ИЗҲОРОТИ кормандони шуъбаи илм ва инноватсияи ДИС ДДТТ дар ш.Хуҷанд нисбат ба баромадҳои иғвоангезонаи ҳаммаслакони “Гуруҳи 24” дар шабакаи иҷтимоӣ

Мо кормандони шуъбаи илм ва инноватсияи Донишкадаи иқтисод ва савдои Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон дар шаҳри Хуҷанд тавассути шабакаҳои иҷтимоӣ огоҳӣ пайдо намудем, ки раҳбарияту ҳаммаслакони ҳаракати сиёсӣ – Гуруҳи-24, ки фаъолияташ дар кишвар манъ аст, бо ғаразҳои сиёсии гурўҳиву шахсӣ, соли равон, аз ҷумла дар давоми моҳи июни соли ҷорӣ тавассути барномаи “Садои мардум”, ровиаш Беҳруз Тағойзода мебошад ва дигаре Ҳусейн Ашуров ровигии

барномаи “Хақ ва ботил”-ро ба ӯҳда гирифта, бо ҷалби думравонашон баромадҳои иғвоангезона намуда истодаанд. Пиромуни ин масоил ибрози андеша менамоем. Гузашти марҳилаҳо ва ба вуҷуд омадани воқеаву рӯйдоди нав дар кишвар ва хориҷи дуру наздик нишон медиҳад, ки ҳаммаслакони зикршудаи “Гурўҳи -24” таври комил дастпарвари бегонагон буда, ҳадафи ягонаи он шикасти тафаккури миллии мардуми Тоҷикистон, барҳам задани истиқлолияти сиёсӣ ва ба таври комил гирифтори афкори ғайримиллӣ намудани мардуми фарҳангсолору шарафманди халқи тоҷик мебошад. Умуман, ҳама гуна даъвоҳои фирориёни гурўҳи мазкур дар хориҷа пучу бедалел буда, ғайр аз талошҳои беҳуда ва суханпардозиҳои буҳтономези беасос дигар коре надоранд. Боздошти шахсиятҳо ва собиқадорони “Гуруҳи 24” собит месозад, ки ин афрод дар макотиби хориҷӣ усулҳои таблиғу ташвиқ, суханварию гӯлзании мардум ва дигар нозукиҳои муборизаҳои идеологию низомиро аз худ намуда, барои иҷрои аҳдофи барномарезишуда дар Тоҷикистон ва кишварҳои ҳамҷавор амалї намудаанд ва боз кўшиш доранд. Баробари ин, бояд ёдовар шуд,ки тибқи иттилои нашрияи русии “Коммерсант” аз моҳи апрели соли равон бо даъвои маъмурӣ ба додгоҳи ноҳиявии Октябри шаҳри Иваново прокурори вилояти Иваново Андрей Жугин муроҷиат карда, хостааст “Гурӯҳи 24” дар Русия ҳамчун созмони ифротгаро эътироф ва фаъолияташ манъ карда шавад. Дар дархости расмӣ додситон иддао кардааст, ки ин созмон қаблан бештар зидди ҳукумати Тоҷикистон фаъолият мебурд, аммо баъди оғози ба гуфтаашон амалиёти низомӣ дар Украина ба зидди ҳукумати Русия кор карда, ин кишварро бадном сохтааст ва дар сомонаҳояш маводи марбут ба полки “Азов” ва “Сектори рост” нашр шудаааст.
Дар фароварди изҳороти хеш қайд менамоем,ки мо зимни изҳоротҳои ҳамешагиамон даъъват ба амал оварда будему боз меорем, ки ба ҳарфҳои пучу бемағзи “Гуруҳи 24”, ки худро мутеъ ва лаганбардори мисли худашон беимонон кардаанд, бовар накунед. Зеро ҳамин афроди дохиливу берунӣ аз комёбиҳои соҳибистиқлол гардидани Тоҷикистонон дар ҳаросанд ва намехоҳанд, ки ваҳдату якдилӣ дар Тоҷикистон ҳукмфармо бошад. Раҳбарияту ҳамммаслакони “Гурӯҳи 24” то ҳол ба худ хулосаи зарурӣ набароварда, зимни баромадҳояшон боз ҳам кўшиши дубора тафриқаандозӣ мекунанд. Хуллас, халқи шарифи Тоҷикистон дарк кардааст, ки дар паси ҳар матлаби ғаразноки расонаҳои хориҷӣ гурӯҳҳо ва ё қувваҳои алоҳида меистанд. Умуман, вазъияти баамаломада талаб мекунад, ки зиракии сиёсиро аз даст надода, баҳри таъмини сулҳу субот ва истиқлолияти Ватани азизамон, оромиву ободии кишвар ва рӯзгори босаодати шаҳрвандон тамоми имкониятҳоро ба харҷ диҳем ва нагузорем, ки хиёнаткори давлату миллат, дар шабакаҳои иҷтимоӣ бо дасисаю иғвогарӣ нисбат ба кишвари соҳибистиқлоламон сухан гӯянд.

ТЕРРОРИЗМ ВА ИФРОТГАРОӢ – ТАҲДИД БА АМНИЯТИ ҶОМЕАИ ҶАҲОНӢ

Имрўз дар ҷомеи ҷаҳонӣ ба майдон омадани ҳар гуна ҳизбу ҳаракатҳои террористию экстремистӣ (ифротгароӣ) ва гурўҳҳои манфиатхоҳу манфиатҷўи ифротгаро боиси мушкилотҳои зиёд гардидааст.
Барои ба ҳадафҳои сиёсӣ расидан аксаран ташкилотҳои террористию ифротгароӣ ба эътиқоди динии шахсон таъсир расонида мардумро бовар кунониданиянд, ки сиёсати давлатдорӣ бар зидди ақидаҳои динии онҳост ва ин роҳу воситаро истифода бурда, мехоҳанд дини мубини исломро барои ба ҳадафҳои нопоки худ ноил шудан истифода баранд. Имрӯз таҳдидҳои террористӣ шаклу усулҳои тозаро касб карда, ҷуғрофиё ва доманаи онҳо васеъ гардида, тарзҳои содир намудани ҳамлаҳои террористӣ ва ҳадафҳои онҳо тағйирёбандаанд. Масалан «Давлати исломӣ дар Ироқ ва Шом»( ДИИШ, “Давлати исломӣ”, ДОИШ) ва Ал-Каида, яке аз созмонҳои байналмилалии террористӣ мебошанд, ки бо вуҷуди решаҳои муштараки мафкуравӣ, дар робита ба раҳбарият, тактика ва ҳадафҳои стратегӣ бо ҳам рақобати шадид доранд. Созмонҳои зикршуда бо мақсади анҷом додани ҳамлаҳои мусаллаҳона, паҳн кардани тундгароӣ ва ноором кардани амнияти минтақавию ҷаҳонӣ таъсис ёфтаанд ва дар аксари кишварҳо, аз ҷумла Тоҷикистон, мамнӯъ эълон шудаанд.
Баҳри пешгирӣ ва монеъ шудан ба фаъолиятҳои ин гуна созмонҳои гумроҳкунанда аксарияти давлатҳои дунё ва созмонҳои бонуфузи ҷаҳонӣ ҳамарўза талош варзида истодаанд. Ҷумҳурии Тоҷикистон низ дар ҷатори кишварҳои дигари минтаҳа таҳдидҳои афзояндаи ифротгароӣ ва терроризмро ба амнияти миллӣ ва рушди босуботи худ эҳсос менамояд.
Баробари ин, бояд ёдовар шуд, ки Тоҷикистон чун як давлати мустақил ба арсаи ҷаҳонӣ ҷадамҳои нахустини худро дар солҳои 90-уми асри ХХ гузошта, пеш аз ҳама ба ҷанги шаҳрвандӣ дучор гардид ва ба ҷиноятҳои ҳам анъанавӣ ва ҳам навини асри ХХ-ХХI аз қабили терроризм, ифротгароӣ, сепаратизм, хариду фурӯши силоҳ, савдои одамон ва гардиши ғайриқонунии маводи нашъаовар дучор гардид. Тоҷикистон дар кӯтоҳтарин мўҳлат оид ба ин раванд ба ҷомеаи ҷаҳонӣ пайваста, аз рўзҳои аввалини давлатдории хеш ин қабил ҷиноятҳоро маҳкум карда, ба қонунҳои амалкунанда тағйироту иловаҳо ворид карда, ба ташкилотҳои байналмиллалии давлатию ғайридавлатӣ дар ин раванд ҳамроҳ шуда, ҳамагуна зуҳуроти террористӣ ва ифротгароиро қотеъона маҳкум менамояд. Ҷумҳурии Тоҷикистон муборизаро бар зидди терроризм ҳамчун вазифаи муҳимтарини таъмини амнияти миллии худ, минтақа ва ҷаҳон баррасӣ намуда, барои тақвияти минбаъдаи ҳамкориҳои байналмилалӣ дар ин самт талош меварзад.
Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон зимни баромадҳояшон аз минбари баланди Созмони Милали Муттаҳид ва дигар ташкилотҳои бонуфузи байналмилалӣ таъкид мекарданд, ки Тоҷикистон ва тоҷикистониён дар ҳама давру замони давлатдориашон зидди зуҳуроти терроризм ва ифротгароӣ буданд ва ҳастанд. Имрӯз Ҷумҳурии Тоҷикистонро дар арсаи байналмилалӣ дар самти мубориза бар зидди зуҳуроти терроризм ва ифротгароӣ чун як иштирокчии фаъол мешиносанд ва арзёбӣ мекунанд.
Хулоса, имрўз терроризм ва ифротгароӣ ҳамчун вабои аср ба амнияти ҷаҳон ва ба ҳар як сокини сайёра таҳдид карда, барои башарият хатари на камтар аз силоҳи ядроиро ба миён овардааст ва чи тавре Пешвои муаззами миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон таъкид менамоянд: “Ифротгароӣ ва терроризм дин, мазҳаб ва миллат надорад ва бо ин зуҳуроти нангин омехта кардани ислом кори нодуруст аст ва набояд фирефтаи он гашт.”
Умуман, мақсадҳои муқовимат ба ифротгароӣ ва терроризм дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳифзи асосҳои сохтори конститутсионӣ, тамомияти арзии давлат, қонуният ва тартиботи ҳуқуқӣ, амнияти ҷамъиятӣ, ҳифзи аҳолӣ ва ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрванд аз таҳдидҳои террористӣ ва ифротгароӣ мебошанд. Сиёсати зиддитеррористии Ҷумҳурии Тоҷикистон қисми ҷудонашавандаи сиёсати давлатӣ дар соҳаи таъмини амнияти миллӣ, истиқлолият ва тамомияти арзӣ мебошад. Яке аз вазифаҳои муқовимат ба ифротгароӣ ва терроризм дар марҳилаи кунунӣ баланд бардоштани самаранокии фаъолияти мақомоти давлатӣ, тақвияти ҳамкориҳои онҳо бо ниҳодњои љомеаи шаҳрвандӣ ва созмонҳои байналмилалӣ дар самти коҳиш додан, кам ва паст намудани хавфу таҳдиди терроризм, инчунин тақвияти ҳифзи ҳуқуқу озодиҳои асосии инсон ва таъмини волоияти қонун мебошанд, ки он имруз ба назар мерасад.
Аз масъалаи матраҳгардида хулосабарорӣ намуда, бояд қайд кард, ки имрӯз ҳар як узви ҷомеаро зарур аст, ки бар зидди терроризму ифротгароӣ муборизаи беамон барад. Новобаста аз мавқеи сиёсӣ ва эътиқоди динӣ бояд, ки барои пойдор нигоҳ доштани ин фазои амну осоиш бетараф набошад ва баҳри боз ҳам гулгулшукуфоии ин сарзамини офтобӣ шабонарӯзӣ заҳмат бикашад. Зеро, ин марзу бум аз мост ва танҳо мо метавонем бештар аз ҳама онро ба мисли ҷон дӯст дорем ва ба наслҳои минбаъда чунин як давлати босуботро ба ёдгор гузорем. Ин фазои сулҳу оромиро, ки бар ивази талошҳои хастанопазири Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат,Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба даст омадааст, бояд чун гавҳараки чашм эмин нигоҳ дорем ва нагузорем ҳеҷ омиле онро халалдор созад.

Ф.МАМАДҶОНОВ,
устоди ДИС ДДТТ дар ш.Хуҷанд

ТЕРРОРИЗМ ВА ИФРОТГАРОӢ – ТАҲДИД БА АМНИЯТИ ҶОМЕАИ ҶАҲОНӢ

Имрӯз терроризм ва экстремизм (ифротгароӣ), яке аз амалҳои бениҳоят хатарнок шинохта шуда, ҳамчун ҷинояти дорои хусусияти байналмилалӣ эътироф шудааст. Бе ягон шубҳа ба мушоҳида мерасад, ки манфиатҳои сиёсии кишварҳои абарқудрат аксаран зери шиори ҳифзу эҳёи дин тарғиб гардида, омилҳои динӣ асоси нооромиву низоъ дар кишварҳои гуногун гаштаанд. Дар шароити кунунӣ интиқоли ҷангҷӯёни террорист аз навоҳии ҷангзадаи Ховари Миёна ба минтақаҳои дигар ва дар ин замина тақвият ёфтани мавқеи созмонҳои террористии байналмилалӣ, аз ҷумла дар Афғонистон барои давлатҳои Осиёи Марказӣ хавфи ҷиддиро ба миён овардааст. Таҳлили ҷараёни вазъи сиёсии Афғонистон аз он гувоҳӣ медиҳад, ки дар айни замон терроризми байналмиллалӣ дар маҷмӯъ ба амнияти тамоми давлатҳо таҳдид менамояд ва он беш аз пеш хусусияти трансмиллӣ ва глобалӣ пайдо кардааст. Ноамнӣ ва бадбахтие, ки ба сари мардуми Афғонистон омадааст, натиҷаи дахолати кишварҳои хориҷӣ, яъне фаъолияти доираҳои манфиатдори минтақа ва ҷаҳон мебошад, ки ҳоло низ идома дорад. Ноустувории вазъи сиёсӣ, иқтисодӣ, бекории зиёд дар қаламрави Афғонистон заминаи мусоид фароҳам меоварад, ки шумораи гурӯҳҳои ҷангӣ дар кишвари ҳамсоя афзояд. Масалан аъзоёни созмони террористӣ бо ном Давлати исломии Ироқу Шом (ДИИШ),амиқтараш шохаи вилояти Хуросони гурӯҳи мазкур дар Афғонистон як таҳдиди амниятии воқеӣ ба шумор меравад. Онҳо бо истифода аз нобасомониҳо ва муноқишаҳои дохилӣ дар бахшҳои мухталифи ин кишвар, аз ҷумла Кобул ва шимоли Афғонистон, фаъолият доранд. Тибқи арзёбиҳои созмонҳои байналмилалӣ дар қаламрави Афғонистон ҳудуди аз 2 то 3 ҳазор тан аз ҷангиёни ДИИШ ҳузур доранд. Баробари ин, дар бораи бадбахтии дигар ин гардиши маводи мухаддир танҳо дар соли 2025 дар марз бо Тоҷикистон тақрибан 2,7 тонна маводи мухаддир мусодира шудааст, ки ин нисбат ба соли ҷорӣ зиёдтар аст. Аз ин рақами оморӣ хулоса бароварда, бояд қайд кард, ки ин сироят аз таҳдиди террористӣ бадтар нест, зеро ояндаи минтақаро мекушад, зеро нашъамандӣ як вабоест, ки пеш аз ҳама ҷавононро фаро мегирад. Хуллас, мубориза бо терроризм, ифротгароӣ ва пешгирии қочоқи маводи нашъаовар дар кишвар тавассути тақвияти сарҳади давлатӣ, амалиёти муштараки мақомоти ҳифзи ҳуқуқ, назорати гардиши симкортҳо ва мубориза бо гурӯҳҳои муташаккили ҷиноятпеша амалӣ мегардад. Ин тадбирҳо барои ҳифзи амнияти ҷомеа ва пешгирии маблағгузории терроризм муҳиманд. Умуман, барои мубориза ва раҳоӣ аз ин падидаи даҳшатбори ҷаҳонӣ моро зарур аст, то дар баробари роҳҳое, ки онҳо барои ҷалби нафарон истифода менамоянд, мардумро огоҳонем. Ҳамчунин, боло бурдани сатҳу сифати омӯзишу парвариш дар муассисаҳои таҳсилоти ибтидоӣ ва миёнаву олӣ, ки заминагузори рушди шахсияти солими иҷтимоиӣ ба ҳисоб мераванд, таҷдиди назар карда, дар ин замина тақвият бахшидани ҷаҳонбинии илмӣ ва дар рӯхияи худшиносиву худогоҳӣ тарбия намудани насли наврас аз чораҳои муассир дар ин самт ба ҳисоб мераванд.

М.МАМАДҶОНОВА,
устоди ДИС ДДТТ
дар ш.Хуҷанд

ИЗҲОРОТИ шуъбаи илм ва инноватсияи ДИС ДДТТ дар ш. Хуҷанд оид ба баромадҳои иғвоангезонаи М. Садриддин дар канали YouTube – «Ислоҳ.tv» («Ислоҳ.нет») дар давоми моҳи майи соли 2026

Мо, кормандони шуъбаи илм ва инноватсияи Донишкадаи иқтисод ва савдои Донишгоҳи давлатии тиҷорати Тоҷикистон дар шаҳри Хуҷанд, борҳо зимни изҳоротҳои хеш нисбат ба баромадҳои ифротии яке аз пайравони фаъоли наҳзат — Муҳаммадиқболи Садриддин, ки дар шабакаҳои иҷтимоӣ, асосан тавассути канали YouTube – «Ислоҳ.нет» («Ислоҳ.tv»), дар барномаи «Минбари муҳоҷир» дар давоми соли равон ҷилвасозӣ намуда, ба суханпардозиву дурӯғпаҳнкунӣ машғул асту байни шаҳрвандони дохиливу хориҷи ҷумҳурӣ иғво меангезад, андешаҳоямонро иброз намуда, онро шадидан маҳкум карда будем.

Ин навбат низ оид ба баромадҳои иғвоангезонаи М. Садриддин, ки дар давоми моҳи майи соли равон ҳафт маротиба, аз ҷумла санаҳои 3, 6, 10, 13, 17, 20 ва 24 майи соли ҷорӣ дар барномаи «Минбари муҳоҷир» боз бо ҷалби думравонаш, алалхусус афроде бо номи Абдулло, Муҳаммад Тағоев ва як қатор шахсони дигар бо номҳои сохтаи «7+70», «Ватсап» ва ғайраҳо дар барномаи ифротии зикршуда худнамоӣ намуданд, ибрози андеша менамоем.

Бояд қайд кард, ки М. Садриддин бо иғвои навбатиаш нисбат ба фаъолияти роҳбарияти олии мамлакат ва мақомоти қудратии кишвар ҳар чӣ ба даҳонаш ояд сафсатагӯӣ карда, боз туҳмату ғайбат намуд.

М. Садриддин ва думравони зикршуда зимни баромадҳояшон бо мисолҳои бемантиқу беасос ва шарҳу эзоҳи носолим доир ба масъалаҳои гуногун, аз ҷумла оид ба зиндониён, масъалаҳоро ба таври худ маънидод намуданд.

Аз баромади бемантиқи М. Садриддин ва думравонаш ҳар як фарди соҳибақл бе ягон душворӣ пай мебарад, ки ин тӯдаи ифротӣ мехоҳанд омилҳои ташаннуҷро дар ҷомеаи мо ба вуҷуд оранд ва ҳанӯз ҳам барои тира кардани фазои ақидатии ҷомеаи мо талошҳои беҳуда меварзанд. Онҳоро ҳақиқати таърих, ҳаводиси зиёди айём ва пайомади амалиёти бисёр ҳаммаслаконашон ҳеҷ дарси ибрат намешавад.

Дар интиҳои изҳороти хеш аз ҳар фарди боору номуси кишвар даъват ба амал меорем, ки ҳама якҷоя нагузорем, то минбаъд М. Садриддин ва пайравонаш дар шабакаҳои иҷтимоӣ бо дасисаву иғвогарӣ нисбат ба кишвари соҳибистиқлоламон садо баланд намоянд.

Хулоса, имрӯзҳо мардуми мушкилнописанди кишвар нисбат ба бадхоҳони миллату давлат ва масъалаҳои пешгирии фаъолияти ҳизбу ҳаракатҳои иртиҷоӣ муборизаи беамон бурда, дар ташаккули андеша, фарҳанг ва давлати миллӣ саҳми муносиби хешро гузошта истодаанд ва тамоми кӯшишу ғайрати ҷавононро ба ободию осоиштагӣ ва гулгуншукуфоии Ватани маҳбубамон Тоҷикистон равона менамоянд.

ТЕРРОРИЗМ ВА ИФРОТГАРОӢ — ТАҲДИД БА АМНИЯТИ ҶОМЕА!

 

Имрӯз яке аз масъалаҳои асосии сиёсӣ ин хатари муосири терроризм ва ифротгароӣ буда, ҷомеаи башариро нигарон намудааст, ки ин ҳолат таҳдид ба амнияти ҷомеа аст.

Бояд ёдовар шуд, ки терроризм бо рангу ҷилваҳои нав пас аз сарнагун сохтани реҷаи авторитарии яке аз давлатҳои арабӣ — Ливия равшан аён шуд. Қурбониҳои инқилоби ливиягӣ, ки дар натиҷаи мудохилаи қувваҳои беруна амалӣ гардида буд ва бадтар ба ҷанги шаҳрвандӣ табдил ёфта буд, оқибат ба ин давлат зарари иқтисодии калон расонид.

Бояд қайд кард, ки нисбатан ба эътидол омадани вазъи кишварҳо чун Сурия, Ироқ ва Ливия, бештари аъзоёни созмон ба номи Давлати исломии Ироқу Шом (ДИИШ) ва ё бо номи «Давлати исломӣ» ба таври ошкору пинҳонӣ дар қаламрави Афғонистон ва кишварҳои Аврупо, Осиёи Марказӣ низ маскан гирифтаанд, ки имрӯз ба яке аз масъалаҳои доғи ҷомеа табдил шудааст.

Сарфи назар аз тадбирҳои солҳои охир андешидашуда дар бахши мубориза бо терроризм, мутаассифона, таҳдиди амалҳои нави террористӣ аз байн нарафтааст. Солҳои охир «Давлати исломӣ» пайваста дар Афғонистон ва хатти сарҳади байни Тоҷикистону Афғонистон ҳамлаҳои террористӣ ташкил мекунад, ки қурбониёни он на танҳо шаҳрвандони дохилӣ, инчунин хориҷӣ низ мебошанд.

Барои тасдиқи ин гуфтаҳо мисол меорем, ки ҷангҷӯёни ДИИШ моҳи декабри соли 2022 ба як меҳмонхонаи чиниҳо дар шаҳри Кобул ҳамлаи хунин анҷом дода буданд. Ҳамчунин, 19 январи соли равон, дар маркази шаҳри Кобул, тарабхонаи чинӣ, ки шаҳрвандони Чин бештар ба он ташриф меоранд, амали террористӣ содир шуд. Дар натиҷаи ин амали мудҳиш ҳафт нафар ба ҳалокат расида, беш аз даҳ кас захмӣ шудаанд.

Масъулияти ин амали террористиро ДИИШ ба ӯҳда гирифта, бо нашри баёнияе иброз доштааст, ки ҳадафи ҳамлаи маргталабона шаҳрвандони Чин будааст.

Баробари ин, бояд ёдовар шуд, ки рӯзҳои 26 ва 30-юми ноябри соли 2025 аз хоки Афғонистон ба ду ноҳияи марзии Тоҷикистон ҳамла анҷом шуда, панҷ шаҳрванди Чин кушта ва панҷ тани дигар захмӣ гаштаанд, ки дар як корхонаи заршӯйӣ дар ноҳияи Шамсиддин Шоҳини вилояти Хатлон ва ширкати роҳсозӣ дар ноҳияи Дарвози вилояти Бадахшон кор мекарданд.

Бояд зикр кард, ки мақомоти «Толибон» баъди бозгашти дубора ба қудрат борҳо гуфтаанд, ки иҷозаи ҳамла аз хоки Афғонистон ба кишварҳои ҳамсояро намедиҳанд. Аммо, давоми чор соли охир чанд маротиба аз хоки Афғонистон ба Тоҷикистон ҳамла шуд.

Ҳулоса, нагирифтани пеши роҳи ин хатари умумибашарӣ метавонад боз ҳазорҳо мардуми осоиштаро аз ҳаёт маҳрум созад. Зеро дар қалбу вуҷуди онҳое, ки чунин зулму ситам ва афкору андешаи ҷоҳилона ҷой гирифтааст, ба ҷуз бадбахтӣ ва маҳрумият овардан дигар андешаи солиме ҷой надорад.

Бинобар ин, кулли қувваҳои солими сайёраро имрӯз зарур аст, ки барои мубориза ба муқобили ҳама гуна амалҳои террористӣ дастҷамъ бошанд. Фароҳам овардани фазои эътимод, эҳтиром ба манфиатҳои ҳамдигар ва муттаҳид шудани ҳамаи кишварҳои дунё ба муқобили терроризм ва экстремизм шарти муҳими муборизаи босамар бо ин вабои аср аст.

Мақсади масъалаи матраҳгардида дар он аст, ки мо — шаҳрвандони кишвар, омӯзгорон, мураббиён ва дигар фаъолони ҷомеаро зарур аст, ки дар маҷрои ҷаҳонишавӣ бо дарки масъулият истиқлолияти худро натанҳо бо шиору гуфтор ситоишу парастиш, балки бо меҳнати софдилона ва самимӣ дар ҳама соҳаҳо таҳким бахшем, масъулиятшинос бошем ва барои таълиму тарбияи наврасон, ҷавонон дар рӯҳи ватандӯстӣ, худогоҳиву худшиносӣ, инчунин ҷалби онҳо дар корҳои созандагиву ободкорӣ, ҳифзи дастовардҳои истиқлолият, таҳким бахшидани Ваҳдати миллӣ саҳмгузор бошем.

Моро мебояд, ки иродаи матин ва шикастнопазирро нисбати падидаҳои хавфнок чӣ дар сатҳи саросарии миллӣ ва чӣ дар сатҳи фардиву иҷтимоӣ мустаҳкам намоем.

М. АХМЕДОВ
устоди ДИС ДДТТ

РОҲГУМКАРДАГОНИ ИФРОТӢ

Таърих гувоҳ аст, ки бадхоҳони миллат, аз қабили наҳзатиён ва думравони онҳо, оқибат роҳгум шуда, фирорӣ гардиданд ва дар кишварҳои Аврупо бо пуштибонии хоҷагони худ паноҳгоҳ ёфта, имрӯзҳо бо барангехтани кинаву адоват фаъолияти муғризонаи худро идома дода истодаанд. Симои аслии онҳо рӯз аз рӯз дар назди мардуми кишвар равшантар мегардад.

Ин тӯдаи роҳгумкардаи фирорӣ байни худ чӣ гуна созиш доранд ва чӣ тасмим мегиранд, вақт нишон хоҳад дод. Кори онҳо танҳо кофтукоби айби дигарон ва ба чашми мардум хок пошидан мебошад.

Яке аз пайравони фаъоли наҳзат Муҳаммадиқболи Садриддин буда, созмони ба ном «Ҳаракати ислоҳотхоҳон»-ро таъсис додааст. Ӯ дар шабакаи YouTube тавассути канали «Ислоҳ.tv» (Ислоҳнет) ва барномаи «Минбари муҳоҷир» баромад мекунад. Зимни баромадҳои худ бо ҷалби думравонаш нисбат ба давлату ҳукумат ва роҳбарияти олии кишвар туҳмату буҳтонҳои нав ба нав эҷод намуда, мекӯшад дар байни мардум ҳисси норозигиро афзоиш диҳад.

Бояд таъкид намуд, ки аз муҳтавои баромадҳо, сабтҳои видеоӣ ва андешаҳои Муҳаммадиқболи Садриддин метавон ба чунин хулоса омад, ки барномаи «Минбари муҳоҷир» хусусияти ифротгароӣ дошта, воситаи мардумфиребӣ ва роҳи ба даст овардани манфиатҳои шахсӣ мебошад. Наҳзатиён барои расидан ба мақсадҳои ғаразноки худ аз чунин афрод истифода мебаранд.

Муҳаммадиқболи Садриддин то имрӯз аз фаъолияти худ хулосаи дуруст набаровардааст ва бояд дарк намояд, ки худнамоӣ ва иғвогарӣ тавассути шабакаҳои иҷтимоӣ ба манфиати ҷомеа нест. Ҳамчунин, набояд обрӯ ва нуфузи миллати соҳибтамаддуни тоҷикро дар арсаи байналмилалӣ коста гардонад.

Хулоса, буҳтонҳои ғаразноки чунин афрод ба ҳеҷ ваҷҳ ҳисси ватандӯстӣ, иродаи қавӣ ва ваҳдати мардуми фарҳангсолори тоҷикро шикаста наметавонанд.

Дар фарҷоми андешаи худ таъкид менамоем, ки мо — насли калонсол — бояд ба наврасону ҷавонон фаҳмонем, ки муттаҳид, якдил ва дастаҷамъ бошанд, ба иғвоҳои роҳгумкардагони ифротӣ дода нашаванд ва тамоми кӯшишу ғайрати худро барои ҳифзи Ватан аз дасисаҳои бадхоҳони миллат равона созанд.

Ба насли ҷавон бояд пайваста талқин намуд, ки шиори мо ҳифзу ҳимояи Ватан, ободии он, хизмати содиқона ба падару модар, тарбияи шоистаи фарзандон ва тарғиби некиву накӯкорӣ мебошад.

Ҷ. ҶӮРАЕВ
устоди ДИС ДДТТ

РОЛЬ РЕСПУБЛИКИ ТАДЖИКИСТАН В РЕШЕНИИ ВОПРОСОВ ВОДНОЙ И КЛИМАТИЧЕСКОЙ ПОВЕСТКИ

Республика Таджикистан принимает ряд практических мер с целью выдвижения вопросов воды и климата в центр международной повестки устойчивого развития. В этом процессе, глобальные инициативы Президента Республики Таджикистана уважаемого Эмомали Рахмона в водной сфере неизменно находили поддержку со стороны Генеральной Ассамблеи Организаций Объединенных Наций. Поэтому, его в мире знают как инициатора решения глобальных водных проблем.
Следует отметить, что с 25 по 28 мая текущего года в городе Душанбе в столице нашей страны состоялась Четвёртая международная конференция высокого уровня, посвящённой Международному десятилетию действий «Вода для устойчивого развития, 2018–2028 годы». В конференции приняли участие около 2500 человек, в том числе 1100 зарубежных участников из 110 стран мира, представители 75 международных и региональных организаций, а также 170 НПО и академических учреждений, что ещё раз подтверждает высокий международный интерес к Душанбинскому водному процессу и признание его важной платформой для продвижения глобальной водной повестки. В течение этих дней Душанбе был глобальной площадкой для обсуждения актуальных вопросов водной и климатической повестки, укрепления международного сотрудничества и продвижения совместных действий в сфере устойчивого управления водными ресурсами.
В этом контексте, в данной статье рассмотрены роль Республики Таджикистан в продвижении водной и климатической повестки для укрепления международного сотрудничества и достижения общих целей устойчивого развития.
Как известно, вода играет важную роль в развитии мирового сообщества. Она является источником жизни и всех живых существ на природе. Вода – это не только ресурс для питья, но она также играет ключевую роль в производстве электроэнергии, продуктов питания, промышленном развитии, экологической устойчивости и других аспектах нашей жизни. Однако неэффективное и нерациональное использование водных ресурсов ставят под угрозу многие связанные с водой экосистемы. Кроме того, последствия изменения климата, включая засухи, наводнения, стремительное таяние ледников и повышение уровня моря, ещё больше усугубляют текущую ситуацию с использованием водных ресурсов.
К сожалению уже сегодня воды не хватает во многих регионах нашей планеты. В настоящее время 2,2 млрд. человек все еще не имеют доступа к чистой питьевой воде, а у 3,5 млрд. человек нет безопасных условий санитарии. Вместе с тем, около 4-х миллиардов человек ежегодно сталкиваются как минимум с месячным периодом острого дефицита воды.
Текущие тенденции свидетельствуют о том, что эти проблемы в будущем будут значительно усиливаться. Согласно новым экспертным оценкам, мировой спрос на питьевую воду к 2050 году увеличится как минимум на 25 процентов, что, в свою очередь, потребует производства на 50 процентов больше продовольствия для растущего населения. Кроме того, происходит рост городского населения мира, что может привезти к проблемам нехватки воды.
Указанные факторы создают дополнительную нагрузку на многие связанные с водой экосистемы, что призывает всего мирового сообщества к общим действиям в решении вопросов, связанных с водой и климата.
Центральная Азия – это регион, который также подвержен изменениям климата на нашей планете. В течение последних лет мы постоянно наблюдаем самые жаркие годы и месяцы в регионе, что приводит к экстремальным погодным явлениям – тают ледники, идет опустынивание, растет дефицит воды, загрязняется воздух. В дополнение к этим явления, численность население к 2050 году превысит 100 миллионов человек .
С учетом такой ситуации, государства региона принимают все необходимые меры по решению климатических вопросов. Об этом свидетельствует, проведенные в последние годы диалоговые площадки в форматах Консультативных встреч глав государства региона и «Центральная Азия плюс» (C5+1).
В результате такого сотрудничества, странам региона удалось поднять вопросы охраны окружающей среды на уровень ключевых приоритетов регионального взаимодействия. Примерами такого партнёрства являются Региональная программа «Зелёная повестка для Центральной Азии», Региональная стратегия адаптации к изменению климата и Региональная программа по охране окружающей среды для устойчивого развития.
Вместе с тем, в рамках Душанбинского водного процесса были проведены четыре международных конференций высокого уровня по Международному десятилетию действий «Вода для устойчивого развития, 2018–2028 годы», а в конце мая прошлого года состоялась международная конференция высокого уровня по сохранению ледников. Кроме того, в апреле прошлого года, состоялась Международная конференция на тему «Центральная Азия перед лицом глобальных климатических угроз» в г. Самарканде Республике Узбекистан, а также был проведен Региональный экологический саммит «Общее видение устойчивого будущего» в г. Астане Республике Казахстане.
В рамках Регионального экологического саммита в г. Астане была принята Совместная декларация «Экологическая солидарность Центральной Азии» и утверждена Региональная программа действий на 2026–2030 годы, которая будет осуществляться в тесном партнёрстве со структурами ООН, а также другие значимые соглашения.
Все эти проведенные мероприятия свидетельствует о том, что страны Центральной Азии принимает все необходимые и эффективных меры в решении экологических проблем и вопросов, связанных с водой и климата.
Республика Таджикистан как неотъемлемая часть мирового сообщества, также сталкиваются с общими экологическими угрозами. Таджикистан, 93 процента территории, которой составляют горы, обладает крупнейшими ледниками в Центральной Азии. Вследствие глобального потепления, в нашей стране также начали таять ледники. В настоящий момент на территории Таджикистана насчитывается 13 000 ледников и около 1000 рек, которые являются источником формирования более 60 процентов водных ресурсов Центральной Азии .
За последние годы в Таджикистане существенно возросло количество разрушительных природных стихийных бедствий. Это, прежде всего, наводнения, селевые потоки, лавины и оползни, которые ежегодно наносят огромный ущерб населению и экономике нашей страны.
Республика Таджикистан принимает ряд практических мер с целью выдвижения вопросов воды и климата в центр международной повестки устойчивого развития. Так, например, глобальные инициативы Президента Республики Таджикистана уважаемого Эмомали Рахмона в водной сфере неизменно находили поддержку со стороны Генеральной Ассамблеи ООН.
Поэтому, сегодня его в мире знают как инициатора решения глобальных водных проблем. Суть усилий Таджикистана в этом направлении заключается в повышении значения воды как бесценного источника жизни, при этом Таджикистан последовательно выступает за комплексные, инклюзивные, сбалансированные и основанные на сотрудничестве подходы к водным вопросам.
Таджикистан также предпринимает все эффективные меры по решению вопросов воды на национальном и региональном уровнях.
В частности, в нашей стране разработана «Национальная водная стратегия на период до 2040 года» и Государственная программа обеспечения питьевой водой и санитарии на 2025-2029 годы.
Данные документы определяют долгосрочные приоритеты и конкретные меры по развитию водного сектора. Таджикистан намерен к 2030 году обеспечить полное внедрение интегрированного управления водными ресурсами на национальном и окружном уровнях, создав современную, научно-обоснованную, устойчивую и эффективную систему.
Одновременно Таджикистан стремится, чтобы к 2040 году обеспечить доступ к централизованному водоснабжению как минимум для 90 процентов населения. Также Таджикистан намерен более чем в 40 раз расширить применение водосберегающих технологий и превратить эффективное использование воды в один из ключевых инструментов адаптации к изменению климата. Кроме того, Таджикистан намерен к 2040 году довести уровень цифровизации управления водными ресурсами до 80 процентов, обеспечив прозрачность, эффективность принятия решений .
На региональном уровне, Таджикистан придаёт особое значение развитию трансграничного сотрудничества в водной сфере и постоянно прилагает усилия для дальнейшего укрепления доверия, партнёрства и конструктивного диалога в Центральной Азии. В этом контексте Таджикистан рассматривает Международный фонд спасения Арала как важную региональную платформу для обсуждения и решения комплекса водных проблем в интересах устойчивого развития и считает необходимым создание в его рамках Межгосударственной энергетической комиссии Центральной Азии.
Следует отметить, что Таджикистан является одним из учредителей Международного фонда спасения Арала и направляет все свои усилия на решение этой региональной проблемы. Кроме того, ряд инициатив нашего Президента уважаемого Эмомали Рахмона по вопросам, связанных с водой и климата были поддержаны резолюциями ООН. В частности, реализуется резолюция ООН об объявлении 2018-2028 годов Десятилетием «Воды для устойчивого развития» и 2025-2034 годов «Десятилетием действий по криосферным наукам», принятой по инициативе Таджикистана.
Международное десятилетие действий «Вода для устойчивого развития» и Водная повестка создали прочную основу для решения водных проблем. Однако, несмотря на это, мировое сообщество все еще сталкивается с серьёзными препятствиями на пути их преодоления.
В этой связи, Президент Республики Таджикистан уважаемый Эмомали Рахмон выступая на Четвёртой международной конференции высокого уровня, посвящённой Международному десятилетию действий «Вода для устойчивого развития, 2018–2028 годы» от 26 мая 2026 года предложил создать «Душанбинскую рамочную программу по водным вопросам». Данная рамочная программа может укрепить текущие процессы в водной сфере и создать благоприятную основу для координации и объединения совместных усилий по достижению практических результатов.
Вместе с тем, Глава государства уважаемый Эмомали Рахмон объявил, что в целях продвижения и укрепления водной дипломатии, а также объединения усилий мирового сообщества ради устойчивого и безопасного будущего учреждена Международная премия Президента Республики Таджикистан в области водных ресурсов. Данная премия направлена на признание выдающегося вклада в развитие международного сотрудничества, научных исследований, устойчивой водной политики и продвижение эффективных решений глобальных водных проблем.
По итогам Четвёртой международной конференции высокого уровня, посвящённой Международному десятилетию действий «Вода для устойчивого развития, 2018–2028 годы» была принята Душанбинская декларация, а также были подготовлены и представлены Резюме сопредседателей и вклад Душанбинского водного процесса в Конференцию ООН по водным ресурсам 2026 года». Эти документы содержат ключевые рекомендации и практические ориентиры, направленные на укрепление международного сотрудничества, продвижение партнёрств и ускорение реализации обязательств в области водных ресурсов [6].
Уверены, что результаты конференции внесут весомый вклад в дальнейшую реализацию Международного десятилетия действий «Вода для устойчивого развития, 2018–2028 годы», а также в подготовительный процесс к Конференции ООН по водным ресурсам 2026 года и итоговой Конференции ООН по водным ресурсам 2028 года.
Таким образом, глобальные инициативы Таджикистана в решении вопросов воды и климата, содействовали активному вовлечению всех заинтересованных сторон в управление водными ресурсами, осуществление проектов, нацеленных на расширение доступа к безопасной питьевой воде и санитарии, а также на внедрение соответствующих технологий и инноваций. В настоящее время, инициативы Таджикистана получили международное признание в качестве платформ «Душанбинского водного процесса» и «Душанбинского процесса по защите ледников», что еще больше укрепило репутацию и авторитета не только нашей страны, но и всего региона Центральной Азии. Таджикистан, как активный сторонник продвижения водной и климатической повестки, и впредь будет прилагать все усилия для укрепления международного сотрудничества и достижения общих целей устойчивого развития.

Хошимов Фируз Джаббарович – старший преподаватель кафедры

«Общественных дисциплин» института экономики и торговли

Таджикского государственного университета коммерции в г. Худжанде.

ОБЕСПЕЧЕНИЯ ИНФОРМАЦИОННОЙ БЕЗОПАСНОСТИ В УСЛОВИЯХ ГЛОБАЛИЗАЦИИ


В условиях глобализации и развитие информационно-коммуникационных технологии, вопросы обеспечения информационной безопасности играют важную роль в каждом государстве. Информационные технологии, являясь фактором прогресса, одновременно выступают и как носитель угроз безопасности в каждом государстве. Среди подобных вызовов – использование информационно-коммуникационных технологии для пропаганды идей терроризма, экстремизма и сепаратизма, угроза политической, экономической и общественной безопасности стран. На этой основе, можно утверждать, что информационные технологии влияют на стабильное развитие каждого государства.
Республика Таджикистан как неотъемлемая часть мирового сообщества столкнулась с угрозами и вызовами исходящие из киберпространства.
В Таджикистане в настоящее время насчитывается около 5,12 миллионов пользователей интернета. Общее количество активных абонентов мобильной связи превышает 5,8 миллиона, а число SIM-карт в стране достигает почти 7,8 миллиона. Из которых свыше 70% вольно или невольно получают доступ к материалам экстремистского характера. В основном, это молодое поколение Таджикистана, которое в большинстве случаев подвержено радикальным и экстремистским идеям. Поэтому, вопросы обеспечения информационной безопасности находится в центре внимания Правительства Республики Таджикистан.
В целях обеспечения информационной безопасности в Республики Таджикистан была принята «Национальная Концепция информационной безопасности» от 7 ноября 2003 года. Кроме того, концепция государственной информационной политики Республики Таджикистан базируется на таких законах как: «О безопасности», «О защите информации», «Об информации», «Об информатизации», «Об электрической связи», «Об электронном документе», «Об электронно-цифровой подписи», “О печати и других средствах массовой информации”, «Программа обеспечения информационной безопасности Республики Таджикистан», «Программа по реализации Концепции государственной информационной политики Республики Таджикистан», «Концепция цифровой экономики в Республики Таджикистан» и другие.
В Республике Таджикистан в целях противодействия терроризму и экстремизму действуют такие нормативно-правовые и институциональные механизмы:
• Закон Республики Таджикистан «О борьбе с терроризмом» от 16 ноября 1999 года. (Разрабатывается проект упомянутого закона в новой редакции);
• Закон Республики Таджикистан «О противодействии экстремизму» от 2 января 2020 года, сменивший действовавший Закон РТ «О борьбе с экстремизмом» принятый еще 8 декабря 2003 года;
• Успешно была реализовано Национальной стратегия Республики Таджикистан по борьбе с терроризмом и экстремизмом на 2016-2020 годы;
• Стратегии противодействия экстремизму и терроризму в Республике Таджикистан на 2021– 2025 годы;
• «Стратегия по предупреждению экстремизма и терроризма в Республике Таджикистан на период до 2040 года» и План мероприятий по её реализации (утверждены Постановлением Правительства РТ №73 от 27 февраля 2026 года)
• В 2018 году был подписан Указ Президента Республики Таджикистан «О Национальной Концепции противодействия легализации (отмыванию) доходов, полученных преступным путем, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового поражения на 2018-2025» годы от 5 марта 2018 г.;
• 9-ноября 2018 года в г. Душанбе был создан Центр по противодействию терроризму, экстремизму и сепаратизму при Министерстве внутренних дел РТ, а в структуре Генеральной прокуратуры РТ организовано специальное управление по борьбе с экстремизмом и терроризмом;
• В последние годы были введены изменения в Уголовный кодекс Республики Таджикистан, где предусматриваются статьи, ужесточающие наказание за экстремистскую и террористическую деятельность, а также за незаконное религиозное обучение.
Республика Таджикистан в целях обеспечения международной информационной безопасности, сотрудничает с такими международными организациями как: Организация Объединённых Наций (ООН), Организация по безопасности и сотрудничеству в Европе , Совещание по взаимодействию и мерам доверия в Азии , Международная организация уголовной полиции
.
Таджикистан сотрудничает со своими партнерами в рамках региональных структур таких как: Содружество Независимых Государств , Организация Договора о коллективной безопасности и Шанхайская организация сотрудничества.
Таким образом, можно заключить, что тема международного сотрудничества в вопросах обеспечения международной безопасности вообще и информационной безопасности в частности, стала острой и актуальной в современном мире. Международное сообщество в рамках международных организаций и благодаря механизмам ООН демонстрирует стремление к масштабному сотрудничеству, объединению усилий, взаимодействию, совместному участию, открытости и прозрачности, ответственности и инновационности в решении общей проблемы безопасного мира.

К.КАЛОНОВ,
старший преподаватель
кафедры общественных наук
ИЭТ ТГУ в г. Худжанде

ХАФНОКТАРИН ТАҲДИДҲО БАРОИ ИНСОНИЯТ ВА ҶОМЕАИ МУОСИР!

Мушоҳида ва таҳлилҳои солҳои охир собит менамоянд, ки ташкилотҳои байналмилалии террористӣ фаъолияти муғризонаи худро тавассути шабакаи Интернет ба роҳ мондаанд. Бо истифода аз Интернет, махсусан дар шабакаҳои иҷтимоии «Facebook», «Odnoklassniki» ва дигар барномаҳои месенҷерӣ, онҳо ақидаҳои таҳрифшудаи бунёдгароӣ, ҷиҳод ва мубориза бо кофиронро тарғиб намуда, идеяҳои ифротгароӣ ва терроризмро таҳти пӯшиши динӣ паҳн мекунанд. Дар чунин шароит гурӯҳҳои динии бардурӯғ пайравони худро дар рӯҳияи таассуб, нотаҳаммулӣ нисбат ба дигар динҳо ва ксенофобия тарбия менамоянд.

Дар марҳилаи кунунӣ усулҳои гуногуни фаъолияти шабакаҳои террористӣ дар Интернет муайян карда шудаанд, аз ҷумла:

– **ҷанги равонӣ**, ки барои паҳн намудани иттилооти бардурӯғ, таҳдид, барангехтани тарсу ҳарос, эҳсоси нотавонӣ ва намоиши амалҳои даҳшатовар истифода мешавад;

– **реклама ва таблиғот**, ки барои муаррифӣ ва тарғиби фаъолияти онҳо хизмат мекунад. Агар қаблан террористон барои паҳн намудани ғояҳои худ аз телевизион, радио ва дигар воситаҳои ахбори омма истифода мебурданд, имрӯз Интернет ин равандро осонтар намудааст;

– **ҷамъоварии маблағ**, ки барои такмили фондҳо ва дастгирии фаъолияти онҳо равона мегардад;

– **ҷалб ва сафарбаркунӣ**, ки на танҳо барои дарёфти кӯмакҳои молиявӣ, балки барои ҷалби аъзои нав ва густариши доираи ҷонибдоронашон истифода мешавад;

– **таъсиси шабакаҳои ҳамкорӣ**, ки тавассути он бо дигар ташкилотҳои террористӣ робита ва ҳамоҳангиро ба роҳ мемонанд.

Ҳамин тариқ, бояд қайд намуд, ки дар ҷаҳони муосир ҳизбу ҳаракатҳо ва ташкилотҳои ифротгарою террористӣ бо истифода аз дастовардҳои нави технологияҳои иттилоотию коммуникатсионӣ, воситаҳои ахбори омма ва шабакаҳои иҷтимоӣ кӯшиш менамоянд тавассути хабарҳои бардурӯғ аъзои навро ба сафи худ ҷалб намоянд.

Дар фарҷоми андеша метавон гуфт, ки мубориза бар зидди ин падидаи номатлуб яке аз масъалаҳои муҳими замони муосир ба ҳисоб меравад. Умуман, хатарофаринӣ дар фазои иттилоотӣ яке аз таҳдидҳои ҷиддӣ барои инсоният ва ҷомеаи ҷаҳонӣ боқӣ монда, бо истифода аз технологияҳои муосир пайваста шаклу усулҳои навро касб менамояд.

Аз ин рӯ, ҷавонони ватандӯсти мо бояд ҳамеша ҳушёру зирак бошанд ва нагузоранд, ки гурӯҳҳои манфиатҷӯи дохиливу хориҷӣ дар шуури наврасону ҷавонон мафкураи бегона, хурофотӣ ва ифротгароёнаро ҷой намоянд. Масъулияти шаҳрвандӣ ва фарзандии ҳар яки мост, ки барои пешгирӣ ва решакан намудани ҷараёну ҳаракатҳои ғайриқонунӣ саҳм гузорем. Танҳо бо талошҳои муштарак метавонем амният, субот ва ваҳдати ҷомеаро ҳифз намоем.

М. АХМЕДОВ,
устоди ДИС ДДТТ

АРҶГУЗОРӢ ВА ГИРОМИДОШТИ ҚАҲРАМОНОНИ МИЛЛӢ

(Дар ҳошияи ба Ватан баргардондани мушти хоки оромгоҳи қаҳрамонони миллӣ аз 19 майи соли 2026)
Дар ҳар давру замон, дар таърихи ҳар миллат шахсиятҳое барҷастае арзӣ вуҷуд кардаанд, ки барои ҳифзи манфиатҳои миллӣ ва рушди хештаншиносӣ хизматҳои бузурги тақдирсоз намудаанд. Дар сарзамини тоҷикон абармардони зиёд ба дунё омадаанд, ки бо хирад, заковат ва дониши хеш ба дараҷае шӯҳрат пайдо кардаанд, ки мақому манзалаташон ҳамеша боиси ифтихор ва қадрдонӣ мебошад. Ёд овардан ва муаррифӣ кардани шуҷоату далерӣ ва бузургиву тавонмардии онҳо далели эҳтиром ба таърих ва фарҳанги халқи тоҷикон мебошад.
Дар ин росто, бояд қайд кард, ки 18 майи соли ҷорӣ дар оромгоҳи Донскойи шаҳри Москва маросими қабули мушти хок аз маҳалли дафни қаҳрамонони Тоҷикистон Нусратулло Махсум ва Шириншоҳ Шоҳтемур, инчунин, фарзанди барӯманди халқи тоҷик Нисор Муҳаммад баргузор гардид. Мушти хоки оромгоҳи фарзандони фарзонаи миллат 19 майи соли 2026 ба Душанбе оварда шуда, ҳамчун рамзи ворисии наслҳо ва робитаи ногусастании гузаштаи таърихӣ бо имрӯзу ояндаи кишвар, бахше аз маҷмааи миллии ёдгорӣ хоҳанд шуд.
Иқдоми қабул ва овардани хоки рамзӣ, инчунин ба замини аҷдодӣ супоридани хоки қаҳрамонони Тоҷикистон бо дастури бевоситаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон амалӣ шуда, рӯйдоди муҳиме дар партави сиёсати давлатӣ дар масири барқарорсозии адолати таърихӣ ва ҳифзу арҷгузорӣ ба хотираи миллӣ арзёбӣ мегардад. Он ҳамчунон таҷассумгари пайвастани маънавии чеҳраҳои таърихӣ бо Меҳан аст, ки ҳаёти худро ба хидмати мардум бахшиданд.
Бояд қайд кард, ки Нусратулло Махсум ва Шириншоҳ Шоҳтемур дар солҳои 1920-1930-юм иродаи қавии сиёсӣ нишон дода, аз ҳуқуқи миллати тоҷик барои рушду хештаншиносӣ дифоъ кардаанд. Ҳамзамон, Нисор Муҳаммад низ дар ташаккули асосҳои фарҳангсолорию маорифпарварии давлат саҳми назаррас гузоштааст. Ғояҳо ва мероси шахсиятҳои мазкур аз имтиҳони замон гузаштанд ва ҳамчун нишони эътирофи хидматҳои шоёни онҳо, бо Фармонҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба Нусратулло Махсум ва Шириншоҳ Шоҳтемур пас аз вафот унвони олии давлатии «Қаҳрамони Тоҷикистон» дода шуд.
Сарвари давлат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон 19 майи соли ҷорӣ дар маросими истиқболи мушти хоки оромгоҳи фарзандони фарзонаи миллат, таъкид доштанд, ки Нусратулло Махсум ва Шириншо Шотемур аз ҷумлаи поягузорони давлатдории навини тоҷикон ба шумор рафта, барои бақои миллат, ҳифзи манфиатҳои миллӣ, муайянсозии ҳудудҳои маъмурӣ ва таъсиси Ҷумҳурии Тоҷикистон хизматҳои мондагор анҷом додаанд.
Воқеан, бо шарофати Истиқлоли давлатӣ ва таваҷҷуҳи бевоситаи Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон имрӯз хизматҳои таърихии фарзандони фарзонаи Ватан мавриди омӯзиш ва қадршиносии шоиста қарор гирифта, ном ва корномаи онҳо ҳамчун намунаи ватандӯстӣ, худшиносӣ ва садоқату фидокорӣ ба давлату миллат гиромӣ дошта мешавад.
Иқдоми мазкур ҳамчун идомаи сиёсати фарҳангпарварона, таърихсоз ва инсондӯстонаи Роҳбари давлат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон арзёбӣ шуда, бори дигар собит менамояд, ки дар даврони соҳибистиқлолӣ эҳёи хотираи таърихӣ, гиромидошти фарзандони барӯманди миллат ва таҳкими худшиносии миллӣ ба самтҳои муҳими сиёсати давлатӣ табдил ёфтааст.
Дар ҳақиқат Ҷумҳурии Тоҷикистон баъди расидан ба Истиқлоли давлатӣ таҳти роҳбарии Сарвари кишвар муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, тавонист таъриху фарҳанги миллати хешро ба ҷаҳониён шинос намояд. Дар замони соҳибистиқлолӣ дар кишвари мо зиёда аз 100 ёдгории таърихиву фарҳангӣ тармиму барқарор гашта, даҳҳо ҷашну чорабиниҳои сатҳи байналмилалӣ доир карда шуданд. Аз ҷумла, ҷашни 1100 – солагии давлатдории Сомониён, 2700 – солагии китоби муқаддаси «Авасто», Соли бузургдошти тамаддуни ориёӣ, 1150 – солагии устод Рӯдакӣ, Соли бузургдошти Имоми Аъзам, 1000 – солагии Носири Хусрав, 800 – солагии Мавлоно Ҷалолиддини Балхӣ, 700 – солагии Мирсайид Алии Ҳамадонӣ, 700 – солагии Камоли Хуҷандӣ, 2700 – солагии шаҳри Кӯлоб, 2500 – солагии шаҳри Истаравшан, 3000 – солагии маданияти Ҳисор, 5500 – солагии Саразми бостонӣ, ҷашни 2500 – солагии Тахти Сангин, азнавсозии Маҷмааи фарҳангиву таърихии «Қалъаи Хуҷанд» ва даҳҳо ҳамоиши дигар мебошанд.
Ҳамаи ин ташаббусу чорабиниҳои баргузор гашта, аз саҳми хоси Пешвои миллат, муҳтарам Эмомали Раҳмон дар эҳё ва муаррифии таъриху фарҳанги тоҷикон дар арсаи ҷаҳон гувоҳӣ медиҳад. Зеро, дар шароити ҷаҳонишавӣ ва рушди технологияҳои иттилоотӣ, рӯ овардан ба таърих ва шуҷоату далерии шахсиятҳои бузурги миллати хеш амалӣ муҳим арзёбӣ мегардад. Аз ин лиҳоз, ҳар шаҳрванди кишварро зарур аст, ки барои ҳифзу гиромидошти арзишҳои таърихӣ ва аҷру қадр намуддани шахсиятҳои барҷаста ва фарзандони сарсупурдаи миллати мо доимо кушиш намоянд.
Ба ватан овардан аз мушти хоки оромгоҳи фарзандони фарзонаи миллати Тоҷикистон, Нусратулло Махсум ва Шириншо Шотемур, инчунин Нисор Муҳаммад рӯйдоди муҳимми таърихӣ ва рамзи пирӯзии ҳақиқат, эҳёи адолати таърихӣ ва гиромидошти хотираи фарзандони содиқи миллат аст, ки дар саҳифаҳои таърихи Тоҷикистони соҳибистиқлол бо ҳарфҳои заррин сабт хоҳад гардид. Ҳамзамон, рӯйдоди мазкур, нишонаи равшани арҷгузории олии давлат ва Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ба таъриху фарҳанги миллӣ, озодию соҳибихтиёрӣ ва албатта, ба хизматҳои фарзандони сарсупурдаи Ватан мебошад.

ҲОШИМОВ ФИРӮЗ ҶАББОРОВИЧ,
муаллими калони кафедраи ҷомеашиносӣ,
Донишкадаи иқтисод ва савдои Донишгоҳи
давлатии тиҷорати Тоҷикистон дар ш. Хуҷанд.