Category: Мақолаҳои сиёсӣ

Имрӯзҳо дар ҳар як сомонаи сиёсӣ, иҷтимоӣ, фарҳангӣ ва ғайра мавзуи асосӣ бештар аз воқеияту рӯйдодҳои кишвари ҳамсоя- Афғонистон сухан меравад. Дар атрофи ин масоил андешаронӣ намуда, бояд қайд кард, ки ин ҳолати кишвари зикршуда ҳақиқатеро нишон медиҳанд, ки таҳдидҳои нав рӯ ба рӯ сохтааст. Вобаста аз вазъи кунуни ҳамсоя кишвар,бахусус ҷангҷӯёни гурӯҳи тундрави “Давлати исломӣ” ва ё бо номи «Давлати исломӣ дар Ироқ ва Шом», дар расонаҳои хабарӣ бештар дар шакли ДОИШ ва ДИИШ ва шохаи “Хуросон ”зикр мегардад, ошкору пинҳонӣ фаъолият доранд. То ҳол дар қаламрави Афғонистон амалҳои тахрибкориашон ба назар мерасад.Масалан 19 январи соли равон дар тарабхонаи чинӣ, воқеъ дар маркази Кобул, ки шаҳрвандони Чин бештар ба он ташриф меоранд, амали террористӣ содир шуд. Дар натиҷаи ин амали мудҳиш ҳафт нафар ба ҳалокат расида, беш аз даҳ кас захмӣ шудаанд. Масъулияти ин амали террористиро ДИИШ ба ӯҳда гирифта, бо нашри баёнияе иброз доштааст, ки ҳадафи ҳамлаи маргталабона шаҳрвандони Чин будааст. Ёдовар мешавем, ки ҷангҷӯёни ДИИШ моҳи декабри соли 2022 низ ба як меҳмонхонаи чиниҳо дар Кобул ҳамлаи хунин анҷом дода буданд. Таҳлилу мушоҳидаҳо нишон медиҳанд, ки фаъолияти террористӣ солҳои охир шакли зоҳиршавии худро тағйир дода, бо роҳу усулҳои нав мақсадҳои хешро пайгирӣ намуда истодаанд. Дар робита ба ин, имруз дар расонаҳои хабарӣ, шабакаҳои иҷтимоӣ дурнамои вазъи Афғонистон, коршиносони соҳаҳои гуногун пажуҳишҳои зиёде, анҷом додаанд.Бояд қайд кард, ки тибқи маълумоти Сандуқи кӯдакони Созмони Милали Муттаҳид (ЮНИСЕФ) алҳол 12 миллион нафар дар Афғонистон, аз ҷумла 6,5 миллион кӯдак, барои қонеъ кардани ниёзҳои асосӣ ва башардӯстона ба таври фаврӣ ба 950 миллион доллари ИМА ниёз доранд. Мувофиқи ҳисобҳо, то соли равон тақрибан 22 миллион нафар дар Афғонистон, аз ҷумла 11,6 миллион кӯдак, ба кӯмаки башардӯстона ниёз доранд. Зимни таъкиди ниҳоди СММ дар натиҷаи зулми мунтазами занон ва духтарон дар Афғонистон маҳрумият аз дастрасӣ ба таҳсил, манъи кор ва маҳдудиятҳои ҳаррӯза қобилияти онҳоро барои дифоъ аз худ заиф кардааст ва оқибатҳои он ба наслҳои оянда таъсир хоҳанд гузошт. Равандҳои шаклгирифтаи вақтҳои охир дар Афғонистон, умуман минтақаи Осиёи Марказӣ бори дигар мавриди таваҷҷӯҳи хоси қудратҳои фароминтақавӣ қарор гирифтааст. Ҷангҷӯёни ДИИШ талош дорад, то ҳузури худро дар минтақаи Афғонистон ва Покистон тақвият кунад ва ҳадафаш ҳамла ба кишварҳои Осиёи Марказӣ аст. Хулоса, имруз чунин ба назар мерасад, ки дар самти мубориза бо терроризм меъёрҳои дар сатҳи байналмилалӣ қабулгардида, барои бархе давлатҳо нокифоя мебошад. Мисоли равшан ин, ба сари қудрат омадани “Толибон” дар Афғонистон мебошад, ки то имруз самаранок ба роҳ мондани фаъолияти зиддитеррористӣ таъмин карда натавонистанаш ба назар мерасад. Ин гуна кишварҳо маҷбур мегарданд, ки барои таъмини суботи сиёсии кишварҳои худ боз чораҳои иловагӣ андешанд. Ҷумҳурии Тоҷикистон ба чунин давлатҳо шомил мешавад. Зеро, Тоҷикистон аз лиҳози таъсири терроризм дар минтақаи осебпазири олам ҷойгир мебошад. Аммо рафтори давлатҳо баъзан вақт аз ҷониби кишварҳои Ғарбӣ маззамат ва танқид мешавад. Дар ин маврид воқеият ин аст, ки таъсири терроризм дар кишварҳои олам гуногунсатҳ мебошад. Аз ин лиҳоз, дар давлатҳои алоҳида низ чораҳои пешгирикунанда ва фаъолияти зиддитеррористӣ бояд аз ҳамдигар тафовут дошта бошад. Бо назардошти чунин ҳолат масъалаи меъёрҳои пешбурди фаъолияти зиддитеррористӣ то ҳанӯз масъалаи баҳснок боқӣ мондааст. Умуман, таҳлили таҷрибаи ҷаҳонӣ оид ба мубориза бо терроризм ва пешгирӣ намудани оқибатҳои он нишон медиҳад, ки аслан ин гуна фаъолият дар ду сатҳ: миллӣ ва байналмилалӣ роҳандозӣ мегардад. Масъалаи таъмини суботи сиёсӣ яке аз ҳолати сиёсии кишвар ба шумор меравад, ки дар он низоми сиёсии идоракунӣ босамар фаъолият мекунад. Терроризм ва амалҳои террористӣ яке аз воситаҳои таъсиррасонӣ ба номуътадилгардии суботи сиёсӣ мебошанд. Суботи сиёсӣ ҳамчун ҳолати сифатии рушди ҷомеа, ҳамчун як низоми муайяни иҷтимоӣ, ки дар он системаи робитаҳо ва муносибатҳо ҳукмфармост, умумият ва муттасилии ҳадафҳо, арзишҳо ва воситаҳои татбиқи онҳоро инъикос мекунад, муаррифӣ карда мешавад. Дар баробари ин, субот қобилияти субъектҳои ҳаёти иҷтимоию иқтисодӣ ва сиёсӣ барои муқовимат ба амалҳои дохилӣ ва беруние, ки системаро вайрон мекунанд, фаҳмида мешавад. Дар ин фаҳмиш, устуворӣ ҳамчун муҳимтарин механизми таъмини ҳаёт барои рушди системаи иҷтимоӣ қабул карда мешавад.
Дар интиҳои андешаи хеш, бо дарназардошти масъалаи матраҳгардида бояд қайд кард, ки оид ба қазияи Афғонистон кишвари мо наметавонад бетараф бошад, зеро, мо ҳамсояву ҳамзабонем. Бояд манфиатҳои ҳамаи қавму миллатҳои сокини кишвари ҳамсоя, эҳтирому риояи ҳуқуқи шаҳрвандон, умуман тамоми паҳлуҳои зиндагии мардуми Афғонистон фароҳам оварда шавад. Қувваҳои солими сайёраро имрӯз зарур аст, ки барои мубориза ба муқобили падидаҳои номатлуби ҷомеа, алалхусус ҳама гуна амалҳои террористию экстремистӣ дастҷамъ бошанд. Фароҳам овардани фазои эътимод, эҳтиром ба манфиатҳои ҳамдигар ва муттаҳид шудани ҳамаи кишварҳои дунё ба муқобили терроризм ва экстремизм шарти муҳими муборизаи босамар бо ин вабои аср аст.

Ф.МАМАДҶОНОВ ,
устоди ДИС ДДТТ

Мо, кормандони шуъбаи илм ва инноватсияи Донишкадаи иқтисод ва савдои Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон дар шаҳри Хуҷанд зимни интишори изҳороту мақолаҳои хеш борҳо нисбат ба бадҳоҳони бегонапарасти ифротӣ, аз ҷумла вобаста ба фаъолияти яке аз думрави фаъоли наҳзат – Муҳаммадиқболи Садриддин андешаҳоямонро иброз дошта будем. Ин навбат низ оид ба иғвоангезиву фитнаҷӯии М.Садриддин бадхоҳи бегонапарасти ифротӣ андешаҳоямонро баён менамоем. Бояд ёдовар шуд, ки бадхоҳони бегонапрасти ифротӣ, бо ибораи дигар наҳзату навнаҳзатӣ бо кӯмаки хоҷагонашон дар кишварҳои Аврупо лонаи истироҳат ёфта, тӯтивор  такрор ба такрор барои бадном кардани сиёсати одилонаи имрӯзаи Ҳукумати кишвар баромад менамоянд. Тӯдаи бегонапарасти ифротӣ, ҳеҷ гоҳ андешаи нуфузи миллатро намекунанд, танҳо онҳо бо ин васила мехоҳанд нафси худро қоневу ҳокимиятро ба даст оранду бо талошҳои бесамари худ умедворанд, ки фазои ақидатиро дар ҷомеаи мо тира карда, мардумро ба чолиш кашанд.
Масалан зимни баромади навбатӣ, амиқтараш 28 январи соли равон М.Садриддин ва думрави фаъолаш Муҳаммад Тағоев ва дигаре бо номи Абдулло бо мақсади ба миёни мардуми кишвар шӯру фитна

ангехтан наворҳои сохтаи бардурӯғӯро дар барномаи ифротии “Минбари муҳоҷир”нишон дода, бо ин васила мехоҳанд, вазъи кунунии кишвари соҳибистиқлоламонро ноором созанд. Умуман, аз баромадҳои бемантиқу беасоси хоинон ҳар як фард бе ягон мушкилӣ дарк менамояд, киин тӯдаи бадхоҳон ғояҳои ифротӣ паҳн менамояд.
Хулоса, аз баромадҳо ва кӯшиши навбатии М.Садриддин ва думравонашро ҳар бинандаву шунаванда бе ягон душворӣ пай мебарад, ки ин тудаи бадхоҳони бегонапарасти ифротӣ бо тавсифҳои сохтаву андешаҳои по дар ҳавои худ дар шабакаҳои иҷтимоӣ ба сафсатагӯе табдил гаштааст ва ба хотири кас гуфтаҳои бемореро ба хотир меорад, ки аз таъсири тасбу таб ба ҳарзагӯӣ медарояду боз шояд ба гуфтаҳои худ бовар кунад.
Дар интиҳои андешаи хеш мо ин навбат низ М.Садриддин ва думравонаш, умуман наҳзату навнаҳзатиҳоро сахт маломат карда, лаънат мехонем ва суханњои фитнаангезашонро шадидан маҳкум намуда, нагузорем, ки бадхоҳони миллат дар шабакаҳои иҷтимоӣ бо дурўғпардозӣ ва дасисабозии худ нисбати кишари соҳибистиқлоламон сухан гӯянд.

Солҳои охир, яке аз думрави фаъоли паймони худсохтаи наҳзат Муҳаммадиқболи Садриддин, ки ровигии барномаи ифротӣ бо номи “Минбари муҳоҷир” –ро ба уҳда гирифта, тавассути канали YouTube -Ислоҳ.тv (“Ислоҳ.нет) бо иғво ва хиёнат ва матлабҳои бадномкунанда, бо ҷалби шогирдону пайравонаш баромад менамояд. Воқеан, ин барномаи ифротӣ, ҷиҳати амалӣ намудани супоришҳои раҳбари наҳзат Кабирӣ ва хоҷагонашон мебошанд, ки бо найрангбозиҳову дасисаҳо ва маълумотҳои бардуруғро паҳн намуда, бо ин васила, мехоҳанд вазъи кишвари моро ноором созанд. Дар аксар дасисаҳои барномаи “Минбари муҳоҷир”дар боло зикршуда маводе ба мушоҳида мерасад, ки муаллифони он аз нафароне маҳсуб меёбанд, ки барои пешрафти кишвари азизи моро нодида мегиранд. Аз ҷумла, пайравони фаъолаш Муҳаммад Тағоев ва афроде бо номи Абдулло мебошад, ки чун М.Садриддин мехоҳанд зимни баромади матлабҳои гуногун кишвари

моро зери танқид қарор диҳанд. Ҳар кас, бе ягон мушкилӣ, аз дидани барномаи ифротии “Минбари муҳоҷир” бе душворӣ эҳсос мекунад, ки М.Садриддин ва думравонаш, умуман наҳзату навнаҳзатиҳо худро “мусичаи бегуноҳ” вонамуд карда, пайи дигаргунсозии мафкураи миллат ва парокандасозии он, ҷаҳду талош дошта, байни шаҳрвандони дохиливу хориҷи ҷумҳурӣ андешаҳои хатарзо ва ғояҳои ифротиро паҳн намуда, иғво меангезанд.
Ба М.Садриддин ва шогирдону думравонаш суол дода мешавад, ки барномаи “Минбари муҳоҷир” барои инъикоси айбҳои мардум ва зишт нишон додани миллати тоҷик таъсис додааст ё дигар масъалаҳо?! Дар иртибот ба ин, мо борҳо андешаи хешро иброз намуда будем, боз такроран қайд менамоем, ки бадхоҳони миллат амалҳое анҷом медиҳад, хоинона буда, аз рӯзноманигории ноб хеле аз фарсахҳо дур аст. Хулоса, ин ҷо дигар ба шарҳу тафсири масъала ҳоҷат нест ва дар фарҷоми андешаи хеш қайд менамоем, ки М.Садриддину думравонаш, умуман наҳзату навнаҳатӣ ва хоҷагони хориҷиашон фаромӯш кардаанд, ки халқи Тоҷикистон дигар ба макру фиреби як даста хоинҳои ватанфурӯш намефтанд ва онро доимо шадидан маҳкум менамоянд. Мо, имруз баҳри решакан намудани ғояҳои ифротии бадхоҳон муборизаи беамон бурда, намегузорем фазои ороми муқаддаси кишварамонро ғуборолуд созанд.

К.КАЛОНОВ,
устоди ДИС ДДТТ

Имрӯз мубориза бар зидди терроризми байналмилалӣ ва экстремизм (ифротгароӣ) ба хотири ҳифзи манфиатҳои миллӣ, сохти конститутсионӣ ва истиқлолияти кишвар вазифаи муқаддастарини тамоми мақомоти давлатӣ ва ҳар як шаҳрванди Тоҷикистон мебошад.
Яке аз масъалаҳои асосӣ дар Паёми имсолаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон низ мубориза бар зидди терроризм ва экстремизмро фаро мегирад. Тавре Пешвои муаззами миллат иброз намуданд: “Вазъи мураккабу ташвишовари минтақа ва ҷаҳон, аз ҷумла торафт шиддат гирифтани раванди азнавтақсимкунии дунё, яроқнокшавии бошитоб, «ҷанги сард», таҳдиду хатарҳои муосир – терроризму экстремизм, қочоқи силоҳ, ҷиноятҳои киберӣ ва дигар ҷинояткориҳои муташаккили фаромиллӣ моро водор месозад, ки барои таъмин намудани амнияти мудофиавии кишварамон тадбирҳои иловагӣ андешем”.
Тоҷикистон давлати ҳуқуқбунёд, демократӣ ва дунявӣ буда, дар он таъмини ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрванд, волоияти қонуну тартиботи ҳуқуқӣ кафолат дода шудааст ва моро имрӯз зарур аст, ки барои амалишавии ин ҳуқуқҳои хеш бевосита уҳдадориҳоямонро ба ҷо оварем ва якҷоя бо зуҳуроти номатлуби ҷомеаи башарӣ терроризму экстремизм мубориза барем.
Барои ба ҳадафҳои нопоки худ расидан аксаран ташкилотҳои экстремистӣ ба эътиқоди динии шахсон таъсир расонда, шаҳрвандони кишварҳои гуногунро бовар кунониданӣ мешаванд, ки сиёсати давлату давлатдорӣ бар зидди ақидаҳои динии онҳост. Маҳз бо ин роҳу восита, як қисмати онҳо мехоҳанд дини мубини Исломро барои ба ҳадафҳои нопоки худ ноил шудан истифода баранд. Барҳақ, Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон зикр намудаанд, ки “Террорист – дин , мазҳаб ва миллат надорад”.
Воқеан, терроризм ва ифротгароӣ зуҳуроти номатлуб дар замони имрӯза ба шумор мераванд, зеро онҳо боиси ба миён омадани оқибатҳои нохуш – таҳдид ё истифодаи зӯроварӣ, расонидани зарари вазнин, бенизомӣ, тағйири сохти конститутсионӣ дар мамлакат, ғасби ҳокимият ва аз они худ кардани ваколатҳои он, барангехтани низои миллӣ, иҷтимоӣ ва динӣ мегарданд.
Тибқи талаботи моддаи 1 Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи муқовимат бо терроризм” аз 23 декабри соли 2021, таҳти №1808 терроризм – мафкураи зӯроварӣ ва таъсиррасонӣ ба қабули қарори мақомоти ҳокимияти давлатӣ, мақомоти худидоракунии шаҳрак ва деҳот ё созмонҳои байналмилалӣ, ки бо тарсонидани аҳолӣ ва ё дигар шаклҳои зўроварии ғайриқонунӣ алоқаманд мебошад. Террористон мехоҳанд мақсаду мароми худро бо роҳи зӯроварӣ, куштор, тарсу ваҳм амалӣ созанд. Амалҳои террористӣ – бевосита содир намудани ҷинояти дорои хислати террористӣ дошта дар шакли таркиш, пахши одамон тавассути мошинҳо, истифодаи моддаҳои радиоактивӣ, химиявӣ, содир намудани дигар амалҳое, ки боиси хавфи ҳалокати одамон аст, равона карда шудааст. Дар маҷмӯъ, мақсади асосии террористон ба таври зӯровари ғасб намудани ҳокимият ва аз нигоҳи талаботи шариат ҳукмронӣ намудан аст.
Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон тибқи ҳалномаҳои Суди Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон 29 ҳизбу ҳаракатҳо, ташкилотҳои экстремистӣ ва террористӣ фаъолияташон дар ҳудуди кишвар манъ аст. Аз ҷумла: Ҳизби наҳзати Исломӣ, Ҳаракати Исломии Туркистони Шарқӣ, Ҳизби Исломии Туркистон (собиқ ҳаракати Исломии Узбекистон), ҳаракати «Толибон», ташкилоти «Ал-Қоида», ташкилоти динӣ-мубаллиғии «Созмони Таблиғот», “Тоҷикистони Озод”, «Бародарони Мусулмон»,Ташкилоти «Лашкар-е-Тайба», Ташкилоти «Памир дейли нюс» (Pamir Daily News) ё «Памир нюс» (Pamir News), ташкилоти террористӣ-экстремистии «Давлати исломии вилояти Хуросон», «Давлати исломӣ» (Давлати исломии Ироқу Шом) , ташкилоти экстремистии «Тоҷикистони нав 2», гурӯҳи исломӣ (Ҷаъмият-е-Ислам-и Покистон), Ҷамъият-е-Таблиғ, «Ҳизб-ут-таҳрир», равияи динии «Салафия», Ҷамоати (Ҷамъияти) «Ансоруллоҳ», ҳаракати мардумӣ-сиёсии «Гурӯҳи 24», «Ҷабҳату-н-Нусра» (Ҷабҳат-ан-Нусра), «Паймони миллии Тоҷикистон», Ҷанги муқаддас (Ал-Ҷиҳод, Ҷиҳоди исломии Мисрӣ), ҷамъияти ислоҳоти иҷтимоӣ (Ҷамъият-ал-Ислоҳ-ал-Иҷтимоӣ), Ҷамъияти эҳёи мероси исломӣ (Ҷамъияти Иҳё-ат-Тураз ал-Исломӣ), хонаи ду зиёратгоҳ (Ал-Ҳарамейн, Дом двух святых), Ҷунд аш-Шом (Артиши Шоми Бузург, Ҷиҳоди Исломӣ — «Ҷамоати муҷоҳиддин», иттиҳоди экстремистии «Шоҳидони Яҳво» .
Бояд қайд кард, ки қонунгузории ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон барои содир кардани терроризм, яъне содир намудани таркиш, сӯхтор, тирпарронӣ аз силоҳи оташфишон ё дигар кирдоре, ки боиси хавфи марги одамон, расонидани зарари ҷиддӣ ба молу мулк ё ба миён омадани оқибатҳои дигари барои ҷамъият хавфнок мегардад, агар ин кирдор бо мақсади халалдор сохтани амнияти ҷамъиятӣ, фаъолияти мақомоти ҳокимияти давлатӣ ва сохторҳои низомӣ,тарсонидани аҳолӣ ё расонидани таъсир ҷиҳати аз ҷониби мақомоти ҳокимият қабул намудани қарор, инчунин таҳдиди анҷом додани кирдорҳои зикршуда бо ҳамин мақсадҳо дар моддаи 179 Кодексти ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон, инчунин барои дигар амалҳои террористӣ тибқи моддаҳои 179(1)-179(3) ҷавобгарии ҷиноятиро пешбинӣ намудааст.
Бо мақсади иҷрои дастуру супоришҳое, ки дар Паёми Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон аз 26 январи соли 2021 “Дар бораи самтҳои асоси сиёсати дохилӣ ва хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон” санаи 01 июни соли 2021 “Стратегияи муқовимат ба экстримизм ва терроризм дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2021-2025” ва Нақшаи амал оид ба амалисозии он бо Фармони Ҷумҳурии Тоҷикистон таҳти №187 тасдиқ карда шуда, он мавриди амал қарор дода шуд. Бояд қайд кард, ки бо дарназардошти стратегии мубориза бар зидди терроризм ва экстремизми динӣ, ҷомеаи байналмилалӣ ҳамкориҳои худро бо мақсади пешгирӣ ва решакан кардани амалҳои террористӣ тақвият дода, механизми муқобилиятро бар зидди он дар асосҳои ҳуқуқии байналмилалӣ такмил медиҳанд ва ҳар як фарди бедордилу худогоҳ ва меҳанпарастро зарур аст, зиракии сиёсиро аз даст надода, нагузоранд, ки теша ба пояҳои давлату давлатдории мо зананд мо бояд пояҳои сулҳу суботи комили кишаварро, ки бо ҷони ҳазорон родмардони шуҷоъи ватан ва хишти ҷони хеш сохтаем аз душманони нопоки миллат эмин нигоҳ дорем, барои наслҳои ояндаи миллат кишавари ободу пешрафтаро ба мерос гузорем. Аз ин рӯ, бояд тадбирҳои судманде андешем , ки дар қатори кормандони мақомоти ҳифзи ҳуқуқ тамоми қувваҳои солими ҷомеа ва ҳар як фарди ватандӯсту соҳибмаърифат ба муқобили ин зуҳуроти хатарнок сафарбар гарданд.
Ҳамин тариқ аз омӯзиш ва таҳлилҳои дар боло ишорагардида чунин хулосабарориҳои тавсиявиро мувофиқи мақсад мешуморем:
– ҳимояи Ватан, табияи ватандӯстӣ, пешгирии шомилшавии ҷавонон ба ҳизбу ҳаракатҳои экстремистӣ бояд, ки мавзӯҳои асосии соҳаи кино, телевизион, радио ва тамоми муассисаҳои фарҳангӣ, рӯзноманигорон ва аҳли эъҷод гардад;
– ба роҳ мондани корҳои самарабахши таълимию тарбиявӣ аз ҷониби мақомоту идораҳои соҳаи маориф;
– дар доираи имкониятҳои мавҷуда боз ҳам ҷоннок намудани назорати расмӣ, соҳавӣ ва идоравии паҳншавии иттилооти бемақсадона ва пастсифат дар воситаҳои ахбори омма ва шабакаҳои интернетӣ, ки метавонанд ба мафкураи солими шахсият таъсири манфӣ расонанд.
Агар мо ба манфиати имрӯзу фардои давлати тозаистиқлоли хеш бетараф набуда, муттаҳид шуда, дар радифи бузургтарин арзишҳои башарӣ сулҳу субот, адлу инсоф ва ҳуқуқу озодии инсонро гузошта, бунёдкорию созандагиро шиори зиндагии худ қарор диҳем, манфиати ҳуқуқию сиёсӣ ва динии ҷавононро баланд бардорем, зиндагии шоистаро ба онҳо мерос гузорем, метавонем бар зидди ҳодисаҳои номатлуб устуворона мубориза барем ва ҷомеаи солиму ояндадор созем. Танҳо иттиҳоду иттифоқ, сулҳу субот, оромӣ ва ватандӯстию ватанпарастӣ моро ба ин мақсад мерасонад.

М. ҲОМИДОВА,
муаллими калони кафедраи
њуқуқшиносии ДИС ДДТТ
дар шаҳри Хуҷанд

Имрӯз ҳар як шаҳрванди кишвар, ки ифтихори миллӣ дорад, бояд барои пешгирӣ аз паҳншавии экстремизм (ифротгароӣ) ва дигар зуҳуроти номатлуби ҷомеа ҷидду ҷаҳд намояд. Дар замони муосир шаклҳои зиёди экстремизм муайян гардидаанд, ки ҳар яке аз ин шаклҳо дорои хусусияти худ ҳастанд, аммо онҳоро хусусиятҳои тафриқаангезӣ, ноором кардани вазъи кишвар ва дигар ҳадафҳо бо ҳам мепайвандад.
Сабабҳои шомилшавии бархе аз шаҳрвандони хусусан ҷавонони ноогоҳ ба гурӯҳҳои экстремистӣ ва террористӣ гуногун аст, аз ҷумла, паст будани маърифати ҳуқуқӣ, ҷой доштани камбудиҳо дар тарбияи оилавӣ, ноогоҳӣ аз ҳадафҳои гурӯҳҳои ифротӣ таъсири равияҳои динӣ ва дигарҳо.
Қобили тазаккур аст, ки бе шинохти дурусти гузашта бунёди рӯзгори имрӯза ва тарҳрезии нақшаҳои рушди оянда имконнопазир аст. Аз ин рӯ, ҷомеаи моро зарур аст, ки имрӯз барои пешгирии омилҳои номатлуб ва воридшавии мафкураи бегона ба зеҳни мардум, тавсеаи мафкураи миллӣ, рушди иҷтимоиву сиёсии ҷумҳурӣ, таҳкими иттиҳоди неруҳои созандаи кишвар барои ҳифзи манфиатҳои миллат ва давлат, мубориза бар зидди хурофотпарастиву ифротгароӣ ва ба татбиқи давлатдории миллӣ таваҷҷуҳи бештар дошта бошад.
Тавре ки маълум аст, авҷи терроризм имрӯз дар баъзе минтақаҳои олам дар баробари сабабҳои иқтисодӣ доштан ва бозиҳои геополитикии давлатҳои абарқудрат марбут буда, ҳамзамон, сабабҳои дигаре низ дорад, ки одатан ба муборизаҳо байни мазҳабу равияҳои динӣ ва амсоли он мебошанд.
Роҳҳои асосии пешгирии шомилшавии ҷавонону наврасон ба ҳизбу ҳаракатҳои экстремистӣ, террористӣ ва тундгароӣ ба роҳ мондани ташвиқу тарғиб, гузаронидни корҳои фаҳмондадиҳӣ, ҷаҳонбинии илмӣ ва тафаккури миллӣ ба ҳисоб меравад. Танҳо дар сурати чунин тарбия намудани насли нави миллат мо метавонем ба ояндаи осоишта, ба кишвари озоду обод, ба Ватан-модар дар ваҳдату ягонагӣ ва зиндагии шоиста эътимоди комил дошта бошем. Зикр намудан бамаврид аст, ки иддае аз шаҳрвандони кишвари мо дар хориҷи кишвар дар муҳоҷирати меҳнатӣ, дур аз назорати волидон, сиёссии давлатдори мо қарор доранд. Аз беаҳамиятӣ, беназоратӣ ба тақдири онҳо метавонад боис шавад, ки онҳо фирефтаи доми гурӯҳҳои ифротӣ ва мазҳабҳои динии ғайр шаванд. Ҷавонони имрӯза бояд эҳсос намоянд, ки ин хунрезию ҷаҳолат маҳз туфайли амалҳои нопоки экстремистону террористон ба вуқӯъ меояд.
Аз ҷониби кормандони Хадамоти муҳоҷират ҷиҳати пешгири намудан аз шомилшавӣ ба гурӯҳҳои экстремистию террористӣ мунтазам корҳои фаҳмондадиҳӣ дар байни шаҳрвандон-муҳоҷирони меҳнатие, ки мехоҳанд берун аз қаламрави ҷумҳурӣ бароянд, гузаронида шуда, буклетҳои ташвиқотӣ ба онҳо тақсим карда мешавад.
Дар фароварди андешаи хеш иброз медорем , ки мо ҷавонони даврони соҳибистиқлоли кишвар ҳамеша экстремизму терроризмро шадидан маҳкум намуда, барои ҳифзи якпорчагии ин Ватани биҳиштосо кӯшиш ба харҷ дода, баҳри таъмини амниятамон саҳми арзандаи хешро мегузорем.

М. ФАЙЗУЛЛОЕВА ,
донишҷӯи курси сеюми ихтисоси
ҳуқуқи байналмилалии тиҷорати
ДИС ДДТТ дар ш.Хуҷанд

Мо, ҷавонони Донишкадаи иқтисод ва савдои Донишгоҳи тиҷорати Тоҷикистон дар шаҳри Хуҷанд зимни изҳоротҳои хеш борҳо нисбат ба яке аз пайрави фаъоли наҳзат Муҳаммадиқболи Садриддин, ки дар давоми солҳои сипаригардида то имрӯз тавассути канали YouTube -”Ислоҳ.тv”, дар барномаи «Минбари муҳоҷир» ровигиро ба уҳда дошта, бо лофзаниҳои худ баромади ифротӣ менамояд, шадидан маҳкум намуда, андешаҳои хешро иброз дошта будем. Ин навбат низ вобаста ба лофзании ифротии фитнаҷӯии афроди зикршудаи бегонапараст, ки 25 январи соли равон дар барномаи ифроти “Минбари муҳоҷир” баромади ифротӣ намуд, андешаҳоямонро баён месозем. Зимни баромадаш М.Садриддин боз худро ”уламои дин”шуморида, бо ҷалби думрави фаъолаш Абдулло ва як қатор пайравонаш бо номҳои сохта, ки андешаи нуфузи миллатро намекунанд, дини мубини Исломро барои худ сипар нишон дода, боз ғояҳои ифротӣ паҳн намуданд. Дар ҷараёни баромад М. Садриддин ва пайраваш Абдулло, асосан дар атрофи масоили мусалмону

                                                          

ғайримусулмонӣ, зулму шиканҷа, зиндониёни сиёсӣ, гуё гуноҳ надоранд, бо андешаи носолими худ онро маънидод намуданд. Агар ин бадхоҳони ифротӣ, аз дину мазҳаб огоҳӣ медошт, ҳеҷ гоҳ ба ҳамватанони худ роҳи каҷу килеб ё худ ҷоҳилиро роҳандозӣ намекарданд. Аз ақидаи дини мубини Исломӣ ёдовар шуда, таъкидан бадхоҳони ифротии бегонапарастро хотиррасон менамоем, ки муъмин бародари муъмин, ба бародарат чиро раво дорӣ ба худат раво дор. Вале, аз ин гуфтор хоинони бегонапараст хеле дур ва бехабаранд ва ё худро ба нодонӣ мезананд! Агар огаҳӣ медоштанд ҳаргиз нисбати ҳамзабонони худ бадгўӣ, тафриқаҷӯӣ, хусумат ва суханони зишт нисбати Ҳукумати Тоҷикистонро дар барномаю созмонҳои хориҷӣ садо баланд намекарданд. Тааҷҷубовар ин аст, ки М.Садридди зиштии ғайбатро шояд медонад, вале боз ҳам ё касеро ғайбат мекунад ё ба ғайбати дигарон гӯш медиҳад. Ин ба хотири он аст, ки онҳо ба зиштӣ ва нопокии ин кор аз самими дил бовар надоранд.
Мо, ҷавонони даврони соҳибистиқлоли кишвар дар фароварди изҳороти хеш хулосабарорӣ намуда, қайд менамоем, ки баромадҳои М.Садриддин ва думравонаш, умуман баромадҳои бадахлоқонаи бадхоҳони ифротии бегонапараст, ки тариқи шабакаҳои иҷтимоӣ пахш менамоянд, аз беимонию бевиҷдонӣ ва пастфитратӣ ва хиёнатомезии онҳо гувоҳӣ медиҳад. Мо ҳама вақт баромадҳои бадхоҳони бегонапарасти ифротиро маҳкум намуда, нагузорем, ки ин тӯдаи роҳгумзадаи беимон, бо лофзаниҳои ифротӣ дар шабакаҳои иҷтимоӣ нисбат ба Тоҷикистони соҳибистиқлоламон сухан гӯянд!

Дар ибтидои асри ХХ1 ҷомеаи ҷаҳонӣ бо мушкилоти аз рӯи миқёс ва оқибатҳояш бемислу монанд – паҳншавии босуръати шаклҳои гуногуни зӯроварии сиёсӣ, динӣ ва иҷтимоӣ дучор гардид, ки дар байни онҳо терроризму экстремизм (ифротгароӣ) дар амал ба ҳама соҳаҳои фаъолияти ҳаётӣ чун хатари ҷиддӣ таҳдид мекунанд. Тоҷикистон, ки ҷанги таҳмилии шаҳрвандиро аз сар гузаронидааст, бо зуҳуроти зишти ин падидаи ғайриинсонӣ аз наздик ошно мебошад.
Бояд гуфт, ки сарфи назар аз тадбирҳои солҳои охир андешидашуда, таҳдиди амалҳои нави террористӣ, нафақат аз байн рафтааст, балки афзоиш ёфтааст. Дар гӯшаҳои гуногуни ҷаҳон фаъолшавии созмонҳои террористӣ ва ниҳодҳои маблағгузори онҳо ба мушоҳида мерасад. Ба амал омадани чунин вазъият сабабҳои худро дорад, ки дар зери таъсири омилҳои мушаххас пайдо мешаванд. Дар ин раванд, терроризм, экстремизми динию сиёсӣ, инқилобҳои ранга, вайрон кардани системаҳои хоҷагидорӣ, корношоям гардонидани системаҳои сиёсию ҳуқуқӣ ва ғайра ҳамчун воситаи дар амал татбиқ намудани стратегияҳои абарқудратҳо ва ҳимояи манфиатҳои геополитикии онҳо истифода мегарданд.
Таҳлилҳо нишон медиҳанд, ки пайравони ифротгароён бо мақсади пайдо намудани ҷонибдорону ҳаммаслакон кӯшиш менамоянд, ки дар миёни оммаи мардум нисбат ба сохтори мавҷудаи ҷамъиятӣ норозигию нобоварӣ ба вуҷуд оваранд. Барои амалӣ намудани ин мақсад онҳо роҳу усулҳои таъсиррасонии психологию иттилоотиро ба кор мебаранд, ки ин амал ба ҷанги иттилоотию идеологӣ шабоҳат пайдо менамояд.
Дар чунин шароит ба ҳиссиёт ва эҳсосоти мардум, бовар ва эътиқодоти онҳо таъсиррасонӣ намуда, дар афкори ҷамъиятӣ рӯҳияи бадбиниро ба вуҷуд меоваранд. Ин ҳолат, махсусан ба қишри фаъоли ҷомеа – ҷавонон бештар таъсири манфӣ мерасонад. Бояд гуфт, ки омилҳои асосие, ки боиси рушди экстремизм дар ҷомеа мегарданд, зиёданд. Аз ҷумла, дар Осиёи Марказӣ як қатор созмону гурӯҳҳои террористӣ ба вуҷуд омадаанд,масалан дар қаламрави кишвари ҳамсоя-Афғонистон, ки онҳо метавонанд ба амнияти миллии мо хатари азимеро ба бор оранд. Махсусан, дар ин минтақа ва кишварҳои ҳаммарзи мо рӯз аз рӯз фаъол гардидани ҳаракатҳои террористию экстремистӣ метавонад ҷанбаи ифротгароии диниро густариш диҳад. Чанд омил вуҷуд дорад, ки боиси густариши равияҳои экстремистӣ дар ҷомеа мегардад. Инҳо сатҳи пасти маърифати сиёсӣ, иттилоот ва дарк накардани арзишҳои динӣ.
Таҷрибаи сиёсии ҷаҳони муосир собит сохт, ки иқтисоди ғаниву устувор ва ҳатто, артиши пуриқтидори замонавӣ наметавонад амнияти давлатро таъмин намояд. Дар ин раванд, танҳо давлатҳое амнияти худ ва осоиштагии мардумро ҳифз менамоянд, ки сиёсати ваҳдатофар ва ватандӯстонаро бо дастгирии миллати худ мустаҳкам намоянд. Барои пешгирӣ намудани ин падидаи номатлуб бояд як қатор корҳои фаҳмондадиҳӣ, пеш аз ҳама, ташаккули фарҳанги сиёсию ҳуқуқӣ, тарғиби худшиносӣ ва ватандӯстӣ, маърифати динӣ, баланд бардоштани сатҳи иҷтимоии шаҳрвандон ба роҳ монда шаванд.
Воқеияти сиёсии муосир нишон медиҳад, ки ягон давлат дар алоҳидагӣ наметавонад ин таҳдидро бартараф намояд, зеро доираи паҳншавӣ ва робитаҳои онҳо басо фарох мебошад. Маҳз, аз ҳамин сабаб ҷаҳони имрӯза терроризму экстремизмро ҳамчун хатари умумибашарӣ эътироф намуда, муборизаи дастаҷамъонаро ба муқобили он мувофиқи мақсад мешуморад. Аз ин рӯ, Тоҷикистон муборизаро дар сатҳи дохилӣ ва минтақавию ҷаҳонӣ бо созмонҳои байналмилалӣ қавитар месозад.
Ҳамкориҳои байналмилалии Ҷумҳурии Тоҷикистонро оид ба мубориза бар зидди терроризм санадҳои ҳуқуқии байналмилалии дуҷониба, бисёрҷониба, инчунин, санадҳои ҳуқуқии байналмилалии минтақавӣ ташкил медиҳанд, ки онҳо ба таъмини сулҳ ва амнияти инсоният мусоидат мекунанд.
Ҷумҳурии Тоҷикистон муборизаро бар зидди терроризм ҳамчун вазифаи муҳимтарини таъмини амнияти миллии худ, минтақа ва ҷаҳон баррасӣ намуда, барои тақвияти минбаъдаи ҳамкориҳои байналмилалӣ дар ин самт талош меварзад.

НАСИМҶОН ҶОНМАҲМАДОВ ,
донишҷӯи курси сеюми ихтисоси
ҳуқуқи байналмилалии тиҷорати
ДИС ДДТТ дар ш.Хуҷанд

Рӯйдодҳои охири ҷаҳон, яъне боз ҳам тезутунд гардидани вазъ дар минтақаҳои дунё нишон медиҳанд, ки терроризм ва экстремизм (ифротгароӣ) ба хатарҳои аввалиндараҷаи ҷаҳони муосир табдил ёфтаанд. Намуна ва пайомадҳои чунин вазъро мо дар мисоли Сурия, Ироқ, Либия, Яман ва бахусус дар кишвари ҳамсоя- Афғонистон мебинем. Имруз фаъолшавии фаъолияти созмонҳои террористию ифротгароӣ, алалхусус дар Афғонистон бештар ба мушоҳида мерасад, ки вазъияти кишварро мураккабтар гардонидааст. Бояд қайд кард, ки дар замони суқути ҳаракти “Толибон” аз соли 2021 то имруз миқдори муайяни созмону ташкилотҳои террористию ифротгароӣ нисбатан дар Афғонистон зиёд шудаанд . Аз ҷумла, ҷангҷӯёни гурӯҳи тундрави “Давлати исломӣ” ва ё бо номи «Давлати исломӣ дар Ироқ ва Шом», дар расонаҳои хабарӣ бештар дар шакли ДОИШ ва ДИИШ ва шохаи “Хуросон ”зикр мегардад, теъдоди он ба якчанд ҳазор расидааст, ки то имруз дар қаламрави Афғонистон амалҳои тахрибкориашон ба назар мерасад. Масалан санаи 19 январи соли 2026 дар тарабхонаи чинӣ, воқеъ дар маркази Қобул, ки шаҳрвандони Чин бештар ба онҷо мерафтанд, таркиш ба амал омад. Дар натиҷаи ин амали террористӣ ҳафт нафар ба ҳалокат расида, беш аз даҳ кас захмӣ шудаанд. Масъулияти ин таркишро ДИИШ ба уҳда гирифта, бо нашри баёнияе иброз доштааст, ки ҳадафи ҳамлаи маргталабона шаҳрвандони Чин будааст. Ёдовар мешавем, ки аъзоёни ДИИШ моҳи декабри соли 2022 низ ба як меҳмонхонаи чиниҳо дар Кобул ҳамлаи хунин анҷом дода буданд. Бояд қайд кард, ки дар натиҷаи чунин амалиёти террористии бо номи “Далати исломӣ” нисбат ба дини мубини Ислом ҳисси бадбинии мардуми ғайримусулмонро ба вуҷуд оварда, барои пешрафти давлатҳои мусулмонӣ монеаҳои ҷиддӣ эҷод намуда истодааст. Нагирифтани пеши роҳи ин хатари умумибашарӣ метавонад боз ҳазорҳо мардуми осоиштаро аз ҳаёт маҳрум созад, зеро дар қалбу вуҷуди онҳое, ки чунин зулму ситам ва афкору андешаи ҷоҳилона ҷой гирифтааст, ба ҷуз бадбахтӣ ва маҳрумият овардан дигар андешаи солиме ҷой надорад. Ислоҳи чунин вазъ танҳо дар сурати такмили ҳуқуқи байналмилалӣ, ҷорӣ намудани меъёрҳои ҳуқуқии муҷозотӣ барои кишварҳои ба терроризм мусоидаткунанда, амалӣ намудани тафтиши байналмилалии зуҳуроти терроризм, ба муҳокимаи Додгоҳи байналмилалӣ кашидани роҳбарони сиёсӣ ва ҳарбӣ, дигар ашхоси ба терроризм мусоидаткунанда имконпазир мегардад. Фароҳам овардани фазои эътимод, эҳтиром ба манфиатҳои ҳамдигар ва муттаҳид шудани ҳамаи кишварҳои дунё ба муқобили терроризм ва экстремизм шарти муҳими муборизаи босамар бо ин вабои аср аст.

Ф.МАМАДҶОНОВ,
устоди ДИС ДДТТ

Хабару гузоришҳои дар воситаҳои ахбори омма ба нашр расида, аз он шаҳодат медиҳанд, ки тайи солҳои охир амалҳои террористиву экстремистӣ (ифротгароӣ) харакатери нав касб карда, боз ҳам даҳшатовару бераҳм гардида, паёмадҳои хатарзоро ба раванди зинадгии мардум ва асосҳои сохтори конститутсионии кишварҳои ҷаҳон ба вуҷуд оварда истодаанд. Ихтилофу зиддият, номуросоӣ, бартарӣ ва афзалият гузоштан дар миёни равия ва мазҳабҳои гуногуни динӣ яке аз сарчашмаҳои рух додани амалу кирдорҳои ваҳшиёна гардида, дар ин миён масҷиду калисо, ибодатгоҳҳо ва ҷойҳои барои мардум муқаддас ҳадафи террористон қарор мегиранд. Таассуфовар аст, дар як қатор давлатҳои ҷаҳон, алалхусус дар кишвари ҳамсоя-Афғонистон нобаробариҳои сиёсӣ-иҷтимоӣ ва зиддияти мазҳабӣ зиёд авҷ гирифтаанд, гурӯҳҳои иртиҷоӣ бо истифода аз вазъи ба амаломада, аз ҷумла дар замони суқути њаракти “Толибон” аз 15 августи соли 2021 то имруз миќдори муайяни созмону ташкилотҳои террористию ифротгароӣ дар Афғонистон тадриҷан зиёд шуда, содир намудани амали террористӣ дар ҷойҳои ҷамъиятӣ, кӯчаву хиёбонҳо, бозорҳо ва маконе, ки издиҳоми мардум бештар ҷамъ меоянд, дар ин кишвар як амали маъмулӣ гардидааст. Масалан 19 январи соли равон дар тарабхонаи чинӣ, воқеъ дар маркази Қобул таркиш ба амал омад, ки дар натиҷа ҳафт нафар ба ҳалокат расида, беш аз даҳ кас захмӣ шудаанд. Яке аз гурӯҳи тундрав бо номи «Давлати исломӣ дар Ироқ ва Шом», дар расонаҳои хабарӣ дар шакли “Давлати исломӣ”, ДИИШ, ДОИШ ва шохаи “ Хуросон” зикр мегардад, ин амали террористиро ба уҳда гирифтааст. Хуллас, имрӯз бераҳмию ваҳшонияти гурӯҳи террористии “Давлати исломӣ”, ки амалу кирдори онҳо мардуми сайёраро ба таҳлука овардааст, наметавонад ҷомеаи ҷаҳонро бетараф гузорад. Усули рафтор ва кирдорҳои аъзоёни “Давлати исломӣ”, аз он шаҳодат медиҳад, ки ягон меъёр ва арзиши динӣ барои онҳо эътибор надорад. Умуман , созмону ҳизбҳои ба ном динӣ иртибот ба динӣ мубини Ислом надошта, балки назди онҳо меъёрҳои ҳуқуқӣ ва ахлоқии Қуръон арзиш ва эҳтиром надоранд ва кирдорҳои террористону экстремистон хилофи таълимоти дини мубини Ислом ва зидди конвенсияҳои ҳуқуқи башар мебошад.
Хулосаи матлаб ин ки дар шароити кунунӣ равандҳое, ки дар ҷаҳони муосир идома доранд, аз ҷумла бархӯрди фарҳангу тамаддунҳо, тафриқаву низоъҳои диниву мазҳабӣ, густариши бесобиқаи терроризму экстремизми динӣ, «сиёсати дугона» нисбат ба гурӯҳҳои ифротгарои динӣ ва монанди инҳо, ки василаи истифодаи қувваҳои гуногуни манфиатхоҳ гардидаанд. Душманони дини мубини Ислом барои коштани тухми нифоқу бадбинӣ, эҷоди ҳисси исломситезӣ, тафриқаи мазҳабӣ дар байни уммати мусулмон ва расидан ба ҳадафҳои ғаразноки худ, ки яке аз онҳо даст ёфтан ба боигариҳои фаровони кишварҳо мебошад, ифротгароии диниро бо ҳар роҳу восита пуштибонӣ ва маблағгузорӣ мекунанд.
Омӯзиш ва таҳлили масъала нишон медиҳад, ки барои сарнавишти минбаъдаи кишварҳои ҷаҳон, алалхусус минтақаи Осиёи Марказӣ омили ифротишавии ҷомеа ва пайвастани шаҳрвандон ба созмонҳои террористии хусусияти динидошта дар шароити кунунӣ низ ҳамчун таҳдиди ҷиддӣ боқӣ мемонад ва дар сурати пешгирӣ нагардидани ин раванд оқибати ногувор хоҳад дошт.
Хулоса, дар вазъияти мураккаби ҷаҳони муосир мо вазифадорем, ки ба хотири ҳифзи истиқлолу озодӣ ва амнияти давлату ҷомеа дар баробари риояи талаботи қонунҳои давлати дунявӣ ба арзишҳои динӣ оқилона муносибат намуда, ҳам арзишҳои созандаи дини мубини исломро ҳифз намоем ва ҳам пеши роҳи паҳншавии тафриқаандозиву ифротгароиро гирем.

М. МАМАДҶОНОВА,
устоди ДИС ДДТТ