СОТРУДНИЧЕСТВО ГОСУДАРСТВ ЦЕНТРАЛЬНОЙ АЗИИ В РЕШЕНИИ ВОПРОСОВ ЭКОЛОГИИ И КЛИМАТ

 (В рамках участия Президента Республики Таджикистан, уважаемого Эмомали Рахмона на Региональном экологическом саммите на тему «Общее видение устойчивого будущего» 22 апреля 2026 года, Астана, Республика Казахстан)

Современные экологические проблемы, такие как, таяние ледников, дефицит водных ресурсов, лесные пожары, ухудшение качества воздуха и другие проблемы наносят значительный ущерб экономике и экосистемам стран мира и становятся серьёзными вызовами для всего мира. Все они, создают серьезные риски для устойчивого развития и угрозой продовольственной безопасности. В связи с этим, решения экологических вопросов, требует от всех государств согласованных действий.

Центральная Азия как неотъемлемая часть мирового сообщества, также сталкиваются с общими экологическими вызовами и угрозами. Регион страдает от экстремальных погодных явлений – тают ледники, растет дефицит воды, загрязняется воздух, идет опустынивание и другие проблемы.

С учетом этого, страны «пятерки» в последние годы укрепляют единства и сплоченность, расширяют всестороннее сотрудничество в решении климатических вопросов во взаимодействии с другими государствами и международными структурами. Об этом свидетельствует, проведенные в последние годы диалоговые площадки в формате Консультативных встреч и «Центральная Азия плюс» (C5+1).

В результате тесного сотрудничества, государствам Центральной Азии удалось поднять вопросы охраны окружающей среды на уровень ключевых приоритетов регионального взаимодействия. Примерами такого партнёрства являются Региональная программа «Зелёная повестка для Центральной Азии», Региональная стратегия адаптации к изменению климата и Региональная программа по охране окружающей среды для устойчивого развития. Кроме того, ведется эффективная работа по практической реализации общих целей и задач климатической повестки.

Республика Таджикистан, 93 процента территории которой составляют горы, продолжает оставаться уязвимой перед стихийными бедствиями, связанными с водой и климатом. Таджикистан, обладающий крупнейшими ледниками в Центральной Азии, сегодня непосредственно сталкивается с проблемами таяние ледников. В настоящий момент из 14 тысячи ледников Таджикистана, 1300 полностью растаяли и исчезли, а процесс ускоренного таяния ледников всё ещё продолжается. Утрата ледников угрожает не только природному наследию, но и жизни миллионов людей в Центральной Азии.

Ледники Таджикистана являются не только основным источником водоснабжения рек Центральной Азии, но они также играют ключевую роль в поддержании климатической стабильности региона, имея при этом важное значение и для глобального климата.

22 апреля текущего года, Президент Республики Таджикистан, уважаемый Эмомали Рахмон в городе Астане Республики Казахстан принял участие и выступил на Региональном экологическом саммите на тему «Общее видение устойчивого будущего». В своем выступление Глава государства отметил, что процесс интенсивного таяния ледников имеет тенденцию усиления по всему миру, что приводит к нарушению водного баланса, возникновению угроз для окружающей среды и увеличению риска стихийных бедствий, связанных с водой. Президент нашей страны также отметил, что «Тревожная тенденция роста в странах региона частоты и продолжительность проявлений пыльной бури, отрицательно влияют на здоровье населения и окружающую среду»

Действительно, Республика Таджикистан уделяет серьезное внимание проблемам воды и климата в регионе и мире. Наша страна является одним из учредителей Международного фонда спасения Арала и направляет все свои усилия на решение этой региональной проблемы. Кроме того, ряд инициатив Президента Таджикистана уважаемого Эмомали Рахмона по вопросам, связанные с водой и климата были поддержаны резолюциями ООН.

В частности, 2003 год был объявлен «Международным годом чистой воды», Международным десятилетием действий «Вода для жизни», 2005-2015 годы, «Международным годом водного сотрудничества, 2013 год» и Международное десятилетие действия «Вода для устойчивого развития», 2018-2028 годы. Также, в 2022 году по инициативе Республики Таджикистан была принята Резолюция ООН об объявлении 2025 года «Международным годом защиты ледников». В 2025 году в городе Душанбе в сотрудничестве с ООН, состоялась Международная конференция по сохранению ледников. Также, реализуется резолюции ООН об объявлении 2018-2028 годов Десятилетием «Воды для устойчивого развития» и 2025-2034 годов «Десятилетием действий по криосферным наукам», принятой по инициативе Таджикистана. Наряду с этим, под эгидой Всемирной метеорологической организации в городе Душанбе создан Региональный центр по изучению и мониторингу ледников и криосферы Центральной Азии.

Важным вопросам также является расширения использования возобновляемых источников энергии, а также повышения энергоэффективности и формирования низко-углеродной экономики в Центральной Азии. Развитие гидроэнергетики и других чистых источников энергии для Таджикистана является стратегическим приоритетом.

По мнению Президента Таджикистана уважаемого Эмомали Рахмона, в нынешних условиях особую значимость приобретает мобилизация экологических инвестиций и внедрение рыночных механизмов поддержки «зелёного» роста. Правительство Таджикистана осуществляет выпуск «зелёных» облигаций. Это является важным шагом на пути интеграции страны в глобальную систему устойчивого климатического финансирования.

Следует отметить, что Республика Таджикистан сегодня имеет богатый гидроэнергетический потенциал в мире и регионе. На территории страны насчитывается 13 ледников и около 1000 рек, которые являются источником формирования более 60 процентов водных ресурсов Центральной Азии. Запасы гидроэнергетических ресурсов в Таджикистане оцениваются в 527 млрд. кВт.ч. в год. В техническом плане гидроэнергетические ресурсы Таджикистана имеют хорошие перспективы для развития и состоят из 317 млрд. кВт.ч в год из которых до настоящего времени использованы только 4-5%.

Вместе с тем, по своему гидроэнергопотенциалу Таджикистан занимает восьмое место в мире после Китая, России, США, Бразилии, Заира, Индии и Канады. Основу энергетики Таджикистана, на 95 и более процентов составляет гидроэнергетика. Гидроэнергопотенциал Таджикистана в три раза выше чем текущее потребление электроэнергии по всей Центральной Азии. При эффективном использовании этих ресурсов, регион может быть обеспечен недорогой и экологически чистой энергией. Основной гидроэнергетический потенциал сосредоточен в бассейнах рек Вахш, Пяндж, Аму-Дарья, Сыр-Дарья и Зеравшан.

Охрана и рациональное использование биологических ресурсов является важнейшим шагом в решении вопросов окружающей среды и, исходя из этого, в Таджикистане принята Программа по озеленению страны на период до 2040 года. Вместе с тем, Таджикистан активно реализует различные государственные программы и проекты по сохранению уникальных и редких видов горной фауны. Эффективная реализация программ по охране снежного барса и восстановлению поголовья винторогого козла и архара (горного барана Марко Поло) относится к числу ощутимых мер Правительства Республики Таджикистан.

В рамках своего выступления в Региональном экологическом саммите на тему «Общее видение устойчивого будущего», Президент Таджикистана уважаемый Эмомали Рахмон пригласил участников на четвёртую Международную конференцию высокого уровня по реализации целей Международного Десятилетия действий «Вода для устойчивого развития», которая пройдёт в Душанбе в конце мая текущего года.

В завершение, участниками Саммита была принята Совместная декларация под названием «Экологическая солидарность Центральной Азии» и утверждена Региональная программа действий на 2026–2030 годы,  которая будет осуществляться в тесном партнёрстве со структурами ООН, а также другие значимые соглашения.

Таким образом, в условиях сложной геополитической ситуации и глобального изменения климата, Центральная Азия превратилась в пространство дружбы, взаимодействия и партнерства. Открытый, доверительный и конструктивный диалог лидеров стран региона открыл путь к устойчивому, экономическому развитому и процветающему региону. Благодаря совместным усилиям страны региона смогли найти эффективные решения по целому ряду актуальных проблем, а также предложить мировому сообществу десятки инициатив, направленных на поддержание мира и обеспечение устойчивого развития. Только сплотившись, и опираясь на общую солидарность, страны региона, смогут найти в решении вопросах экологии и климата, а также другие проблем, возникающих в регионе.

Республика Таджикистан принимает все необходимые меры, по решению вопросов экологии и климата. Сегодня, инициативы Таджикистана получили международное признание в качестве международных платформ «Душанбинского водного процесса» и «Душанбинского процесса по защите ледников», что еще больше укрепило репутацию и авторитета не только нашей страны, но и всего региона Центральной Азии. Наша страна и впредь будет развивать, и расширять сотрудничество в области воды и климата со всеми международными организациями и государствами в целях обеспечения целей устойчивого развития в регионе и мире.

Хошимов Фируз Джаббарович,

старший преподаватель кафедры общественных дисциплин

Института экономики и торговли, Таджикского государственного

университета коммерции в г. Худжанде

ФАЗОИ ИНТЕРНЕТ МАЙДОНИ МУҒРИЗОН НЕСТ!

Мусаллам аст,ки имрӯз тараққиёти техникаву технологияи нав рӯз то рӯз бештар ба чашм мерасад ва шабакаҳои Интернет як воситаи ниҳоят муҳими ҷамъиятӣ ба ҳисоб меравад. Дар ҷаҳони муосир мубориза байни марказҳои гуногун, ки асосан хусусияти иттилоотӣ доранд, маҳз тавассути Интернет бештару бештар амалӣ мешаванд. Интернет дастрасии осону соддаро ба шабакаҳои иҷтимоӣ таъмин намуда, дар он сензура ва назорат аз болои истифодабарандагон вуҷуд надорад ва аксарият рӯзномаву маҷалаҳо ва шабакаҳои итилоотӣ Интернетро ҳамчун манбаи муҳими гирифтан ва паҳн кардани итилоот истифода менамоянд. Интернетро минбари озод мегӯянд, ки воқеан, он озод аст. Аммо, бо мурури замон муносибат ба шабакаҳои Интернет тағйир ёфта, инсон, алалхусус ҷавонон онро ба таври дигар истифода мебаранд. Хуллас, бештари мардум онро на баҳри сайқал додани ҷаҳонбинию донишашон, балки барои танқид кардани ҳамдигару суханҳои беасосро дар байни ҷомеа паҳн кардан истифода мебаранд ва ниҳоят Интернет  минбари дашному ҳақорат ва нафрат табдил ёфта, яке аз сабаби пайдо шудани низоъҳои дохилӣ ва беруна мегарданд.

Баробари ин, гурӯҳҳои динӣ – ифротӣ ва террористӣ ба воситаи шабакаи Интернет мақсадҳою вазифаҳои гуногуни худро ҳаллу фасл менамоянд. Муҳақиқон қайд менамоянд, ки Интернет ва шабакаҳои иҷтимоӣ имконияти зиёд шудани миқдори амалҳои террористиро афзоиш медиҳанд. Инчунин шабакаи Интернет мутамарказияти гурӯҳҳои динӣ – ифротӣ террористиро мустаҳкам карда, зудҳаракатии гурӯҳҳои динӣ – ифротӣ ва террористӣ фаъол мегардонад. Гуфтан мумкин аст, ки ифротгарои динӣ – ифротӣ ва террористӣ афзалияту имконияти Интернет ва шабакаҳои иҷтимоиро эҳсос кардаанд ва онро ба фоидаи мақсадҳои ғаразноку ғайриқонуниашон самаранок истифода мебаранд. Оқибат он имруз  яке аз манбаи паҳншавии фаҳшу таҷовуз, ақидаҳои ифротию террористӣ гаштааст. Интернет воситаи муҳими алоқаи байни гуруҳои террористӣ буда, дар фаъолияти ҳаррӯза ва дар тайёрии амалҳои террористӣ аз Интернет фаъолона истифода мебаранд. Аз ин лиҳоз, мубориза бо торномаҳои экстремистӣ яке аз самтҳои муҳими пешгири ва мубориза бо паҳншавии экстремизму терроризм мебошад.Хуллас, фазои интернет  майдони муғризон нест!

Бо дарназардошти ин гуфтаҳо ва ҳамзамон бо мақсади решакан намудани ин зуҳуроти номатлуб зарурият пеш омадааст, ки ҳамаи муассисаҳои илмӣ-таҳқиқотии ватанӣ дар самти омӯзиши сабабҳои ҷалби ҷавонон ба сафи ташкилоти террористӣ ва экстремистӣ, таҳқиқи методҳои нави муқовимат ба идеологияи ифротгароии динӣ, мониторинги фазо ва авзоъи сиёсӣ, пешниҳоди роҳу усулҳои илман асоснок фаъолияти густурдаро ба роҳ мондан тақозои замон аст. Ҳамин тариқ, метавон гуфт, ки тамоми кӯшишу ғайрат ва инчунин ҷидду ҷаҳди асосии ҷомеаи башарӣ ва давлат, хусусан ниҳодҳои илмӣ ва доираҳои коршиносон бояд ба эҷоди тарзҳои нав ва ҳамзамон самарабахши пешгирӣ аз хатарҳои терроризм ва ифротгароии динӣ, муқовимат бар алайҳи он нигаронида шуда бошад.

К.Калонов,

устоди ДИС ДДТТ

БО АНДЕШАИ СОЛИМ ВА МАЪРИФАТИ БАЛАНД ПЕШИ РОҲИ ПАДИДАИ НОМАТЛУБРО БОЯД ГИРИФТ!

Имрӯз ба майдон омадани ҳар гуна ҳизбу ҳаракатҳои террористию ифротгароӣ ва гурӯҳҳои манфиатхоҳу манфиатҷўи ифротгаро дар ҷомеи ҷаҳонӣ боиси мушкилоти зиёд гардидааст. Намуна ва пайомадҳои чунин вазъро қаблан мо дар мисоли Сурия, Ироқ, Либия, Яман ва имруз бошад фаъолияти тахрибкоронаи ҳизбу ҳаракатҳои динӣ – ифротгароӣ ва созмону ташкилотҳои террористӣ, бахусус «Давлати исломии Ироқу Шом» (ДИИШ) ва ё бо номи “Давлати исломӣ”, дар расонаҳои хабарӣ бештар шакли ДОИШ ва ДИИШ ва шохаи “Хуросон ”зикр мегардад, ки дар қаламрави Афғонистон ошкору пинҳонӣ фаъолят дорад ва вазъи минтақаро мураккаб месозад. Мушоҳидаву таҳлилҳо собит менамоянд, ки солҳои охир ҷангҷӯёни ДИИШ шакли зоҳиршавии худро тағйир дода, бо ҷаҳлу хурофот ва роҳу усулҳои нав мақсадҳои муғризонашонро дар қаламрави Афғонистон амалӣ менамоянд. Масалан 19 январи соли ҷорӣ дар тарабхонаи чинӣ, воқеъ дар маркази шаҳри Кобул, ки шаҳрвандони Чин бештар ба он ташриф меоранд, амали террористӣ содир шуд. Дар натиҷаи ин амали мудҳиш ҳафт нафар ба ҳалокат расида, беш аз даҳ кас захмӣ шудаанд. Масъулияти ин амали террористиро ДИИШ ба ӯҳда гирифта, бо нашри баёнияе иброз доштааст, ки ҳадафи ҳамлаи маргталабона шаҳрвандони Чин будааст. Ёдовар мешавем, ки ҷангҷӯёни ДИИШ моҳи декабри соли 2022 низ ба як меҳмонхонаи чиниҳо дар шаҳри Кобул ҳамлаи хунин анҷом дода буданд.

Хулоса,  бо дарназардошти авзои кунунии Афғонистон ва умуман шиддат гирифтани вазъи сиёсии ҷаҳон, вусъати бесобиқаи низоъҳои байнидавлатию байнидинӣ, авҷи ҷиноятҳои муташаккили фаромарзӣ, ҳимояи марзу буми кишвар ва ҳифзи амнияти давлату миллат барои мо масъалаи аввалиндараҷа ба шумор меравад. Моро шарт ва зарур аст, ки ҳама чун як тан дар зери ливои миллат муттаҳид бошем, сарбозу сарсупоридаи Ватан бошем ва сулҳу суботи кишварамонро чун гавҳараки чашм нигоҳ дорем. Мо ҳифзи суботу амнияти давлатро набояд фақат ба дӯши мақомоти қудратию бехатарӣ ва воситаҳои ахбори омма вогузор намоем, балки ҳамчун ҷузъи ҷудонопазири давлати ягона, хурду бузург мувофиқи қудрату тавоноӣ бо забон, бо даст бо андеша, бо фарҳангу ҳунар ва фарҳанги баланд бояд пеши роҳи ин падидаи номатлубро гирем.

 Ф.МАМАДҶОНОВ,

устоди ДИС ДДТТ

 дар ш.Хуҷанд

ИЗҲОРОТИ шуъбаи илм ва инноватсияи ДИС ДДТТ дар ш.Хуҷанд нисбат ба баромади иғвоангезонаи навбатии бадхоҳон дар канали YouTube, сомонаи ифротии “Ислоҳ.нет” (аз 19.04.2026)

Мо, кормандони шуъбаи илм ва инноватсияи Донишкадаи иқтисод ва савдои Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон дар шаҳри Хуҷанд тавассути шабакаҳои иҷтимоӣ бохабар ҳастем, ки ин навбат санаи 19 апрели соли равон,  яке аз пайрави фаъоли наҳзат Муҳаммадиқболи Садриддин, боз бо ҷалби думравони фаъолаш бо номи Муҳаммад Тағоев, Абдулло, Абдураҳмон ва як қатор афрод бо лақаби ғайриоддӣ, аз ҷумла  “7+70”, “Ватан 665”, “Ватсап” мебошанд, ки аз афзалияту имконияти шабакаҳои иҷтимоӣ васеъ истифода бурда,  тариқи канали YouTube сомонаи “Ислоҳ. нет” (Ислоҳ ТV) дар барномаи ифротии “Минбари муҳоҷир” баромад намуданд. Ин навбат М.Садриддин зимни баромадаш худро боз “уламои дин” оид ба моҳи Муҳаррам андешаронӣ намуда, боз чун баромадҳои қаблиаш туҳату ғайбатро пеша намуд.

Баробари ин, афроди  дар боло зикршуда дар ҷараёни баромадашон оид ба қазияи зиндониёни сиёсӣ, Артиши миллӣ, ҷудошавии оила, БНМО –бемории норасоии масунияти бадан (СПИД) ибрози андеша намуда, нисбати фаъолияти раҳбарияти мухталифи кишвар суханҳои қабеҳ гуфтанд. Бо ин васила аз пайи дигаргунсозии мафкураи миллат ва парокандасозии он байни шаҳрвандони дохиливу хориҷи ҷумҳурӣ иғво меангезанд. Борҳо иброз намудаем,такроран гуфтанием, ин тудаи иғвоангези ифротӣ бо талошҳои бесамари худ умедворанд, ки фазои ақидатиро дар ҷомеаи мо тира карда мардумро ба чолиш кашанд. Ин гурӯҳаки ифротӣ намедонанд, ки имрўз андешаи ватандўстию меҳанпарастии мардумони кишвар нисбат аз солҳои 90-уми асри гузашта фарќияти калон дорад. Аз ин лиҳоз, ба М.Садриддин ва думравонашро бори дигар хотиррасон менамоем, ки имрӯз дар  кишвари соҳибистиқлоламон имконият ва захираҳои бузург баҳри таъмини амну субот арзи вуҷуд доранд. Ҳоло Тоҷикистони азизи мо дар фазои сулҳу субот ва Ваҳдати миллӣ ба сӯи фардои боз ҳам ободу осуда қадамҳои устувор мегузорад. Имрузҳо мардуми кишвар дар  фазои осудаи Ватани хеш умр ба сар мебаранд ва дастовардҳои дар тўли наздик ба 35 сол ба даст овардаи халқу ватани хешро қадр мекунанд.

Мо, кормандони шуъба рўз то рўз аз файзу самараи Истиқлол ва Ваҳдати миллӣ  баҳравар ҳастем, рўзгори худро осудаҳолона пеш бурда, имрўзу ҳамаваќт амалҳои номатлуби нафарони бадхоҳони миллатро маҳкум менамоем. Хулоса, нагузорем, ки ин тудаи роҳгумзадаи фирорӣ дар шабакаҳои иҷтимоӣ нисбати кишвари соҳибистиќлоламон сухан гӯянд!

Тахти Сангин, таърихи омўзиш ва алоқамандии Хазинаи Амударё ба он

Тахти Сангин яке аз ёдгориҳои машҳури Ҷумҳурии Тоҷикистон буда, дар долони Амударё ҷой гирифтааст.  Таҳқиқоти бостоншиносону олимон нишон доданд, ки ин ёдгори асосан марбут ба замони элинизм буда, аз охири асрҳои IV то мелод то асрҳои IV мелодӣ арзи ҳастӣ намудааст. Мавқеи асосиро дар ин ёдгорӣ маъбади Окс ишғол намудааст. Ин маъбад ба хотири Худои Охшо (Худои об) сохта шуда буд. Масоҳати умумии ёдгорӣ зиёда аз 75 га буда, аз ду қисмати асосӣ: арк ва шаҳристон иборат мебошад.

Тахти Сангин диққати атиқадўстдорон ва олимону бостоншиносони ҷаҳониро ҳанўз дар охири асри XIX ба худ ҷалб намуда буд. Яке аз омилҳои асосиии таваҷҷуҳи олимону бостоншиносони ҷаҳонӣ ба Тахти Сангин ва мавриди омўзиш қарор додани он, ин бозёфти Хазинаи Амударё буд.

Хазинаи Амударё маҷмуи ашёҳои тиллоӣ ва нуқрагине мебошанд, ки аз санъати заргарии мардуми Бохтар дар асрҳои IV- II то мелод дарак медиҳад ва дар онҳо фарҳанги аҷдодони тоҷик инъикос ёфтааст. Ин хазинаро соли 1877 тоҷирони бухороӣ аз сокинони Қубодиён харидорӣ намуда, барои фурўш ба Ҳиндустон мебаранд. Дар ин ҷо Канингем бо ашёҳои хазина дучор омада, онҳоро харидорӣ ва ҷамъоварӣ менамояд. Сипас, ашёҳои ҷамънамудаашро ба Осорхонаи Британияи Кабир эҳдо менамояд ва айни ҳол зиёда аз 170 адад ашёҳои тиллоии Хазинаи Амударё дар ин осорхона нигаҳдорӣ мешаванд.

Аввалин мақоларо низ, дар бораи Хазинаи Амударё маҳз Канингем дар соли 1879 менависад.

Дар мақолаи худ Канингем аз забони тоҷири бухороӣ Ваизуддин менависад, ки онҳо хазинаро аз вайронаҳои қалъаи қадима, ки дар мавзеи якҷошавии дарёҳои Панҷу Вахш ҷойгир аст ва бо номи Кандиан ёд мешавад, дарёфт намудаанд. Аз Кобул то ин ҷо дурўза роҳ аст. Баъди ин олимону бостоншиносон дар ҷустуҷўи вайронаҳои ин қалъаи қадима мешаванд. Дар натиҷа, баъзе олимон ба хулосае меоянд, ки хазина аз Тахти Қубод дарёфт гардидааст. Аммо ёдгории Тахти Қубод аз мавзеи якҷошавии дарёҳои Панҷу Вахш ва Тахти Сангин тахминан 5-6 км поинтар воқеъ гардидааст. Аз ин рў қисмати дигари бостоншиносон ба хулоса омаданд, ки хазина аз Тахти Сангин ёфт шудааст. Баъд аз он ки маъбади Окс дар Тахти Сангин кашф гардид, олимон ба хулосае омаданд, ки Хазинаи Амударё аз ҳамин маъбад пайдо шудааст ва ашёҳои таркиби хазинаро мардум дар қадим ҳамчун туҳфа ба худои дарёи Аму (Окс) овардаанд. Аз ин хотир, номи онро Хазинаи Амударё гузоштаанд.

Бояд гуфт, ки маҳз дар натиҷаи омўзишҳои бостоншиносӣ ёдгории Тахти Сангин номгузорӣ мешавад, ки номи он рамзӣ аст. Ин ном дар айравӣ бо ёдгории Тахти Қубод ва Тахти Ҷамшед гузошта шудааст. Ҳангоми ковишҳо бостоншиносон деворҳои санги ва зерсутуну сарсутунҳои аз санг бо як маҳорати хоса коркардшуда дарёфт мекунанд ва ба ҳамин хотир ба ёдгорӣ номи «сангин»-ро низ, илова мекунанд. Вале то ин дам ёдгорӣ якчанд маротиба номи худро иваз намудааст. Масалан, дар харитае, ки соли 1885 барои нишон додани ҷойи Хазинаи Амударё тартиб дода шуда буд, ин ёдгорӣ бо номи Утерқалъа зикр мешавад. Лагафет онро Мела ном мебарад, ки яке аз гузаргоҳҳои асосии Амударё барои тоҷирон ба ҳисоб мерафт.

Дар соли 1950 ҳангоме, ки профессор Дяконов ин ёдгориро аз назар мегузаронад, онро “Шаҳри сангин” ном мениҳод. Ҳамзамон қайд мекунад, ки он тарҳи росткунҷа дорад ва шояд ҳамон қалъае аст, ки қаблан Утер қалъа ва Мела ҳисобида мешуд. Ў менависад, ки шояд Тахти Қубод ба хотири муҳофизати ҳамин гузаргоҳ бино шуда буд ва дар қадим ин ёдгориҳо як комплекси ягонаро ташкил мекарданд.

Билохира, аз солҳои 1979-1980 ёдгори номи Тахти Сангинро ба худ касб мекунад.

Баъзе ақидаҳо вуҷуд доранд, ки гўё Тахти Сангинро Искандари Мақдунӣ бино намудааст ва онро Александрия дар Окс ном ниҳодааст. Чунин назария пешниҳод кардани онҳо низ бесабаб нест. Зеро Клавдиус Птолемей, таърихнависи асри II то мелод, аз бунёди шаҳрҳои Александрияи Эсхата ва Александрия дар Окс аз ҷониби Искандари Мақдунӣ дар минтақаи Осиёи Миёна ёдоварӣ намудааст.

Дар “Осор-ул-боқия”-и Абурайҳони Берунӣ ишораҳое ба сохтани шаҳрҳо дар Бохтар аз ҷониби Искандари Мақдунӣ ҳастанд. Масалан, ў чунин менигорад: “Искандар бар мамолики Доро чира шуд ва қасди Ҳинду Чин намуд ва бо умматҳои зери даст ба ҷанг пардохт. Ва бар ҳар ноҳия, ки мегузашт, ғолиб мешуд, то ин ки ба Хуросон баргашт ва он ҷоро ҳам фатҳ кард. Ва шаҳрҳое дар Хуросон бино карда, ба сўи Ироқ муроҷиат намуд ва дар Шаҳразўр ранҷур шуд ва ҳамон ҷо бимурд».

Аммо дар натиҷаи ковишҳои бостоншиносӣ маълум гардид, ки маъбади Тахти Сангин қабл аз омадани Искандари Мақдунӣ обод будааст. Ҳамзамон дар соҳили чапи Амударё шаҳри дигари элинӣ бо номи Ой-Хонум, ки ҳамсони Тахти Сангин аст, кашф гардидааст.

Кампирқалъа дар ҷануби Узбекистон низ ба ин ду ёдгорӣ шабоҳати зиёд дорад. Аз ин хотир, то ҳол ба таври дақиқ муайян нагардидааст, ки Александрия дар Окс кадом шаҳр мебошад.

Гарчанде таваҷҷуҳи олимон аз асри ҶIҶ ба ин мавзеъ равона шуда бошад ҳам, вале ковишҳои касбии бостоншиносӣ дар Тахти Сангин аз соли 1976 бо сарварии донишманд Литвинский ва Пичикян оғоз гардидаанд. То ин дам дар Тахти Сангин олимони дигар низ якчанд озмоиш гузаронидаанд. Аз ҷумла, Маев, Лагафет, Денике, Дяконов, Манделштам ва дигарон дар бораи Тахти Сангин ва мавқеи он баъзе маълумотҳоро додаанд.

Масалан, Манделштам дар соли 1956 як шурф дар ёдгории Тахти Сангин на чандон дуртар аз деворҳои маъбади Окс мезанад ва ин шурфро то чуқурии 2,5 м давом медиҳад. Дар ин умқ ў фақат осори  кўшониро пайдо мекунад. Ҳангоме ки Литвинский дар соли 1983 дар ин ҷо шурф мезанад, маълум мекунад, ки агар Манделштам, каме онтарафтар шурфашро идома медод, ҳатман деворҳои маъбадро пайдо мекард ва то материк ҳафриётро идома медод. Кашфи маъбад бошад, баъди ковишҳои мунтазам ба Литвинский муяссар мешавад.

Дар натиҷаи ҳамин ковишҳои бостоншиносӣ шумораи зиёди бозёфтҳо ба даст омаданд, ки онҳо дар худ фарҳанги аҷдодони тоҷикро дар замони ҳукмронии Ҳахоманишиён, Юнону Бохтар ва Кўшониён инъикос намудаанд. Бозёфтҳо аз рушди ҳунарҳои  мухталиф, аз қабили сангтарошӣ, заргарӣ, коркарди устухони фил, кулолгарӣ, оҳангарӣ ва ғайра дар Тахти Сангин шаҳодат медиҳанд. Айни ҳол бозёфтҳои Тахти Сангин дар Осорхонаи милии Тоҷикистон, Осорхонаи миллии бостонии АМИТ ва дигар осорхонаҳои вилояти Хатлон нигаҳдорӣ мешаванд.

Қайд кардан ба маврид аст, ки дар Осорхонаи миллии Тоҷикистон намои қадимаи маъбади Окс сохта шудааст ва нусхаҳои ашёҳои таркиби Хазинаи Амударё дар он нишон дода шудааст.

Савриддин Саидзода,

сармутахассиси шуъбаи

таърихи бостон ва асрҳои

миёнаи Осорхонаи миллӣ

 

Тахти Қубод, Тахти Сангин – ёдгории беназири таърих ва фарҳанги тоҷикон «Тахти Қубод» дар бисёр сарчашмаҳои таърихӣ бо номи «Тахти Сангин» низ ёд мешавад. Сабаби чунин ном гирифтани ин ёдгорӣ дар он аст, ки тамоми шаҳрак, девору роҳравҳо ва сутунҳои бузурги он аз санг бино ёфтаанд. Бинобар ин, бостоншиносон шартан ва ҳам дар пайравӣ ба Тахти Ҷамшеди Эрон (Қасри Персополис) онро «Тахти сангин» номгузорӣ намудаанд.

Аз сарчашмаҳо маълум мегардад, ки Қубодиён ҳамчун шаҳри пеш аз Ҳахоманишиё ва Искандари Мақдунӣ низ арзи вуҷуд доштааст.

Дар китоби “Таърихи Табарӣ” чунин омадааст: “Дар ҳудуди Хутал (Хатлон) шоҳ Қубод шаҳре бунёд кард, ки он Қубодобод ном дошт ”.
«Тахти Қубод» яке аз ёдгориҳои пурарзиши таъриху фарҳанги халқи куҳанбунёди тоҷик буда, мутааллиқ ба асрҳои IV пеш аз мелод ва асри II-и мелодӣ мебошад.

Кофтуковҳои бостоншиносӣ дар «Тахти Қубод» ҳанўз солҳои 60-уми қарни гузашта оғоз гардида буд. Солҳои 80 ва 90-уми асри гузашта бошад, гурўҳи экспедитсияи бостоншиносии Тоҷикистони Ҷанубӣ таҳти сарварии академик Б. А. Литвинский ва олими бостоншинос И. Р Пичикян дар алоҳидагӣ дар ин мавзеъ корҳои илмӣ-таҳқиқотӣ гузарониданд.

Бостоншиносон танҳо дар ноҳияи Қубодиёни имрўза панҷ шаҳри замони Ҳахоманишиёро пайдо карданд, ки онҳо дорои тамаддуни баланд буданд. Ганҷинаи бузурге, ки аз ин мавзеи таърихӣ ёфта шудааст, “Хазинаи Амударё” мебошад.

Дар Энсиклопедияи советии тоҷик (саҳифаи 624) чунин омадааст: “Хазинаи Амударё” иборат аз 1300 сикка, 176 ашёи тиллою нуқра соли 1877 аз тарафи аҳолии маҳаллӣ дар ҷойи резишгоҳи дарёи Кофарниҳон ба дарёи Ому, наздикии димнаи Тахти Сангин ёфт шудааст”.

Кашшофони “Хазинаи Амударё” тамоми ашёи хазинаро ба тоҷирони бухороӣ Возиуддин Ғуломмуҳаммад ва Шукуралӣ фурўхтаанд. Ҳангоми ба Ҳиндустон бурдани хазина дар роҳ тоҷиронро раҳзанон ғорат карданд. Як қисми ашёи “Хазинаи Амударё” бо туфайли шуҷоати англис наҷот дода шуд. Қисми дигари онро англисе аз бозори шаҳри Равалпиндӣ (Покистон) харидорӣ намудаанд.

Баъдтар тамоми “Хазинаи Амударё” ба осорхонаи Британия (яке аз осорхонаҳои бузургтарини ҷаҳон) супорида шуд, ки то ҳол дар он ҷо маҳфуз мебошанд.

Бозёфтҳои “Хазинаи Амударё” бештар аз тилло, нуқра, мис, биринҷӣ, сангҳои қиматбаҳо, пайконҳои оҳанӣ, ханҷару шамшерҳои оҳанӣ ва ғилофҳои аз устухони фил сохташуда иборатанд. Ин аз он шаҳодат медиҳад, ки дар он давра санъати оҳангарӣ, махсусан заргарӣ ба дараҷаи баланд рушд ёфта будааст.
Дар байни бозёфтҳо фойтуни заррине пайдо шуд, ки дар он чор асп баста шудаанд. Дар болои фойтун як нафар бо кўлоҳи миллӣ дар курсӣ нишаста, дигаре рост истода аспҳоро меронад.
Инчунин, дар миёни бозёфтҳои “Хазинаи Амударё” даҳҳо ҳайкалҳои биринҷӣ, тиллоӣ ва нуқрагии одам, бузи кўҳӣ ва дастпонаҳо мавҷуданд. Махсусан, бозубанди тилло дар акси ду симурғи шохдор диққатҷалбкунанда аст.

 Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат, Президенти мамлакат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон зимни яке аз сафарҳои кориашон ба ноҳияи Қубодиён аз ёдгории «Тахти Сангин» дидан намуда, аз ҷумла таъкид доштанд, ки дар ояндаи наздик ин ёдгории нодири таърихӣ таъмиру тармим ва аз нав барқарор карда мешавад.

Эҳё шудани ёдгории «Тахти Сангин» ё «Тахти Қубод» боиси ташрифи зиёди меҳмонону сайёҳони хориҷӣ ба Тоҷикистон мегардад. Воқеан ҳам, ёдгории «Тахти Сангин» ва “Хазинаи Амударё” ганҷинаи беназиру куҳанбунёди халқи тоҷик буда, омўзишу донистани таърихи он дар самти худшиносии миллӣ ва арҷгузорӣ ба мероси ниёгон нақши муҳим дорад.

Таҳияи Нуъмон Раҷабзода

Тахти Сангин

Тахти Сангин (форсӣ: تختِ سنگین‎) — бозмондаи шаҳре дар соҳили рости Амударё, поёнтар аз маҳалли ҳамроҳшавии дарёҳои Панҷ ва Вахш, дар ноҳияи Қабодиёни вилояти Хатлон воқеъ мебошад. Тахти сангин ба номгўи Феҳристи мероси фарҳангии умумибашарии ЮНЕСКО аз ҷониби Тоҷикистон пешниҳод гардидааст ва соли 2015 ба феҳристи Мероси фарҳангии умумибашарии ЮНЕСКО сабт шудааст.

Маскани Тахти сангин ба асрҳои IV то мелод — III мелодӣ мансуб аст.

Маскани Тахти сангин бештар ҳамчун «Хазинаи Амударё», ё «Ҷавоҳироти Окс» иборат аз коллексияи ҷавоҳироту тангаҳои тилоӣ ва нуқрагин (1300 номгўй) маълум аст, ки соли 1877 аз ҷониби тоҷирони бухороӣ дар ноҳияи Қабодиён (собиқ Тахти Қубод) харидорӣ шудааст. Тоҷирон аз сокинон дар бораи ин бозёфт хабардор шуда онро харидорӣ намудаанд. Минбаъд, тоҷирони бухороӣ, ки барои тиҷорат сўи Ҳиндустон равона буданд, ният доштанд, ки ба заргарони ҳинду «Хазинаи Амударё» -ро фурўхта даромад мекунанд. Ва ҳамин тавр ҳам шудааст. Дар Ҳиндустон аксарияти ҷавоҳироту тангаҳои хазина аз ҷониби амалдорони бритониёгӣ харидорӣ шуда, баъд аз чандин сол моли Осорхонаи миллии Британиё, ки дар ш. Лондон воқеъ аст, гардидаанд. Номи «Хазинаи Амударё» -ро ба бозёфтҳои маскани Тахти сангин муҳаққиқи инглис О. М. Далтон гузоштааст. Ба пиндошти ў, дар давраи баъди харидорӣ намудани моли «Хазинаи Амударё» дар Қабодиён ва то моли музейи Британия гардидани ин бозёфтҳо шояд, дар байни он инчунин молҳои дигар низ бошанд. Бо вуҷуди ҳамин, аксарияти ҷавоҳироту тангаҳои тилоӣ ва нуқрагин аст. Коллексияи хазина ба бозёфтҳои Бохтари Шимолӣ таалуқ доранд. Инчунин, мувофиқи тадқиқотҳои таърихшинос И. Р. Пичкина «Хазинаи Амударё» аз ганҷинаҳои «Маъбади Окс», ки дар охири асри IV то мелод бунёд шудааст, иборат аст. Ганҷинаҳои «Маъбади Окс» (Окс — номи қадимаи Амударё) аз инъому бахшишҳои сокинон ба маъбаду худованди Окс (Вахшу) ба вуҷуд омадааст. Дар ин ганҷинаҳо инъому бахшишҳои бохтариҳои қадим, юнониён (маданияти эллинҳо) ва давраи кушониён маҳфузанд. Чунки, «Маъбади Окс» муддати дер, тахминан то асри I мелодӣ вуҷуд дошт.ҳ1]

«Хазинаи Амударё», ё «Ҷавоҳироти Окс» дар Осорхонаи миллии Бритониё ва осорхонаи Виктория ва Алберти Англия маҳфуз аст.

Кофтукови ҳафриёт аз ҷониби бостоншиносони рус И. Р. Пичикян ва Б. А. Литвинский солҳои 1976—1991 гузаронида шудаанд.ҳ2] Аз тарафи ғарбӣ димна бо доманаи қаторкўҳи Тешиктош пайваст мешавад. Димна аз арк ва иморатҳое, ки аз шимол ба ҷануб ба масофаи 1 км тўл кашидааст, иборат мебошад. Аркро асосан Маъбади Окс (51 ба 51) фаро гирифтааст.

Пешниҳоди Тоҷикистон ба 2500-солагии шаҳраки бостонии Тахти Сангин ба Рўйхати рўзҳои муҳим ва хотирмоне, ки ЮНЕСКО дар солҳои 2022-2023 таҷлил мекунад, ворид шудааст. Ҳамзамон ба ин рўйхат 1050-солагии олими барҷастаи Шарқ Абурайҳони Берунӣ ворид шуд.ҳ3] Ин мавзуъро се кишвар – Тоҷикистон, Ўзбекистон ва Эрон пешниҳод кардаанд. Ёдгориҳои бостонӣ дар ҷаласаи 41 Конфронси генералии ЮНЕСКО ба Рўйхат дохил карда шуданд.

 

Мавод аз Википедиа — донишномаи озод

Ташрифи вазири маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Донишкадаи иқтисод ва савдои Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон дар шаҳри Хуҷанд

Вазири маориф ва илми Ҷумҳурии Тоҷикистон Раҳим Саидзода дар доираи сафари корӣ ба вилояти Суғд ба Донишкадаи иқтисод ва савдои ДДТТ дар шаҳри Хуҷанд ташриф овард.    
Вазири маориф ва илм бо пояи моддию техникии донишкада, шароити таҳсил, ҳолати синфхонаҳои таълимӣ ва фаъолияти комиссияи қабул шинос гардида, барои боз ҳам баланд бардоштани раванди таълиму тарбия, омўзиши амиқи забонҳои хориҷӣ, густариш бахшидани робитаҳои байналмилалӣ, зиёд намудани гуруҳҳои таҳсил бо забони англисӣ, омӯзиши фанҳои табиӣ, дақиқ ва риёзӣ, омода намудани кадрҳои баландихтисос, шароит фароҳам овардан барои дифои рисолаҳои номзадӣ ва докторӣ, ҷалби бештари хатмкунандагон барои таҳсил дар донишгоҳ дастуру маслиҳатҳои судманд дод.
Ҳамчунин аз ҷониби вазир таъкид гардид, ки моро зарур баҳри иҷрои дастуру супоришҳои Асосгузори сулҳу ваҳдат миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ҷаҳду талоши созанда намуда, барои боз ҳам баланд бардоштани сифати таълиму тарбия, тайёр намудани мутахассисони баландихтисоси дар бозори ҷаҳонии меҳнат рақобатпазир ва ба низомҳои стандарти байналхалқӣ мувофиқ намудани низоми таълим кўшиш ба харҷ диҳем.
Директори донишкада Ҳомид Ҳошимзода вобаста ба дастовардҳои муассиса, вазъи таълиму тарбия, пояи моддию техникӣ, теъдоди устодону донишҷўён маълумот дода, зикр намуд, ки заминаи моддию техникии донишкада ба талаботи стандарти давлатии таҳсилоти олии касбӣ ҷавобгӯ мебошад.
Муассисаи мазкур дорои зиёда аз 800 адад компютерҳои фардӣ, 70 адад ноутбук, 107 адад принтер, 37 адад доскаҳои электронӣ, 107 адад проекторҳо, 18 адад экран барои проектор ва 178 адад камераҳои назоратӣ буда, биноҳои таълимӣ бо Wi-Fi таъмин карда шудаанд. Ҳамчунин дар муассиса як китобхонаи электронӣ ва ду китобхонаи муқаррарӣ, синфхонаи интернет, 6 синфхонаи лингофонӣ, 8 синфхонаҳои компютерӣ, бонки таълимию инноватсионӣ, бонки инноватсионии “Тавҳидбонк”, кабинети фанни омор бо компютерҳои барномаҳои муосири ҳисоби оморӣ, кабинети махсус барои омўзонидани барномаи 1С – корхона, Маркази акселератсияи соҳибкории рақамӣ, ки аз “Лабораторияи барномасозӣ”, “Лабораторияи WEB-дизайн”, “Лабораторияи инженерияи рақамӣ” иборат аст, озмоишгоҳҳои “Молшиносӣ ва ташхиси сифати молҳои истеъмолӣ”, “Криминалистика” WEB-студия, ду толори фитнес, ду адад майдончаи варзишии волейбол, минифутбол, баскетбол, ду адад маҷлисгоҳ бо 250 ва 100 ҷойи нишаст, толори Шўрои олимон, толори конференсия, толори робитаҳои байналмилалӣ муҷаҳҳаз бо технологияҳои муосири иттилоотӣ барои баргузор намудани конференсияҳои маҷозӣ, ду адад ошхона, хобгоҳи донишҷўён ва бунгоҳи тиббӣ мавҷуд аст. Биноҳои таълимӣ дорои буѓхона буда, дар фасли зимистон имконияти бо ангишт гарм нигоҳ доштани тамоми ҳуҷраҳоро дорад.
Дар охир директори донишкада Ҳомид Ҳошимзода ба вазири маориф ва илми кишвар барои ташриф ба Донишкада, дастгирии аҳли маориф, сиёсати бомуваффақона дар рушди соҳаи маориф ва дастуру пешниҳодҳои судманд изҳори сипос намуд.

Анҷоми семинари омӯзишии «ПУЛИ ЧИНӢ» («Chinese Bridge»)-2023

Санаи 28  феврали соли равон дар ДИС ДДТТ лоиҳаи онлайн-мубодилаи гуруҳии “Пули чинӣ”-2023 (омӯзиши забон) ба анҷом расид.

Ёдовар мешавем, ки лоиҳаи мазкур бо дастгирии Вазорати маорифи Ҷумҳурии мардумии Чин, дар ҳамкорӣ бо факултети забон ва адабиёти Донишгоҳи педагогии Шенян дар муддати 10 руз баргузор гардида, дар он зиёда аз 70 нафар донишҷӯён тариқи онлайн иштирок намуданд.

Ҳамоҳангсози барнома хонум Ли Сзиаойи аз Донишгоҳи педагогии Шенян, рафти семинари мазкурро роҳбаладӣ намуда, сухани ифтитоҳиро ба муовини директор оид ба корҳои таълимии ДИС ДДТТ н.и.и., дотсент Машокиров Шӯҳратҷон Усмонҷонович дод.  Ӯ оид ба дурнамо ва рушди ҳамкориҳои дуҷониба изҳори қаноатмандӣ ва арзу сипоси худро баён намуд. Инчунин таъкид кард, ки дар оянда самти ҳамкориҳои ду донишгоҳро васеъ намуда, донишҷӯён забони чиниро хамчун забони хориҷӣ  бояд омӯзанд.

Баъдан мудири маркази байналмилалӣ ва иртиботи мутақобилаи ҷаҳонии ДИС ДДТТ – Мухторов Саидқосим барои мизбонии  Лоиҳаи мазкур, ки ба донишҷӯён имконияти омӯзиши курси забони чинӣ (зинаи ибтидоӣ) ва фарҳанги анъанавии Чинро фароҳам овард, изҳори сипос кард. Қайд гардид, ки аз имкониятҳои хуби ҳамкориҳои Донишгоҳҳо намуданд, ҷиҳати мубодилаи донишҷӯёни ин донишгоҳҳо  мусоидат менамояд. Метавон гуфт, ки ин иқдом ба равобити дӯстона ва ҳамкориҳои густурдаи байни ду донишгоҳ мусоидат мекунад.

Декани колеҷи тахсилоти байналмилалии директори шуъбаи мубодила ва ҳамкории Донашгоҳи педагогии Шенянг Ҷанг Вей донишҷӯёнро барои бомуваффақият хатм кардани курси омӯзиши забони чинии семинар самимона табрик намуд. Ӯ умедвор аст, ки  минбаъд донишҷӯён  омӯзиши забони чиниро идома медиҳанд ва имконяти таҳсил кардан дар Донишгоҳи педагогии Шенянро  доранд.

Дар ифтитоҳи семинари мазкур,  ҷаноби Сун Фугуан – котиби кумитаи ҳизбии Коллеҷи таҳсилоти байналмилалии Донишгоҳи педагогии Шенян аҳли нишастро истиқбол намуда, ба донишҷӯёни ДИС ДДТТ ва устодони Донишгоҳи педагогии Шенян барои саъю кӯшиши онҳо ва бомуваффақият ба анҷом расонидани ин лоиҳа изҳори сипос кард. Ӯ қайд кард, ки донишҷӯёни ДИС ДДТТ дар давоми омӯзиши забони чинӣ бо омӯзгорон фаъолона иштирок намуда, натиҷаҳои хуби таълимро ба даст оварданд. Изҳори боварӣ кард, ки ҳамаи донишҷӯён ин имконияти хуби омӯзишро қадр мекунанд ва донишу дӯстии худро дар оянда боз мукаммал мегардонанд.

Сипас, аз ҷониби омӯзгори ботаҷрибаи забони чинии Донишгоҳи педагогии Шенян хонум Жанг Ювей ба донишҷӯёни ДИС ДДТТ изҳори қаноатмандӣ карда шуд. Донишҷӯёни ДИС ДДТТ арзу сипоси худро бо забони чинӣ ба устодони Донишгоҳи педагогии Шенян барои гузаронидани машғулиятҳо тариқи онлаён баён намуданд, ки ин писанди оншо гашт.

Дар охири чорабинӣ муовини директор оид ба корҳои таълимии ДИС ДДТТ н.и.и., дотсент Машокиров Шӯҳратҷон Усмонҷонович омӯзгорон ва профессорони Донишгоҳи педагогии Шенянро ба Тоҷикистони азизамон самимона даъват намуд.

 

ТЕРРОРИЗМ- ХАТАРИ УМУМИБАШАРӢ

 

 

Таҳлилҳо собит менамоянд, ки  баъд аз шикаст хурдани Давлати исломии Ироқу Шом (ДИИШ)   дар кишварҳои Сирия ва Ироқ ҷонибдорони онҳо бо истифодаи манфиатҳои геополитикӣ бархе аз давлатҳо, бахусус дар кишвари ҳамсояи мо- Афғонистон маскан гирифтаанд. Дар замони суқути ҳаракти “Толибон”миқдори муайяни ҷангҷӯёни ДИИШ аз зиндонҳо озод шуданд.

Имруз дар Афғонистон ДИИШ  40 ҳазор ҷангҷӯ дорад, ки ду ҳазор нафари онҳо хориҷӣ ҳастанд. Тибқи расонаҳои хабарӣ дар давоми соли охир дар қаламрави Афғонистон ҳамлаҳои террористӣ ба қайд гирифта шудаанд, ки дар натиҷаи  таркишҳо асосан шаҳри Кобул, Нангарҳор, Парвон, Кунар ва Кундуз беш аз 600 нафар осеб дидаанд. Бояд қайд кард, ки дар натиҷаи чунин амалиёти террористии бо номи исломиён шумораи зиёди аҳолии бегуноҳ ба ҳалокат расида, нисбат ба дини мубини Ислом ҳисси бадбинии мардуми ғайримусулмонро ба вуҷуд оварда, барои пешрафти давлатҳои мусулмонӣ монеаҳои ҷиддӣ эҷод намуда истодааст. Нагирифтани пеши роҳи ин хатари умумибашарӣ метавонад боз ҳазорҳо мардуми осоиштаро аз ҳаёт маҳрум созад, зеро дар қалбу вуҷуди онҳое, ки чунин зулму ситам ва афкору андешаи ҷоҳилона ҷой гирифтааст, ба ҷуз бадбахтӣ ва маҳрумият овардан дигар андешаи солиме ҷой надорад. Аз ин лиҳоз, авзои кунунии Афғонистон роҳҳои пурзўр намудани муборизаи беамон алайҳи терроризму ифротгароӣ, ҳизбу ҳаракатҳои мамнўъ ва дигар таҳдидҳоро тақозо дорад. Хулоса, кишвари мо ҳамчун ҳамсояи наздик ҳамеша ҷонибдори ҳаллу фасли фарогири қазияи Афғонистон ва эҳёи сулҳу суботи пойдор дар ин кишвар мебошад.

                                                              

А. Валиев ,

асистенти кафедраи иқтисодиёт ва соҳибкорӣ

Дар ДИС ДДТТ «РӮЗҲОИ ЭРАСМУС» баргузор гардид

ДАР ДИС ДДТТ «РӮЗҲОИ ЭРАСМУС» (ERASMUSDAYS) БАРГУЗОР ГАРДИДА ИСТОДААСТ
Бо ташаббус ва ибтикори Маркази байналмилалӣ ва иртиботи мутақобилаи ҷаҳонӣ санаҳои 14-15-уми октябр дар Донишкадаи иқтисод ва савдои ДДТТ «Рӯзҳои Эрасмус» (ERASMUSDAYS) баргузор гардида истодаанд.
Санаи 14-уми октябр дар толори асосии донишкада бо иштироки ҳайати васеи донишҷӯён рӯзи аввали мулоқот, ки аз шиносоии лоиҳаҳои барномаи «Эрасмус +», муаррифии донишгоҳҳои дар доираи барнома ҳамкор, шиносоӣ бо имкониятҳои таҳсил ва донишгоҳҳои ҳамкор ва инчунин, нишониҳои интернетии (ссилкаҳои) пур кардани пурсишномаҳо (анкетаҳо) ва интихоби донишгоҳҳо иборат буд, баргузор гардид.
Дар муаррифӣ мудири Маркази байналмилалӣ ва иртиботи мутақобилаи ҷаҳонии донишкада, роҳнамои барномаи «Эрасмус +» дар муассиса Саидқосим Мухторов суханронӣ намуда, аз тариқи слайд донишҷӯёнро бо имкониятҳои таҳсил, роҳхатҳо барои донишҷӯёни зинаҳои бакалавру магистратура, ва донишгоҳҳои ҳамкор шинос намуд.
Донишҷӯён оид ба барнома ва самтҳои он саволҳои сершумор пешниҳод намуда, посухҳои мушаххас шуниданд.

БАР ЗИДДИ ҒОЯҲОИ ИФРОТАГРОЁНАИ ТЭТ ҲНИ МУБОРИЗАИ БЕАМОН МЕБАРЕМ!

 

          Солҳои охир, роҳбари ТТЭ ҲНИ Муҳиддин Кабирӣ ва ҳаммаслаку думравонаш аз имконияту афзалиятҳои шабакаҳои иҷтимоӣ васеъ истифода бурда, дар барномаҳои ифротӣ бо номи  “Пайванд”, “Садои мардум”, “Минбари муҳоҷир”  ва “Ҳақ ва ботил”,  бо иғво ва хиёнат ва матлабҳои бадномкунанда, бо навбат баромад менамояд. Воқеан, ин барномаҳои ифротӣ, ҷиҳати амалӣ намудани супоришҳои хоҷагонашон, мебошад, ки  бо  найрангбозиҳову дассисаҳо ва маълумотҳои бардуруғро паҳн намуда, бо ин васила, мехоҳанд вазъи кишвари моро ноором созанд.   Дар аксар дасисаҳои ин барномаҳои ифротӣ маводе ба мушоҳида мерасад, ки муаллифони он аз нафароне маҳсуб меёбанд, ки барои пешрафти кишвари азизи моро нодида мегиранд. Ногуфта пайдост, ки ин ходимони зархариди кишварҳои хориҷӣ бо маблағҳои ҳангуфт ва ҷалби нафароне чун Кабирӣ ва думравонаш, мехоҳанд бо нашру баромади матлабҳои гуногун кишвари моро зери танқид қарор диҳанд. Ҳар кас, бе ягон мушкилӣ, аз дидани барномаҳои ифротиашон эҳсос мекунад, ки Кабирӣ ва ҳаммаслаконаш худро “мусичаи бегуноҳ” вонамуд карда, нисбати миллату давлат иғвоангезӣ менамоянд. Ба Кабирӣ ва думравонаш суол дода мешавад, ки  барномаҳояшон барои инъикоси айбҳои мардум ва зишт нишон додани миллати тоҷик таъсис додааст ё дигар масъалаҳо?!

Умуман, бадхоҳони миллат амалҳое, ки анҷом медиҳад, хоинона буда, аз рӯзноманигории  ноб хеле аз фарсахҳо дур аст. Рафтору гуфтори ин гумроҳон бори дигар собит мекунад, ки чунин шахсиятҳои ифротгарои беимон, аз як ҷониб, чун вабои аср хатари глобалии ҷиддӣ буда, аз ҷониби дигар, аъмоли он гувоҳ аст, ки хоинон ватан, миллат ва дину мазҳаб надоранд, ҳамзамон як таҳдиде ба ҷомеаи ҷаҳонӣ ва ҷони ҳар як сокини саӣёра аст. Бинобар ин, мубориза бо он тайёрии ҳамаҷонибаи зеҳниву техникиро тақозо мекунад ва ҷомеаи шаҳрвандиро зарур аст, ки шабакаҳои иҷтимоиро ба сифати рушди ҷаҳонбинии ҷавонон ва баланд бардоштани ҳисси ватандориву миллатдӯстӣ самаранок истифода кунанд.

Хулоса, ин ҷо дигар ба шарҳу тафсири масъала ҳоҷат нест ва дар фарҷоми андешаи хеш қайд менамоем, ки роҳбарияту аъзоёни ТТЭ ҲНИ ва хоҷагони хориҷиашон  фаромӯш кардаанд, ки халқи Тоҷикистон дигар ба макру фиреби як даста хоинҳои ватанфурӯш намефтанд ва онро доимо шадидан маҳкум менамоянд. Мо, имруз баҳри решакан намудани ғояҳои ифротагроёнаи ТЭТ ҲНИ ва пайравонаш муборизаи беамон бурда, намегузорем фазои ороми муқаддаси кишварамонро ғуборолуд созанд.

                                                                                       Ф. КОМИЛОВА,

ассистенти кафедраи ҷомеашиносӣ