он дар намоишгоҳҳо, фестивалҳои байналмилалӣ, чорабиниҳои фарҳангӣ, сафарҳои расмии ҳунармандон ва рӯзҳои фарҳанги Тоҷикистон дар дигар кишварҳо истифода мешавад.
Бо ин васила Парчами давлатӣ ба абзори муоширати байнифарҳангӣ ва баёни дӯстиву ҳамкорӣ табдил ёфтааст.
Арзиши маънавӣ – нерӯи ваҳдатофар, худшиноссоз ва илҳомбахш
Арзиши маънавии Парчами давлатӣ аз ҳама бештар дар он зоҳир мегардад, ки он ба мардум нерӯи муттаҳидкунанда мебахшад. Дар солҳои ҷанги шаҳрвандӣ ва баъди он, Парчами давлатӣ ҳамчун рамзи сулҳ ва суботи ҷомеа хизмат кард. Он мардумро мутмаин сохт, ки Тоҷикистон метавонад бар мушкилоти худ ғолиб омада, роҳи рушд ва созандагиро пеш гирад.
Илҳом барои созандагӣ ва пешрафт. Дар тамоми корҳои бузурги давлатӣ – сохтмони нерӯгоҳҳо, нақбҳо, роҳҳо, марказҳои саноатӣ, иншооти иҷтимоӣ -парчам дар аввали кор парафшон мешавад. Ин нишонаест, ки ҳар як амали созанда ба хотири Ватан ва ба хотири пешрафти миллат анҷом дода мешавад. Парчам мардумро ба кор, заҳмат, масъулият ва худтакмилдиҳӣ ҳидоят мекунад.
Рамзи худшиносии миллӣ. Парчами давлатӣ барои ҳар як шаҳрванди кишвар рамзи ифтихор аст. Дидани он дар куҷо будан фарқ надорад – дар мактаб, дар сарҳад, дар майдони варзиш, дар ҳавопаймо ё дар назди сафорат – ҳисси меҳри Ватанро бедор мекунад. Он моро ба гузашта мебарад, ба корномаи ниёгон ишора мекунад ва ҳамзамон ба оянда роҳ мекушояд. Ҳангоми дидани парчам, ҳар тоҷик мефаҳмад, ки ӯ қисми як миллат, як давлат ва як ормон аст. Парчами давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар даврони истиқлол аз як нишонаи оддии давлатӣ ба рамзи муҳими сиёсию фарҳангӣ ва маънавӣ табдил ёфтааст. Он дар ҳамаи бахшҳои ҳаёти ҷомеа ҳузур дорад ва мардумро ба ваҳдат, сулҳ, ифтихор ва меҳнат ҳидоят мекунад. Аз ҷиҳати сиёсӣ, он рамзи соҳибихтиёрии миллӣ ва суботи кишвар аст.
Аз ҷиҳати фарҳангӣ, он пайванди давоми тамаддуни бостон ва таҷассумгари фарҳанги муосир мебошад. Аз ҷиҳати маънавӣ, он нерӯи ягонагӣ, ифтихори миллӣ ва масъулияти шаҳрвандист.
Парчам оинаи миллат аст – оинае, ки дар он гузашта, имрӯз ва ояндаи тоҷикон таҷассум ёфтааст.
ҲАЛИМОВ И.М.,
н.и.и., муаллими калони кафедраи
молия ва қарзи ДИС ДДТТ шаҳри Хуҷанд.