БАЛАНД БАРДОШТАНИ ФАРҲАНГИ ҲУҚУҚИИ ШАҲРВАНДОН ҲАМЧУН ВОСИТАИ МУҲИМИ МУҚОВИМАТ БА КОРРУПСИЯ
Коррупсия яке аз мушкилоти ҷиддии ҷомеаи муосир ба ҳисоб меравад. Он метавонад ба рушди иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва сиёсӣ таъсири манфӣ расонад. Яке аз роҳҳои муҳими муқовимат ба коррупсия баланд бардоштани фарҳанги ҳуқуқии шаҳрвандон мебошад. Ҳар қадаре ки шаҳрвандон аз ҳуқуқ ва уҳдадориҳои худ бештар огоҳ бошанд, ҳамон қадар имконияти пайдо шудани ҳолатҳои коррупсионӣ кам мегардад.
Фарҳанги ҳуқуқӣ маҷмӯи дониш, арзиш ва муносибати шаҳрвандон нисбат ба қонун ва меъёрҳои ҳуқуқӣ мебошад. Шаҳрвандони дорои фарҳанги ҳуқуқии баланд қонунҳоро эҳтиром мекунанд ва ба риояи онҳо масъулиятнок муносибат менамоянд.
Баланд бардоштани сатҳи саводи ҳуқуқии аҳолӣ метавонад барои пешгирии ҳолатҳои коррупсионӣ заминаи мусоид фароҳам оварад. Агар шаҳрвандон аз ҳуқуқҳои худ огоҳ бошанд, онҳо метавонанд дар ҳолатҳои гуногун аз манфиатҳои худ ҳимоя намоянд ва ба амалҳои ғайриқонунӣ муқовимат кунанд.
Муассисаҳои таълимӣ дар ташаккули фарҳанги ҳуқуқии ҷавонон нақши муҳим доранд. Дар мактабҳо ва донишгоҳҳо омӯзиши асосҳои ҳуқуқ, тарбияи шаҳрвандӣ ва омӯзиши принсипҳои муқовимат ба коррупсия бояд мавқеи муҳим дошта бошад.
Тарбияи ҷавонон дар рӯҳияи эҳтиром ба қонун ва адолат метавонад ба ташаккули ҷомеаи солим ва шаффоф мусоидат намояд.
Воситаҳои ахбори омма (ВАО) дар ҷомеаи муосир яке аз абзорҳои муҳими ташаккули афкори ҷамъиятӣ ва таъмини шаффофият ба ҳисоб мераванд. Дар раванди муқовимат ба коррупсия нақши ВАО хеле муҳим буда, онҳо метавонанд тавассути паҳн намудани иттилооти саҳеҳ ва таҳлили воқеаҳо ҷомеаро аз оқибатҳои манфии коррупсия огоҳ намоянд.
Яке аз вазифаҳои асосии воситаҳои ахбори омма баланд бардоштани сатҳи маърифати ҳуқуқии шаҳрвандон мебошад. Тавассути барномаҳои телевизионӣ, мақолаҳои таҳлилӣ, гузоришҳои журналистӣ ва маводҳои иттилоотӣ ВАО метавонанд ба аҳолӣ дар бораи қонунгузорӣ, ҳуқуқу уҳдадориҳои шаҳрвандон ва роҳҳои пешгирии коррупсия маълумоти муфид пешниҳод намоянд.
Ҳамзамон, ВАО ҳамчун воситаи назорати ҷамъиятӣ низ хизмат мекунад. Тавассути таҳқиқоти журналистӣ ва инъикоси фаъолияти мақомоти давлатӣ, воситаҳои ахбори омма метавонанд ҳолатҳои қонуншиканӣ ё амалҳои коррупсиониро ошкор намуда, ба баррасии ҷомеа пешниҳод кунанд. Ин амал ба баланд гардидани масъулияти шахсони мансабдор ва таъмини шаффофияти фаъолияти идораҳои давлатӣ мусоидат менамояд.
Илова бар ин, рушди технологияҳои рақамӣ имкониятҳои нави фаъолияти ВАО-ро фароҳам овардааст. Имрӯз сомонаҳои интернетӣ, шабакаҳои иҷтимоӣ ва порталҳои иттилоотӣ ба воситаи муҳими паҳн намудани маълумот табдил ёфтаанд. Тавассути ин платформаҳо иттилоот ба таври фаврӣ ба аҳолӣ дастрас гардида, муҳокимаи ҷамъиятӣ дар бораи масъалаҳои мубориза бо коррупсия фаъол мегардад.
Дар маҷмӯъ, воситаҳои ахбори омма дар баланд бардоштани шаффофият, ташаккули фарҳанги ҳуқуқии ҷомеа ва пешгирии амалҳои коррупсионӣ нақши назаррас доранд. Аз ин рӯ, дастгирии фаъолияти мустақил ва масъулиятноки ВАО метавонад ба таҳкими муқовимат ба коррупсия ва рушди ҷомеаи адолатпарвар мусоидат намояд.
Воситаҳои ахбори омма низ метавонанд дар баланд бардоштани фарҳанги ҳуқуқии аҳолӣ саҳми назаррас гузоранд. Тавассути барномаҳои телевизионӣ, нашрияҳо ва сомонаҳои интернетӣ маълумоти муфид оид ба ҳуқуқи шаҳрвандон ва роҳҳои пешгирии коррупсия паҳн карда мешавад.
Баланд бардоштани фарҳанги ҳуқуқии шаҳрвандон яке аз омилҳои муҳими муқовимат ба коррупсия мебошад. Бо баланд гардидани саводи ҳуқуқии аҳолӣ имконияти пайдоиши ҳолатҳои коррупсионӣ кам мегардад ва замина барои рушди ҷомеаи адолатпарвар фароҳам меояд.
Манонова Фарида, асисстенти кафедраи ҳуқуқшиносӣ