ШАФФОФИЯТ ВА ҲИСОБОТДИҲӢ ДАР ФАЪОЛИЯТИ МАҚОМОТИ ДАВЛАТӢ – ОМИЛИ АСОСИИ КОҲИШИ КОРРУПСИЯ
ШАФФОФИЯТ ВА ҲИСОБОТДИҲӢ ДАР ФАЪОЛИЯТИ МАҚОМОТИ ДАВЛАТӢ – ОМИЛИ АСОСИИ КОҲИШИ КОРРУПСИЯ
Дар идоракунии давлатӣ шаффофият ва ҳисоботдиҳӣ яке аз шартҳои муҳими таъмини фаъолияти самараноки мақомоти давлатӣ ба ҳисоб меравад. Ҳангоми мавҷуд будани шаффофият ва назорати ҷамъиятӣ имконияти пайдоиши ҳолатҳои коррупсионӣ ба таври назаррас коҳиш меёбад.
Шаффофият маънои дастрас будани маълумот оид ба фаъолияти мақомоти давлатӣ барои шаҳрвандонро дорад. Ин ҳолат имкон медиҳад, ки ҷомеа фаъолияти идораҳои давлатиро назорат намояд.
Нашри маълумоти расмӣ дар сомонаҳои мақомоти давлатӣ, гузаронидани нишастҳои матбуотӣ ва пешниҳоди ҳисоботҳои солона аз ҷумлаи воситаҳои таъмини шаффофият мебошанд.
Ҳисоботдиҳӣ яке аз унсурҳои муҳими идоракунии муосир мебошад. Мақомоти давлатӣ бояд фаъолияти худро ба ҷомеа шарҳ диҳанд ва дар назди шаҳрвандон масъулият дошта бошанд.
Назорати ҷамъиятӣ низ метавонад ба коҳиши коррупсия мусоидат намояд. Ҳангоми фаъол будани ҷомеаи шаҳрвандӣ ва воситаҳои ахбори омма имконияти пинҳон доштани амалҳои ғайриқонунӣ кам мегардад.
Ҳисоботдиҳӣ ва назорати ҷамъиятӣ яке аз унсурҳои муҳими идоракунии самараноки давлатӣ ва воситаи муҳими муқовимат ба коррупсия ба ҳисоб меравад. Дар ҷомеаи демократӣ мақомоти давлатӣ бояд фаъолияти худро ба шаҳрвандон шарҳ диҳанд ва дар назди ҷомеа барои қарорҳо ва амалҳои худ масъул бошанд. Маҳз чунин муносибат ба баланд гардидани сатҳи эътимоди шаҳрвандон нисбат ба давлат мусоидат менамояд.
Ҳисоботдиҳӣ маънои онро дорад, ки мақомоти давлатӣ ва шахсони мансабдор бояд оид ба фаъолияти худ, истифодаи маблағҳои буҷетӣ ва натиҷаҳои кори худ ба ҷомеа маълумоти шаффоф пешниҳод намоянд. Нашри ҳисоботҳои солона, гузаронидани нишастҳои матбуотӣ, пешниҳоди маълумот дар сомонаҳои расмии муассисаҳои давлатӣ ва ҷавоб додан ба муроҷиатҳои шаҳрвандон аз ҷумлаи шаклҳои муҳими ҳисоботдиҳӣ мебошанд.
Назорати ҷамъиятӣ бошад, иштироки фаъоли шаҳрвандон ва ташкилотҳои ҷомеаи шаҳрвандӣ дар назорат намудани фаъолияти мақомоти давлатӣ мебошад. Тавассути чунин назорат шаҳрвандон метавонанд раванди қабули қарорҳо, иҷрои барномаҳои давлатӣ ва истифодаи захираҳои молиявиро мушоҳида ва баҳогузорӣ намоянд.
Воситаҳои ахбори омма, ташкилотҳои ҷамъиятӣ ва фаъолони ҷомеа дар татбиқи назорати ҷамъиятӣ нақши муҳим доранд. Онҳо метавонанд тавассути таҳлил, гузориш ва муҳокимаи ҷамъиятӣ масъалаҳои марбут ба фаъолияти мақомоти давлатӣ ва ҳолатҳои эҳтимолии коррупсияро ба баррасии ҷомеа пешниҳод намоянд.
Ҳамин тариқ, ҳисоботдиҳӣ ва назорати ҷамъиятӣ ба баланд гардидани шаффофияти фаъолияти мақомоти давлатӣ, пешгирии амалҳои ғайриқонунӣ ва таҳкими адолат дар ҷомеа мусоидат менамоянд. Рушди ин механизмҳо метавонад яке аз роҳҳои самараноки коҳиши коррупсия ва беҳтар намудани идоракунии давлатӣ гардад.
Таъмини шаффофият ва ҳисоботдиҳӣ дар фаъолияти мақомоти давлатӣ метавонад яке аз роҳҳои муассири муқовимат ба коррупсия бошад. Ин раванд ба баланд гардидани эътимоди шаҳрвандон нисбат ба давлат ва рушди идоракунии самаранок мусоидат менамояд.
Маҳмудов Шаҳзод Усмонҷонович, муаллими калони кафедраи ҳуқуқшиносӣ
