ҶАВОНОНРО АЗ ХАТАРҲОИ ҶАҲОНИ МУОСИР ЭМИН НИГАҲ ДОРЕМ!

Боиси таассуф аст, ки ҷавонони гумроҳ ва бехабар аз аслу нажод ва эътиқоди динии ростгаро дар байни ҷомеаи мо аҳён-аҳён пайдо гашта истодаанд. Онҳо ба доми фиреб афтода, беҳтарин атои Офаридгор – аҳли худро ба ҳиллаю найрангҳои муғризона ва хоинонаи душманони миллат ва давлати хуқуқбунёди тоҷикон бохтаанд. Заъфи зиракии сиёсии ҷавонон, арҷ нагузоштан ба арзишҳои миллӣ, расму оини миллӣ, муқаддассоти динӣ ва ғайра ба бадхоҳони миллати тоҷик имкон медиҳад, ки сафи тарафдорони худро афзун намоянд. Боздошт ва безараргардонии афроди ҷиноятпеша дар Шарқи мамлакат далели гуфтаҳои болост.

Шомилшавӣ ба гуруҳҳои ифротӣ ва субъекти ҷиноятҳо асосан мардон мебошанд, аммо духтарон баъзан дар баробари ҷавонон узви гурӯҳҳои ғайрирасмии экстремистии ҷавонон мебошанд. Қайд карда мешавад, ки асоси таркиби оддии гурӯҳҳо барои содир кардани амалҳои террористӣ ва пурра кардани он ҷавононе мебошанд, ки бинобар як қатор хусусиятҳои иҷтимоию психологӣ, физиологӣ ва демографӣ, ба таъсири идеологӣ  ба рӯҳияи радикалӣ дучор меоянд.Баробари ин, бояд қайд кард,кип ҷавонон аслан қишри аз ҳама осебпазири ҷомеа буда, ба онҳо дар баҳогузорӣ ва фикрронӣ баландсолорӣ (максимализм) хос мебошад, аз ҷониби дигар аз нигоҳи равонӣ пурра ба воя нарасидаанд ва аксаран вобастаи афкору андешаи бегона мебошанд, метавонанд ба осонӣ ба доми идеяҳои радикалӣ афтида, дар ин ботлоқи бетаг мубтало гарданд. Роҳбарони гурўҳҳои экстремистӣ бо назардошти ҳамин шароит талош меварзанд, ки ҷавононро ба иттиҳодия ва созмонҳои гуногуни худ бо ваъдаҳои ҳалли осони проблемаҳои онҳо, аз ҷумла мушкилоти моддии онҳо ҷалб намоянд. Гурўҳҳои алоҳидаи ҷавонон, аксаран, ҳатто фикр ҳам намекунанд, ки бо иштироки худ дар чунин созмону иттиҳодияҳо на ин ки мушкилоти мавҷудаи худро ҳал менамоянд, балки мушкилоти зиёди наверо барои худ эҷод намуда, аслан ояндаи худро аз байн мебаранд. Аз ин ҷост, ки солҳои охир сафи низомиёну ҷангиёни гуруҳҳои террорист аз ҳисоби ҷавонони ноогоҳу бесавод меафзояд ва аён аст, ки он дар ҳама кишварҳо мушохида мешавад ва микдори наврасону ҷавонони ба доми фиреб афтода ру ба афзоиш дорад.

Зарурияти корҳои пешгирикунанда барои назорат ва андешидани чораҳо оид ба рафъи вебсайтҳои экстремистӣ-миллатгароӣ ва экстремистӣ-террористӣ дар шабакаҳои иҷтимоӣ, ки идеологияи экстремизм, миллатгароӣ ва терроризмро фаъолона тарғиб мекунанд, даъватҳои ҷиноятҳои экстремистӣ ва террористиро бар зидди миллатҳои дигар ё дин, шаҳрвандони хориҷӣ, инчунин дастурҳои муфассал оид ба истеҳсоли маводи тарканда,  куштор ва ғайраро дар бар мегирад. Хусусиятҳои асосии экстремизм дар муҳити ҷавонон  асосан дар оилаҳои маргиналӣ ташаккул меёбад. Оилаҳои маргиналӣ –:оилаҳоест, ки бо сабабҳои гуногун ниҳоят камбизоат буда, дар байни аъзоёни он бемориҳо, оворагардӣ, бекорхуҷагӣ, майхорагӣ ва дигар одатҳои бад авҷ гирифтааст. Ин доимо аз сабаби номуайянии мавқеи ҷавонон ва назари устувори онҳо ба рӯйдодҳо афзоиш меёбад. Баробари ин, бояд қайд кард,ки  экстремизм бештар дар он ҷомеаҳо ва гурӯҳҳо зоҳир мешавад, ки дар он сатҳи пасти худбаҳодиҳӣ ё шароитҳое, ки ба поймолкунии ҳуқуқҳои инсон мусоидат мекунанд.Падидаи мазкур ба ҷамеаҳо на он қадар бештар бо ном “сатҳи пасти фарҳанг”, ба монанди фарҳанги  фарсуда дар маҷмӯъ хос аст. Инчунин экстремизм бо ҷомеаҳо ва гурӯҳҳое мувофиқат мекунад, ки мафкураи зӯровариро қабул намуда, табъизро аз ҷиҳати ахлоқӣ, хусусан дар роҳи расидан ба ҳадафҳо, ҷонибдорӣ мекунанд.

Сабаби пайдоиши зуҳуроти ифротгароӣ дар муҳити ҷавонон, омилҳои махсусан муҳимро ҷудо кардан мумкин аст. Аз ҷумла:

-шиддатёбии  иҷтимоӣ дар муҳити ҷавонон (бо маҷмӯи мушкилоти иҷтимоӣ, аз ҷумла мушкилоти сатҳ ва сифати таҳсилот, “зинда мондан” дар бозори меҳнат, нобаробарии иҷтимоӣ, паст кардани эътибори мақомоти ҳифзи ҳуқуқ ва ғайра тавсиф карда мешавад;

– ҷинояткорӣ дар як қатор соҳаҳои ҳаёти ҷамъиятӣ мебошад дар муҳити ҷавонон, ин ба иштироки васеи ҷавонон дар соҳаҳои ҷинояткории тиҷорат ва ғайра зоҳир мешавад;

– тағирёбии тамаркузи арзишӣ мебошад. Яъне ба як марказ ҷамъ овардани созмонҳо ва мазҳабҳои хориҷӣ ва мазҳабҳое, ки фанатизм ва экстремизмро ифода мекунанд, рад кардани меъёрҳо ва вазифаҳои конститутсионӣ, инчунин арзишҳое, ки барои ҷомеаи шаҳрвандӣ бегонаанд, хатари ҷиддӣ доранд;

– зуҳуроти ба ном «омили исломӣ» , таблиғи ғояҳои экстремизми мазҳабӣ дар байни ҷавонон, ташкили сафар ба ҷавонон барои таҳсил дар кишварҳои ҷаҳони ислом, ки дар он ҷо ҷалб кардани намояндагони созмонҳои байналмилалии экстремистӣ ва террористӣ сурат мегирад;

-афзоиши миллатгароӣ ва сепаратизм (фаъолияти ҷонбахши гурӯҳҳо ва ҷунбишҳои миллатгарди ҷавонон, ки аз ҷониби қувваҳои ҷудогонаи иҷтимоию сиёсӣ барои амалӣ намудани ҳадафҳои худ истифода мешаванд);

 – мавҷудияти гардиши ғайриқонунии воситаҳои содир намудани амалҳои экстремистӣ (баъзе ташкилотҳои экстремистии ҷавонон бо истеҳсол ва нигоҳдории дастгоҳҳои тарканда бо мақсадҳои ғайриқонунӣ машғуланд, дар истифодаи силоҳи оташфишон ва пӯлоди хунук омӯзонида мешаванд).

– истифодаи омили равонӣ бо мақсадҳои харобиовар аст (таҷовуз ба психологияи ҷавонон аз ҷониби пешвоёни ботаҷрибаи ташкилотҳои экстремистӣ барои анҷом додани амалҳои экстремистӣ фаъолона истифода мешавад);

– истифодаи Интернет бо мақсадҳои ғайриқонунӣ мебошад (он дастрасии ташкилотҳои ҷамъиятии радикалиро ба доираи васеи шунавандагон ва пешбурди фаъолияти онҳо, қобилияти нашр кардани маълумоти муфассал дар бораи ҳадафҳо, вазифаҳо, вақт ва ҷои маҷлисҳо, амалҳои банақшагирифташуда).

Хулоса, ҳадафи ниҳоии ин кор тағйир додани психологияи ҳуқуқии одамон, ноил шудан ба аксарияти мутлақи аҳолӣ аз имконияти истифодаи усулҳои террористӣ, экстремистӣ барои ҳалли масъалаҳои минтақавӣ, иҷтимоӣ, динӣ, фарҳангӣ ва дигар масъалаҳо мебошад.

Барои ҳалли ин мушкилот, аз ҷумла дар байни ҷавонон, системаи худидоракунии репродуксияи ғояҳо, интиқолдиҳандагон ва каналҳои паҳнкунии онҳо, ки мустақилона аз давлат метавонанд ташаккули шуури мусбии ҷамъиятиро бартараф намуда, имконияти истифодаи зӯровариро барои ноил шудан ба мақсадҳо бартараф мекунанд, зарур аст. Ин гуна сохторҳо метавонанд ниҳодҳои ҷомеаи шаҳрвандӣ, ҷомеаҳои илмӣ ва тиҷоратӣ, муассисаҳои таълимӣ ва ВАО бошанд.

Дар баробари корҳои фаъоли фаҳмондадиҳӣ бо ҷавонон, бояд талошҳо барои аз байн бурдани заминаҳои ташаккули тафаккури зӯроварӣ ҳамчун воситаи ҳалли ихтилофҳо равона карда шаванд. Тарбияи ҷавононро дар замони муосир дар руҳияи худшиносии миллӣ, эсоси баланди ватандустӣ, ахлоқи ҳамида, сабру таҳаммул, омӯзиши илму дониш ва касбу ҳунари муосир, ҷиҳатҳои меҳнатдӯстӣ эҳтироми волоияти қонун тарбия ва ташаккул бояд дод. Терроризм ва экстремизм ин вабои аср ва дорои характери хатарҳои хусусиятҳои глобалидошта буда, ҷавононро барои тарбия намудан дар руҳияи ҳисси бадбиниву нафрат нисбати сиёсати давлат ва анъанаҳои миллии халқ водор месозад.

Нагузорем, ки гуруҳу созмонҳои ифротию террористӣ ба ниятҳои нопоки худ расида, ба тарбияи ҷавонони мо халале ворид созанд.

Имрӯз ҷомеаи моро зарур аст, ки барои пешгирии омилҳои номатлуб ва воридшавии мафкураи бегона ба зеҳни мардум, тавсеаи мафкураи миллӣ, рушди иҷтимоиву сиёсии ҷумҳурӣ, таҳкими иттиҳоди неруҳои созандаи кишвар барои ҳифзи манфиатҳои миллат ва давлат, мубориза бар зидди хурофотпарастиву ифротгароӣ ва ба татбиқи давлатдории миллӣ таваҷҷуҳи бештар дошта бошад. Аз таҳдиди терроризм ҳеҷ давлат худро эмин дошта наметавонад, аз ин рӯ бояд ҳамаи давлатҳо дар мубориза бар зидди ин зуҳуроти номатлуб якҷоя мубориза баранд.

Тавре ки Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон мефармоянд: «Аксарияти аҳолии Тоҷикистонро ҷавонон ташкил медиҳанд, ки онҳо давомдиҳандаи кору фаъолияти насли калонсол, неруи созанда ва иқтидори воқеии пешрафти ҷомеа, хулоса, ояндаи миллат ва давлат мебошанд». Дар замони муосир, ки илму техника асоси пешрафти ҷомеаанд, ҷавононро зарур аст, ки пойбанди расму оинҳои хурофотӣ нашуда, кӯшиш намоянд, то ҳамқадами замон бошанд ва аз дастовардҳои илмию техникӣ огоҳ гардида, ҷаҳонбинии худро васеъ намоянд. Талошҳои ҷавонони имрӯзаи мо ҷиҳати иштироки фаъолона дар рушду нумуи кишвари азизамон бовар ба он месозад, ки онҳо бо ҳисси баланди худшиносиву худогоҳии миллӣ ва ифтихор аз давлату давлатдории миллӣ дар оянда низ тамоми нерўи худро барои ҳифзи дастовардҳои истиқлолият, таҳкими давлатдорӣ, ваҳдати миллӣ, сулҳу субот, рушди минбаъдаи иқтисодиву иҷтимоии Ватани азизамон ва устувор гардонидани мавқеи он дар қатори кишварҳои пешрафта сафарбар менамоянд. Ҳамаҷониба густариш бахшидани худшиносиву худогоҳии миллӣ, ҳисси ватандӯстиву ватандории мардум ва баланд бардоштани маърифати сиёсиву ҳуқуқии аҳолии кишвар, бахусус, ҷавонону наврасон яке аз ҳадафҳои имрӯзаи рушди давлатдории миллӣ маҳсуб мешавад. Дар чунин вазъият масъулияти азими таърихӣ ва рисолати шаҳрвандии мо аз он иборат аст, ки давлати ҷавони миллӣ, истиқлолияти он ва ҷомеаи худро аз ҳар гуна пайомадҳои манфӣ эмин нигоҳ дорем.

Дар фарҷоми андешаи хеш хулосабарорӣ намуда, қайд менамоем,ки  дар шароити кунунии замони муосир аз мо омӯзгорон, падарону модарон ва ҷомеаи ҳаммароми Тоҷикистон масъулияти бузургӣ тарбияи дурусти ҷавонони ояндасози давлату мамлакатамонро талаб менамояд. Бояд мо ҳамфикру ҳаммаром шуда ва аз як гиребон сар барорем баҳри аз байн бурдани идеологияи тундгароёна тамоми нерӯи худро равона намоем ва ба ояндагон ва фарзандони хеш як давлати ободу зебо ва осоиштаву тараққикардаро боқӣ гузорем.

Ф.МАМАДҶОНОВ,
устоди ДИС ДДТТ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *